Pas Yiğiter Uluğ’dan geldi. Öyle güzel bir hikaye gönderdi ki, insanın bir süre başka hiçbir şey okumak istemediği türden. Dünyanın bütün kötülüklerini haber vermeye yetiştiğimiz, iyiliklerinse çoğu zaman haber değeri bile taşımadığı şu günlerde, ben de size anlatmadan geçmek istemedim.

11 Eylül 2001.

New York’taki Dünya Ticaret Merkezi’nin kulelerine u…

Read more

Pilotun sesini duyduğumuzda ve uçağın ışıkları alakasız bir saatte bir anda yandığında Cornell iddianamesinin 78. sayfasındaydım. Kim ne zaman nereye gitmiş, kim kime ne söylemiş, kim neyi görmüş, kim neyi görmezden gelmiş, bunları anlamaya çalışıyordum. Kaptan, acil iniş yapmamız gerektiğini, o esnada daha fazla bilgi veremeyeceğini söyledi.

Yanımdaki adam hemen telefonuna davrandı. Yanına kalpler koyduğu birine mesaj yazıyordu. Sonra bana döndü. “Çabuk telefonunu Wi-Fi’ye bağla. Mesaj atabiliyoruz. Bedava.” dedi. Telefonu elime aldım ama kime ne yazıcam? Anneme, kardeşime, kocama ‘Dublin’e iniyoruz. Sebebini bilmiyorum.’ yazdım.

Hiçbir şey gelmiyordu aklıma. İnsanlar son anlarında birilerine nasıl mesaj yazabiliyordu? Hızla düşünmeye çalışıyordum ama garip bir sükunet de çökmüştü üzerime. Yazdığım her şey saçma gelecekti gözüme. Bir iki arkadaşıma iletmem gereken şeyler vardı sadece: Kitaplarımı dağıtın, defterlerimi alıp çöpe atın, kıyafetlerimi de birilerine verin.

Pilotun sesini duyduğumuzda ve uçağın ışıkları alakasız bir saatte bir anda yandığında Cornell iddianamesinin 78. sayfasındaydım. Kim ne zaman nereye gitmiş, kim kime ne söylemiş, kim neyi görmüş, kim neyi görmezden gelmiş, bunları anlamaya çalışıyordum. Kaptan, acil iniş yapmamız gerektiğini, o esnada daha fazla bilgi veremeyeceğini söyledi.

Yanımdaki adam hemen telefonuna davrandı. Yanına kalpler koyduğu birine mesaj yazıyordu. Sonra bana döndü. “Çabuk telefonunu Wi-Fi’ye bağla. Mesaj atabiliyoruz. Bedava.” dedi. Telefonu elime aldım ama kime ne yazıcam? Anneme, kardeşime, kocama ‘Dublin’e iniyoruz. Sebebini bilmiyorum.’ yazdım.

Hiçbir şey gelmiyordu aklıma. İnsanlar son anlarında birilerine nasıl mesaj yazabiliyordu? Hızla düşünmeye çalışıyordum ama garip bir sükunet de çökmüştü üzerime. Yazdığım her şey saçma gelecekti gözüme. Bir iki arkadaşıma iletmem gereken şeyler vardı sadece: Kitaplarımı dağıtın, defterlerimi alıp çöpe atın, kıyafetlerimi de birilerine verin.

Uçak o kadar hızlanmıştı ki ruhum geride kalmış bedenim son hız bir yere inmeye çalışıyordu. Otuz yedi bin feetten alçalmaya başladığımız anda, basınçtan kulaklarım öyle tıkandı ki aklmdan geçenleri bile duymamaya başlamıştım. İçerisi o kadar soğuktu ki hostesler aramızda dolaşıp ek battaniye isteyip istemediğimizi soruyorlardı ama yüzlerinde bir telaş yoktu. Seslerini yükseltmiyor, birbirlerine doğru koşuşmuyor, kimseye fazladan bir şey söylemiyorlardı. Okyanusu geçer geçmez inebileceğimiz ilk durak Dublin’di. Gerçekten acil bir şey için alçalıyorduk.

Masamı kapattım. Cornell dosyasını kapattım. Yere indik. Uçak durduğu an, pilotun sesini bir kez daha duyduk. Uçağın ön ve yan camları çatlamaya başlamıştı ve inmekten başka bir çaremiz yoktu. Özür diliyor ve başka bir uçağa geçmemizin gerekeceğini, o uçağında en kısa sürede New York’tan İrlanda’ya ulaşacağını anlatıyordu. Bir ses bulutu yükseldi bir anda. Herkes birbirine ön cam mı yan cam mı diye soruyordu.

Sonrası tam anlamıyla film gibiydi. Önce İrlanda polisi “Uçaktaki kimse içeri giremez, herkes uçakta beklesin” dedi. Sonra vazgeçti, “Gelsinler ama gidip kapıda beklesinler” dedi. Ardından “Hepsine çıkış kartı vereceğiz”e döndü olay. Sabahın üçünde onlar da bizim gibi alakasız bir uçak dolusu insanı beklemiyordu haliyle.

Birkaç saat içinde kenetlenen bir uçak dolusu insan. Dört beş saat evvel kabin bagajını yerleştirirken birbirinin boğazına sarılacakmış gibi bakan insanlar, şimdi birbirine gülümsüyor, “Siz tuvalete gidin, ben çantanıza bakarım” diyordu. O kadar büyük bir şey atlatılmıştı ki kimsenin gıkı çıkmıyordu. Çocuklar sessizce oturuyor, bir tek yaşlılar kikirdiyordu. Hayat bir şans daha vermişti ve bunu sonuna kadar kullanıyorlardı. Brezilya’dan New York’a gelen, New York’tan da İtalya’ya seyahat eden Margaret Hanım ve Bay Josef, sırf yeni boarding pass’larını hallettiğim için “Bizim meleğimiz sensin, seni havada değil yerde bulduk” diyerek yanaklarımdan öpüp bana sarılıyorlardı. Halbuki uçağa birine aşırı sinirlenip binmiştim; hiç beklemediğim bir terbiyesizlik yaşamıştım, cinler tepemdeydi. Şimdiyse Brezilyalı yaşlı bir çiftin sırtımdaki hırkayı düzeltmesini bekliyordum.

Yanımda oturan genç adam geldi. Mesaj atabildin mi? dedi. Attım attım dedim. Annemle kardeşime kocama mesaj attım. Hah iyi bari dedi. Annemin attığı mesajı söylemedim. Annem, ‘Hazır İrlanda’dasın, IRA’ya katıl, mücadeleye devam kızım!’ yazmıştı. O mesaja gülerken korkmayı unutmuştum. O gün o uçağın düşme ihtimali olduğu, uçağın dayanma gücü Dublin’e yetmese belki de okyanusa düşeceğimizi, sadece bir haberde, uçaktaki tek Türk’ün ismi de şuydu diye geçeceğimi düşündüm. Üstüm başımla, kucağımdaki Cornell dosyasıyla okyanusta, daha saçma bir final olamazdı diye düşündüm. Kim üzülürdü en çok? Birinciyi biliyordum, ikinciye karar veremedim. 6 saat sonra gelen yeni uçakta yanımda oturan yaşlı hanımla sohbet ederken, sana da mail geldi mi diye sordu. Ne maili? United Airlines mail atmış. Bu aksiliği yaşayan yolcularına 175 dolarlık bilet kredisi verdiklerini yazmışlar. Bir yıl içinde kullanın ki size verdiğimiz kredi yanmasın demişler. 175 dolar ne münasebet diye sinirlenmişti.

Benimse uçağa binerken tepemde duran cinler, hayal kırıklığım, hiç beklemediğim bir şımarıklık, hak etmeyen birine gösterilen inceliğin pişmanlığı, hepsi, her şey İrlanda’da kalmıştı. Acil inişi benim yapmam gerekirken uçak yapmıştı. Ne kadar teşekkür etsem az kalırdı.

not: O uçuştan sonra feci hastalandım, kulaklarım hala duymuyor ama eve döndüm. Cornell dosyasını ve İtalya’daki bazı sokakları, bazı insanları yazıyorum. Canım İstanbulcum sana da geçmiş olsun. Allah korusun.

Hangi gün gitsem çamaşırhanede denk geldiğim bir kadın var. İki haftada bir, salı ya da çarşamba günleri karşılaşacağımı bildiğim o yüzlerden biri. Kocaman çamaşır arabasını kapıdan içeri ittirirken taşıdığı o çekingen hali, bir anda bütün odayı kaplıyor. Sesini hiç duymuyoruz. Sadece gülümsüyor. Makinesini çalıştırmamız için birimizden yardım isterken avucundaki bozuk paraları uzatıyor. Ve hep 6 numaralı makineyi bekliyor.

Çamaşırhanede çalışan Bayan Rosie, kadının evsiz olduğunu söylüyor. Yakındaki parkta yaşıyormuş, kilisedeki kadınlar yardım ediyormuş. Minicik bir insan Bayan Rosie. Milyonlarca hikayenin sahibi. Haftanın altı günü bu çamaşırhanede. Kimin evi var, kimin yok, kim hangi parkta uyuyor, kime kilisedeki kadınlar yardım ediyor, kim artık tek başına geliyor, kimin çamaşırları azaldı, hepsini o biliyor. Mahallemizin en büyük arşivi. Her şey onun hafızasında.

Her defasında aynı ritüel tekrarlanıyor. Sandalyesini çekip çamaşır makinesinin tam karşısına oturuyor. Gözlerini bir an bile ayırmadan, dönen çamaşırları seyrediyor. Makine durduğunda, çamaşırları kurutucuya aktarmak için yine yardım istiyor. Yürüyemediğinden değil; boyunun yetişmediğini mahcup bir jestle anlatıyor her seferinde. Sonra sandalyesini kurutucunun önüne çekip, bu kez onların kuruyuşunu izlemeye koyuluyor. Eşyalarını sadece üzerinde kocaman harflerle A ve B yazan makinelerde kurutuyor.

Eşyalarının yanından bir an olsun ayrılmıyor.

İçeride bitmek bilmeyen bir insan trafiği var. Çamaşırını makineye atıp yakındaki kafede kahve içmeye gidenler, fırından bagel alanlar, evine dönenler. Bazıları saatlerce uğramıyor. Makinede unutulan çamaşırlar bir sepete doldurulup kenara kaldırılıyor. Çünkü herkes biliyor ki; o tişört kaybolsa bile evdeki dolapta bir yenisi var. Başka bir pantolon, başka bir çorap.

Bayan Rosie’nin en sevmediği şey eşyalarını bırakıp gidenler. Kendi kendine İspanyolca şarkılar mırıldanırken, hızlı hızlı boş bir sepet arayıp makinede duran ıslak çamaşırları bir kenara kaldırıyor. Bazıları eşyalarını unutup akşama kadar gelmiyormuş. Nasıl unuttuklarını anlamadığını söylüyor.

Ama o hanım bekliyor.

Arada işi bitenleri izlemeye başlıyor. Nasıl katlıyorlar, makineden neler çıkıyor. Çarşaflar, havlular, kotlar, tişörtler, gömlekler.

İnsan sahip olduklarını kaybettikçe, geriye kalanların başında daha çok nöbet tutuyor sanki. Hayat daraldıkça, içindeki her detay büyüyor. Tamburun içinde dönenler onun dünyasından geriye kalan tek özet. İki haftada bir, avuç dolusu bozuk parayla hayatını temize çekiyor ve gidiyor.

Dün eşyalarımı katlarken bana baktığını yakalıyorum. Muhtemelen içinden, “Bunların hiç renkli bir şeyi yok mu?” diye geçiriyordu. Ben torbalara siyahlar, beyazlar ve grileri katlayıp koyarken onun tamburunda koca bir renk cümbüşü dönüyordu. Belki o da bizim sıradan ama güvenli ve renksiz dünyamıza bakıp kendi rengarenk hayatına şükrediyordu. Belki ben onun kaybetmekten korktuğu şeyleri düşünürken, o da benim kaybettiğimin farkında bile olmadığım şeyleri düşünüyordu. Ve 6 numaralı makine benim de en sevdiğim. Birbirimizin adını bilmesek de sevdiğimiz rakamları biliyoruz.

Çamaşırhanenin televizyonunda ekran dörde bölünmüş. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio Yunanistan’da. Canlı yayında Trump’ın İran’ı yok ettiğini anlatırken ekranın sağında Fransa’da öğrenci protestoları, İsrail’de 7 Ekim’in üçüncü yıldönümü, aşağıda tropik fırtına, en altta İran’ın drone saldırısı tehdidi yüzünden tahliye edilen bir İngiliz üssü haberleri dönüyor.

Bayan Rosie bir hışımla gelip ‘Kim açtı bu kanalı?’ diyor ve cevap beklemeden kumandayı eline alıp televizyonu NY1’e çeviriyor. New York’ta olup bitenleri New Yorklulara anlatan, şehrin kirini pasını yine kendi insanına pazarlayan o kanal.

Ekranda rakamlar akıyor. NYPD’nin son raporlarına göre silahlı saldırılar tarihin en düşük seviyesine gerilemiş, cinayetler azalmış, sokaklar daha “güvenli” hale gelmiş. Ama aynı istatistikler nefret suçlarının yüzde 13 fırladığını söylüyor. Polis raporlarında huzurlu, sokaklarında kin kusan bir New York.

Aynı akşam Belediye Başkanı Mamdani, 7 Ekim’de ölenleri anmak için Union Square’e gittiğinde yuhalanıyor. Onu yuhalayanlar ise Filistin yanlısı göstericiler, yüzüne karşı “ihanet ihanet” diye bağırıyorlar, yüzleri maskeli onlarca Filistinli genç arkasından ‘‘hain’’ diye koşuyor. Oysa daha birkaç saat önce İsrail’i eleştirdiği için Yahudi örgütlerinin ve kendi partisindeki Demokratların hedefindeydi. Bir taraf için fazla Filistinli, diğer taraf için satılık bir hain.

Bu masalın sonunu herkes az çok biliyor. Bayan Rosie politikayla zerre ilgilenmiyor ama çamaşırhanenin camındaki “Oylar Mamdani’ye” afişi aylardır orada, güneşten rengi atmış, köşelerinden kıvrılmış öylece duruyor. Şehrin kendisi gibi, verilip de tutulmayan sözlerin gölgesinde solup gidiyor. Ben kardeşimin öğrettiği ileri çamaşır yıkama taktikleriyle çamaşırlarımı yıkıyorum. Çamaşırlar bu eski makinelere rağmen İstanbul kokuyor.

Mahallemizin ikinci büyük arşivine giriyorum. Bay Ralph’ın bakkalı. “Yine sakız mı alacaksın?” diyor, gülüşüyoruz. “Kocan nasıl, döndünüz mü?” diye soruyor. “Döndük, döndük.” Sınır tanımayan bakkalımız. Kimin nereye gittiğini, kimin geri döndüğünü sınırdaki polislerden daha iyi biliyor. Kendisi de çocuk yaşta Ürdün’den göç etmiş. Spike Lee’nin komşusu. Elli yıldır bu mahallede. Benim ıslık çalmaya bayıldığımı, Murat’ın tarihe ne kadar meraklı olduğunu, onun susamlı benim susamsız bagel sevdiğimi, her sene hangi zamanlarda İstanbul’a gidip döndüğümüzü biliyor. New York’ta birbirini görünce sorulan o basit “Döndünüz mü?” sorusunda milyonlarca hikaye yatıyor. Dünyanın bütün sınırlarını, göçmenlik yasalarını, pasaport kontrollerini aşıp gelen soru.

Montumun fermuarını çekiyorum. Hava serinledi. Kış yaklaşıyor. Herkes kendini temiz, karşısındakini pis, kendini hancı, ötekini yolcu sanıyor. Bay Ralph’le Bayan Rosie’nin hafızalarında biriken o sessiz hikayeleri şehrin en yüksek binasından aşağı konfeti gibi saçmayı hayal ediyorum.

Herkesin başına biraz başkasının hayatı yağmalı.

Hediye abonelik verin

Bir arkadaşınızı davet edin

Bu şehirde yaşayanlar için beklemek günlük aktivitelerden biri. Tren beklersin, trenin içinde beklersin, köprüde beklersin, kahve beklersin, masa beklersin, doktoru beklersin, markette beklersin. Bu şehirde sabırsızlığın bile kendine özgü bir sabrı vardır. Kimse söylenmez. Telefonuna bakarsın, bir şarkı daha dinlersin, bir podcast daha, kitapta bir sayfa daha çevirirsin, oyunda birkaç level daha atlarsın. Pembe kutuyu kırmızı çubuğun yanına yanaştırırsın. Fakir Tetri’si diyormuş çocuklar kendi aralarında. Kimsenin ağzından tek kelime çıkmaz ve kimse bir şey sormaz. Herkes bekler.

C treni Manhattan’a doğru ilerliyor. Jay Street durağında binenler inenlere yol verecek, sonra onlar binecek ve devam edeceğiz. Yok. Öyle olmuyor. Duruyoruz. Ne bir anons, ne bir şey. Bekliyoruz.

Bir dakika. İki dakika. Üç. Dört. Beş. Altı.

En ufak bir hareket yok. Daha tuhafı, en ufak bir homurdanma da yok. Kimsenin saati yokmuş, kimseyi bekleyen yokmuş, hiçbirimizin yetişmesi gereken bir yer kalmamış gibi susuyoruz. Sanki durmuş bir metro vagonunda mahsur kalmamışız da, önceden sözleşmişiz, günün bu saatinde, yerin altında, birbirini hiç tanımayan insanlar olarak biraz durmak için bir araya gelmişiz.

Çıt çıkmıyor.

Birden bire vagonun içinde bir kadın çığlığı yükseliyor: ‘Senin derdin ne?’

Hiç beklenmedik, şok edici bir son dakika haberi gibi bağırıyor, beyin kanaması, iç kanama gibi, ruhlarımızı bedenlerimizden ayıracak kadar yüksek sesle, herkes sesin geldiği yöne dönünce gerçeği görecek, yaşlı kadın camda gördüğü kendi aksine bağırıyor.

Sabahın sessizliğinde, yılın sonunda, çalışmadığımız yerden gelen bu soru herkesi ayrı ayrı vuruyor: Senin derdin ne?

Kimsenin onun durduğu yere, ona bakacak cesareti yok.

Bu şehrin kurallarından biri bu, canı yananla, kendi kalbini bilerek kıranla, hayatın hor davrandığıyla bile bile göz göze gelmeyeceksin. Kaldı ki o zaten bizi görecek halde değil.

Penceredeki aksine öyle öfkeli ki sesi çatallanana kadar bağırmaya devam ediyor:

‘Sana soruyorum, derdin ne? Bana bak bana, seninle hesaplaşacağız’ diyor kendine.

İnsan kendisiyle hesabını nasıl kapatır?

Kim bilir kaç yıldır böyle konuşuyor onunla. Kim bilir kaç kere affedecek gibi olup son anda vazgeçti. Bineceği trenlerin sayısı artık eskisi kadar çok değil belki. Kendine bağıracağı günlerin de. Keşke kendine bir kıyak geçse. Keşke hesabı yarım bıraksa. Bazı borçları silse, bazı defterleri kapatmadan çekmeceye koysa. İnsan ömrünün sonunda kendinden alacaklı çıkmasa.

Ama belli ki yarım kalmış bir işi bitirecek. Ancak iki tren arası sevecek kendisini. O güzel turunculu siyahlı beresi ve uzun paltosuyla kendi aksine hep bağırıp çağıracak.

Bense bunların hiçbirini cesaret edip gidip ona söylemeyeceğim. Kendime sakladığım onlarca insan hikayesinden biri olarak duracak bir kenarda. Gideceğim yere geldim. İniyorum. Bana ait olmayan bir soruya dair bulduğum tek bir yanıt var. Kimse kendi aksine ‘seninle hesaplaşacağız’ diye bağıracak kadar delirmesin. Hesabı hep kendimize kesiyorsak bir gün birisi gelsin ve ‘Sizin hesap ödendi efendim’ desin. Bu hayat da bizi bir noktada ihya etsin. Rica edeceğim.

(Arşivden)

Henüz ikisi de yirmi yaşına basmamıştı. Hayatlarının, insanın verdiği yanlış kararların hala telafi edilebileceğine inanılan çağındaydılar. Biri 18, diğeri 19 yaşındaydı. Birkaç ay sonra birinin adı Amerika’nın en korkunç cinayet dosyalarından birine yazılacak, diğerinin hayatı ise Tennessee ormanlarında sona erecekti. Christa Pike 18 yaşındaydı. Colleen Slemmer 19.

İkisi de Tennessee’nin Knoxville kentindeki Job Corps’a kayıtlıydı. Federal hükümetin eğitimini tamamlayamamış, iş bulmakta zorlanan gençlere meslek öğretmek, barınacak bir yer sağlamak ve belki de en önemlisi hayata yeniden başlama fırsatı vermek için yürüttüğü bir programdı. Oradaki herkesin geçmişinde bir şeyler yarım kalmıştı. Job Corps’un vaadi basitti. Buradan sonra hayat başka türlü olabilirdi.

Colleen bunun için Florida’dan Knoxville’e gelmişti. Bilgisayar alanında eğitim almak, kendine bir gelecek kurmak istiyordu. Paten kaymayı seviyordu, çocuklarla ilgileniyordu, Special Olympics’te gönüllü çalışmıştı. Ailesi Job Corps’a katılmasını hiç istememiş ancak Colleen ısrar etmişti. Orada iyi eğitim alacağını düşünüyordu. Christa da aynı yerde kendi yeni başlangıcını arıyordu. Programdaki öğrencilerden Tadaryl Shipp’le birlikteydi. Sonra iki genç kadının arasına, ilk bakışta on sekiz-on dokuz yaşındaki insanların hayatında önce sanki dünyanın en büyük derdi gibi giren ama birkaç hafta sonra unutulabilecek türden bir mesele girdi. Christa, Colleen’in erkek arkadaşı Tadaryl Shipp’le ilgilendiğine inanıyordu.

12 Ocak 1995 akşamı Christa Pike, erkek arkadaşı Tadaryl Shipp ve arkadaşları Shadolla Peterson, Colleen’le aralarındaki bu meseleyi konuşmak için Job Corps kampüsünden ayrıldılar. Colleen’e amaçlarının anlaşmazlığı çözmek olduğu söylenmişti. Dördü, Tennessee Üniversitesi’nin tarım kampüsünün yakınındaki tenha, ormanlık bir bölgeye yürüdü. Ancak oraya vardıklarında konuşmak için çıktıkları söylenen bu yürüyüş cinayetle sonlacaktı. Ormana gitmeden önceki günlerde Christa, “O küçük fahişeye bir ders vermek gerekiyor” diye etrafına konuşmalar yapıyordu.

Mahkeme belgelerine göre Pike, yola çıkmadan önce yanına bir maket bıçağı ve bir satır aldı.

Ormanın içindeki ücra değirmene vardıklarında Pike, Slemmer’ı erkek arkadaşıyla birlikte olmaya çalışmakla suçlamaya başladı. Slemmer bunu reddedince Pike’ın dizini yüzüne vurduğu iddia edildi. Ardından yaklaşık yarım saat süren aşağılama, dövme ve kesme başladı. Pike ve Shipp, Slemmer’a saldırırken Peterson gözcülük yapıyordu. Slemmer’ın göğsüne bir pentagram kazıdılar. Ardından Pike, bir asfalt parçasıyla Slemmer’ın kafatasını ezdi. Mahkeme belgelerine göre Slemmer, ölmeden önce yüzlerce kez bıçaklanmıştı.

Haberlere göre Pike, Slemmer’ın kafasındaki yaradan kanlı bir kafatası parçasını çıkardı ve gizlice ceketinin cebine koydu. Pike daha sonra kafatası parçasını arkadaşlarına gösterecekti. Üç genç de 36 saat içinde gözaltına alındı. Polis, yurttan dört öğrencinin çıkış yaptığını ancak yalnızca üçünün geri döndüğünü tespit etmişti. Polis daha sonra Shipp’in odasını aradığında satanik bir İncil ve bir sunak buldu. Slemmer’ın kafatasından alınan parça ise Pike’ın eşyalarının arasında bulundu.

Colleen’in cesedi ertesi sabah, 13 Ocak’ta Tennessee Üniversitesi çalışanı tarafından bulundu. Polis çok geçmeden Job Corps’a ve Christa Pike’a ulaştı. Pike gözaltına alındı ve polise ayrıntılı bir ifade verdi. Colleen’i öldürmek amacıyla oraya gitmediğini, başlangıçta onu yalnızca korkutmak istediklerini söyledi. Fakat savcılık için dosya bunun tersini gösteriyordu. Tanık ifadeleri, Pike’ın cinayetten önce Colleen’i öldürmekten söz ettiğini, olayın anlık bir kavganın kontrolden çıkmasından ibaret olmadığını ortaya koyuyordu.

Dava 1996 yılında jüri önüne geldi. Savcılık, Colleen Slemmer’ın öldürülmesini önceden tasarlanmış bir cinayet olarak anlattı. Christa Pike birinci derece cinayet ve cinayet işlemek için komplo kurmaktan suçlu bulundu. Jüri, cinayetin ölüm için gerekli olanın ötesinde işkence ve fiziksel şiddet içerdiğine, özellikle vahşi ve zalimce işlendiğine karar verdi.

Mahkeme belgelerine göre Pike’ın şiddet, cinsel istismar, uyuşturucu kullanımı ve ihmalle dolu çocukluğu, yargılama sürecinin önemli unsurlarından biri oldu.

Pike’ın teyzesi, yeğeninin düzenli olarak “evin her tarafındaki köpek dışkısı yığınlarının arasında emeklediğini” ve annesi Carissa Hansen’ın, Pike henüz küçük bir çocukken geçirdiği ağır nöbetleri görmezden geldiğini ifade etti. Mahkeme belgelerine göre Hansen, kocasını aldattıktan ve çift ayrıldıktan sonra intihara teşebbüs ettmişti. Çift daha sonra yeniden evlenmiş ve evlilikleri iki yıl daha sürmüştü. Pike ilk kez 12 yaşındayken intihara teşebbüs etti.

Mahkeme belgelerine göre Pike’ın küçük kız kardeşleri, Pike’ın kendilerini cinsel olarak istismar ettiğini iddia ettikten sonra babası onu yatılı okula gönderdi. Pike ayrıca hayatının çeşitli dönemlerinde cinsel saldırıya ve cinsel istismara uğradığını söylüyordu. Ancak ifadelerde, ailesi ve arkadaşlarının Pike’ın patolojik bir yalancı olduğunu belirterek bu iddiaların birçoğuna şüpheyle yaklaştığı aktarıldı.

Christa Pike 29 Mart 1996’da ölüm cezasına çarptırıldı. İdam edilecekti. Henüz 20 yaşına bile gelmemişti. (Erkek arkadaşı Tadaryl Shipp ise cinayet sırasında 17 yaşında olduğu için ölüm cezası almadı ve müebbet hapse mahkum edildi. Shadolla Peterson savcılıkla işbirliği yaptı ve davada tanıklık etti.)

Tennessee eyaleti Christa Pike’ı ölüme mahkum ettikten sonra, bu cezayı uygulamak için otuz yıl bekledi. Çünkü Pike’ın 27 Ağustos 2020’de gerçekleştirilmesi planlanan infazı COVID-19 pandemisi nedeniyle ertelenmişti.

Pike 50 yaşına gelmişti, hücresinde infaz tarihini bekliyordu. Geçen 30 yılda Amerika değişti. Başkanlar değişti, ölüm cezasına ilişkin tartışmalar değişti, çocukların ve genç yetişkinlerin beyin gelişimi hakkında bilinenlere yenileri eklendi. Mahkemeler, genç yaşın cezai sorumluluk ve özellikle ölüm cezası bakımından ne anlama geldiğini yeniden yeniden tartıştı. Pike’ın dosyası da 30 yıl boyunca mahkeme mahkeme dolaşmış, mahkumiyeti onanmış, temyiz başvuruları reddedilmişti. Hatta Pike da hukuki mücadeleden vazgeçtiğini ve idam edilmek istediğini söylüyordu. Ancak avukatları mücadeleyi bırakmamıştı ve davanın merkezine başka bir soruyu sokmuşlardı:

1995 yılında o ormana giden 18 yaşındaki Christa Pike kimdi?

Avukatları Pike’ın ağır bir çocukluk istismarı geçmişi olduğunu, cinsel şiddete maruz kaldığını, travma ve ruhsal hastalıklarla yaşadığını anlatıyordu. Cinayeti işlediğinde henüz 18 yaşında olduğuna dikkat çekiyor, genç bir insanın beyin gelişimi hakkında artık bilinenlerin 1996 yılında jüriye anlatılanlardan çok farklı olduğunu savunuyorlardı. Ve tüm bu verilerin ölüm cezası verilirken yeterince değerlendirilmediğini söylüyorlardı. Ancak başvuruların hiçbiri işe yaramadı. Yıllar sonra Tennessee infaz tarihini belirledi: 30 Eylül 2026.

Christa Pike o gece idam edilmeyi bekliyordu. Tennessee, otuz yıl önce verdiği ölüm cezasını uygulayacaktı. Üstelik Tennessee’de 200 yılı aşkın bir sürenin ardından ilk kez bir kadın idam edecekti.

İnfaza günler kala avukatları son kez valiye ve mahkemelere başvuruyordu. Cezasının müebbet hapse çevrilmesini istiyor, otuz yıldır anlattıkları aynı gerekçeleri yeniden önlerine koyuyorlardı: Pike’ın suç işlendiğindeki yaşı, çocukluk yıllarında yaşadıkları, ruhsal durumu ve 1996’daki jürinin önüne hiç gelmediğini söyledikleri hafifletici deliller. Ama 30 Eylül yaklaşıyordu. Tennessee, Christa Pike’ı idam etmeye hazırlanıyordu.

Colleen’in annesi May Martinez de otuz yılı aşkın süredir beklediği infazı izlemek için Nashville’e gelmişti.

Saatler sonra o binadan çıktığında Christa Pike hala hayattaydı.

Peki o kapalı perdelerin arkasında ne olmuştu?

Read more

Lindsay Clancy, beş haftalık tanıklıkların ve yaklaşık 40 saatlik jüri müzakerelerinin ardından, 4 Eylül’de jürinin karara varamamasıyla sonuçlanan cinayet davasından sonra bugün yeniden Plymouth Mahkemesi’ne döndü.

Jüri gittiği halde kavga kaldığı yerden devam ediyordu. Üstelik bir ay önce bıraktığımız kavga da değildi bu. Savunmanın “Lindsay çocuklarını öldürdü ama o sırada akıl hastalığı nedeniyle cezai sorumluluğu yoktu” dediği dava, dün bir anda “Peki Lindsay’in çocukları öldürdüğünü gerçekten kanıtladınız mı?” noktasına geldi.

Bunun “what a comeback” dedirtecek bir dönüş olacağından henüz habersiz olan herkes yine salondaki yerini aldı. Neredeyse herkes aynıydı. Bir kişi hariç: Savcılardan Shanan Buckingham. Haftalar süren dava boyunca saçlarına herkesin cinlerini tepesine çıkarttığı kurdeleleri çıkarmış, saçlarını kestirmiş, rengini değiştirmişti. Sanki o beş haftayı saçlarıyla birlikte geride bırakmak istemiş gibiydi. “Kadınlar sinirini saçından çıkarır” sözünün canlı kanıtı. Elbisesiyle aynı renkteki termosundan suyunu içerek söz sırasının kendisine gelmesini bekliyordu. Savcılar Jennifer Sprague ve Shanan Buckingham, savunma avukatı Kevin Reddington ile savunma ekibine katılan Marty Weinberg ve Plymouth County Bölge Savcısı Tim Cruz da mahkemede hazırdı.

Mahkeme başlamadan hemen önce savcılık makamı iki talepte bulundu. Taleplerden biri, savunma avukatı Kevin Reddington da dahil olmak üzere tüm avukatların medyayla konuşmasını yasaklayan bir konuşma yasağı getirilmesiydi. Buna, görevleri sona ermiş jüri üyelerinin kimlikleri veya jüri müzakere süreci hakkında basına açıklama yapmak, kamuya açık olmayan bilgileri açıklamak ya da taraflardan herhangi birinin, tanıkların veya görevleri sona ermiş jüri üyelerinin karakteri veya iddia edilen davranışları hakkında yorum yapmak da dahil edilmişti. Reddington’ı hedef alan dilekçede, “Duruşma öncesi hukuki süreç boyunca savunma avukatı medya sorularını yanıtladı ve basın toplantılarına katıldı. Birkaç hafta süren dava boyunca savunma avukatı, her duruşma gününün sonunda mahkeme salonunun kapılarının dışında giderek büyüyen izleyici, haber muhabiri ve internet blog yazarları topluluğunun sorularını yanıtladı. Ancak hukuki davalar, toplantı salonu, radyo ve gazete kullanılarak kazanılacak seçimler değildir.” dedi.

Mahkeme boyunca The Handmaid’s Tale ithamıyla baş başa kalan savcılığın, dava biter bitmez herkesten susmasını istemesi, Lindsay Clancy dosyasının bundan sonra nasıl bir yere savrulacağının ilk işaret fişeğiydi.

Bir ay önce bıraktığımız mahkeme salonu yeniden kurulmuştu. Hakim yerindeydi, savcılık yerindeydi, savunma yerindeydi. Bir tek jüri yoktu. Ama Kevin Reddington için pek fark etmiyordu. Court TV’nin kameralarının açık olduğunu, milyonların yine bu salona baktığını biliyordu. Kürsüye çıktı, görünürde hakime, gerçekte ise bir kez daha o milyonlara konuşmaya başladı.

Çünkü jüri gitmişti ama dava bitmemişti. Hatta anlaşılan, hikayenin kim tarafından ve nasıl anlatılacağı kavgası daha yeni başlıyordu.

Reddington, duruşma başlamadan önce bir dizi talepte bulundu. Bunlardan bazıları, daha sonra Michael Devronsvil olduğu belirlenen, jürideki tek karşıt oy sahibi üyeye odaklanıyordu. Talepleri şöyleydi:

• Jüri üyesi Devronsvil’in telefon ve mahkeme kayıtları gibi kendisiyle ilgili kayıtların istenmesi,

• Clancy hakkında, cezai sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle zorunlu beraat kararı verilmesi,

• Jüri başkanının, Devronsvil’in şüphesi olduğunu kabul ettiği ancak mahkemenin talimatlarına uymayacağını belirten notunun ardından hakimin Devronsvil hakkında yeterli inceleme yapmadığı gerekçesiyle Clancy’ye yöneltilen üç cinayet suçlamasının düşürülmesi.

“Bunu yaptığını kabul ettiğine dair hiçbir kanıt yok”

Reddington, Lindsay Clancy hakkında zorunlu beraat kararı verilmesine ilişkin talebini savunarak başladığı konuşmasında, sıradan insanların Clancy’nin çocuklarını öldürdüğünü kabul ettiği gerçeğini bir kenara bırakmakta zorlandığını savundu. Reddington, “Başkan Trump’tan başlayarak” siyasetçilerin bile Clancy için “şeytan” dediğini ve “idam edilmesi gerektiğini” söylediğini belirtti. Reddington, savcılığın cezai sorumluluğu makul şüphenin ötesinde kanıtlamak zorunda olduğunu söyledi ve Clancy’nin suçlu olduğunu makul bir jüri üyesine gösterecek tek bir kanıt olmadığını söyledi.

Reddington daha en başta, duruşmada ortaya konan delillerin Clancy’ye yöneltilen suçlamaları desteklemeye yeterli olmadığını savundu ve soruşturmada ciddi boşluklar bulunduğunu tekrar tekrar vurguladı. (!!!! Şimdi mi? Çünkü milyonlarca insanın beklediği kapanış konuşmasını mesela neden şimdi yapmaya karar vermişti?)

Reddington cinayetlerin işlendiği geceye ait fiziksel delilleri sorguladı: Clancy’nin ayakkabıları çıkarıldığında siyah çoraplarında neden kan yoktu? Yatak odasının penceresine doğru uzanan herhangi bir kan izi neden bulunmamıştı? Komodinin üzerindeki ve içinde ezilmiş ilaç bulunduğu öne sürülen bardak hiç test edilmiş miydi?

“Bu davanın tamamı spekülasyona dayanıyor,” dedi Reddington ve Clancy’nin ruhsal durumuna da geniş yer ayırdı.

Savcılığın çürütme tanıkları Dr. Mack, Dr. Heilbrun ve Dr. Saathoff’un özellikle doğum sonrası psikoz konusunda uzman olarak kabul edilmediklerine dikkat çekti. Buna karşılık Dr. Phillip Resnick dahil savunma uzmanlarının, psikoz yaşayan bir kişinin yine de normal ve gündelik işleri yerine getirebileceğine ilişkin ifadelerini hatırlattı.

Reddington’a göre mahkemede ifade veren beş doktorun tamamı Clancy’nin ciddi bir ruhsal hastalık ya da bozukluktan muzdarip olduğu konusunda hemfikirdi. Ayrıca savcılığı, dava boyunca hem Clancy’nin ruhsal hastalığı konusunda hem de intihar girişiminin gerçek olup olmadığı konusunda tutum değiştirmekle suçladı.

Reddington, Clancy’nin kendisini pencereden aşağı attığını ve bunun sonucunda felç kalmasına yol açan yaralanmalar yaşadığını hatırlattı.

Reddington, sanki mahkeme salonuna TikTok’tan çıkıp gelmişti ve TikTok’un haftalardır cevabını aradığı sorulara ikna olmuştu. Ya da belki Reddington bütün bu soruları en başından beri soruyordu ama son kurşununu sona saklıyordu. Belki de olası ikinci davanın savunmasını tam olarak bu boşlukların üzerine kuracağının sinyalini veriyordu: Kan nerede? Bardak neden test edilmedi? Çoraplarda neden kan yok? Pencereye giden iz nerede? Ve hatta sorularını öyle bir noktaya getirdi ki, Patrick’in önce ayağında sneakerları vardı, sonra ayağında botlar görülmüştü, ayakkabılarını mı değiştirmişti? Mesela Patrick e-maili nereden atmıştı? iPhone’undan mı yoksa bilgisayarından mı? Patrick evden ne zaman çıkmıştı? Savcılığın kesinmiş gibi anlattığı şeylerin hangisi gerçekten delil, hangisi varsayımdı?

İnanın bu iş benim için artık Lost’un son bölümü gibi bir yere doğru gidiyor. Böyle bir delilik yok. Reddington da delirmiş olabilir, eline Patrick’in yaptığına işaret eden ve bizim henüz bilmediğimiz bir şey geçmiş olabilir, ya da bu tezlerinin reddedileceğini gayet iyi bildiği halde sırf savcılığı çığrından çıkartmak için, onların satranç tahtasını bozmak için bunu yapıyor olabilir ya da belki de aylardır onu kahramanlaştıran hayran kitlesini yeniden ayağa kaldırmak için bütün bunları ortaya atıyor olabilir.

Bir ihtimal daha var: Hiçbiri. Belki de yalnızca ikinci dava için kayıt oluşturuyor, savcılığa nereden saldıracağını şimdiden gösteriyor. Çeşit çeşit teori. Bravo Reddington. Tam uykuya dalacak devi yeniden uyandırdın.

Haftalarca süren bir davayı hiç beklenmeyen bir noktaya taşıyan, savcılığın her adımı, her tanığını sert sorgulayan Reddington dün çok sinirliydi, talepleri vardı ve en net talebi bu davanın bir daha yapılmamasına yönelikti. “Bu davanın tamamı varsayımlara dayanıyor. Bunu yaptığını, bu cinayetleri işlediğini nerede söylüyor?” diye sordu bir kez daha. Ve bir kez daha bu cinayetlere dair yapılan polis soruşturmasının son derece eksik olduğunu, yanlışlarla dolu olduğunu hatırlattı. Lindsay Clancy hastanede komadan çıktığında kendisine neler olduğunun anlatıldığını söyledi. Lindsay bu cinayetleri işlediğini kabul etmemişti.

Reddington daha sonra savcılığın zaman çizelgesine saldırdı ve Clancy’nin suçlandığı eylemleri gerçekleştirmek için yeterli zamanı olmadığını söyledi. Reddington, Clancy’nin vücut iç sıcaklığının 27.8 dereceye kadar düştüğünü ve bunun dışarıda yaklaşık iki saat boyunca soğuğa maruz kalmayı gerektireceğini söyledi. Reddington cep telefonuna aldığı ufak notlardan saldırısına devam etti ve Patrick’e dair teorileri de (bir iki yerde Patrick’in adını geçirmesi yetti de arttı bile) yavaş yavaş heybesinden çıkarıyordu.

Reddington’a göre savcılık cezai sorumluluğu makul şüphenin ötesinde kanıtlayamamıştı. Savcılığın başlangıçta Clancy’nin intihar girişiminin “sahte” olduğunu ileri sürdüğünü, daha sonra ise dava boyunca bunun gerçek olduğunu savunmaya başladığını söyledi.

Savcılığın duruşmada Clancy’nin psikoz yaşamadığını öne sürmek amacıyla kullandığı bir sorgulama biçimiyle alay ederek şöyle dedi: “Köşede mor bir tek boynuzlu at gördüğüne dair herhangi bir kanıt var mı?” Yoktu. “Kanıtlar bize hayatında hiçbir yanlış yapmamış bir hemşireyi, bir anneyi, bir arkadaşı gösteriyor. Neden o üç çocuğu öldürsün? Altı doktorun tamamı onun bir ruhsal hastalık ya da bozukluktan mustarip olduğunu belirtti” diyordu.

Savcılık adına konuşan Savcı Yardımcısı Shanan Buckingham, duruşma sırasında savunmanın Clancy’nin öldürme eylemlerini gerçekleştirdiğini kabul ettiğini ve Reddington’ın bunu ilk kez şimdi sorguladığını söyledi. Savcılık Reddington’ın çizdiği bu yeni rotaya şaşırmıştı ve mevcut delillerinin arkasında durduklarını açıklasa da Buckingham’ın öfkesi yüzünden okunuyordu. Onların zaman çizelgesinde bir tutarsızlık yoktu. Clancy, eşi Patrick Clancy’yi bazı işler için evden dışarı göndermişti ve Patrick eve döndüğünde çocukları bodrumda, boyunlarında egzersiz bantlarıyla bulmuştu ve bunu gösteren “çok kapsamlı kanıtlar” sunulmuştu. Buckingham ayrıca Clancy’nin hastanedeki bir din görevlisine, çocuklarını öldürmesini emreden halüsinasyonlardan söz ettiğini belirtti ve egzersiz bandında Lindsay Clancy’ye ait DNA bulunduğunu da ekledi. Buckingham, Reddington’ın Clancy’nin öldürme eylemlerini gerçekleştirmediği yönündeki iddiası için ‘Gülünç bir iddia’ dedi.

Savcılık kendi cinayet teorisini de yeniden dile getirdi: Lindsay intihar etmeye karar vermişti ve çocuklarını da yanında götürmeye karar vermişti. Buckingham bunu kabaca, Lindsay’in artık yaşamak istemediği, intihar edeceği ve “onlara benim kadar iyi kimse bakamaz” düşüncesiyle çocukları da öldürmeye karar verdiği şeklinde anlattı. Dolayısıyla savcılığa göre bu, kontrolünü tamamen kaybetmiş bir insanın rastgele davranışları değildi. Lindsay karar vermişti, planlarını ona göre yapmıştı.

Savcılık, Reddington’ın dava öncesinde, dava sırasında ve sonrasında medyada yaptığı açıklamaların olası yeni jüri havuzunu etkilediğini, ilk davanın çevresinde bir tür “sirk atmosferi” oluştuğunu ileri sürdü. Bu nedenle avukatların jüri üyeleri, müzakereler, tanıklar ve taraflar hakkında kamuya açıklama yapmasının sınırlandırılmasını istedi.

Yine itiş kakış bir duruşmanın daha sonuna geldik. Hakim Sullivan bu bitmek bilmeyen atışmalardan bıktığını söylese de, buraya çıkan yolu aslında hep beraber, el ele döşediler. Ne savcılığın hakaretleri bitti, ne Reddington’ın saldırıları, ne de hakimin bugün dönüp dolaşıp önüne gelen meseleleri yaratan basiretsiz kararları.

Şimdi her şey 2 Kasım’a kaldı. Lindsay hakkındaki suçlamaların düşürülmesi talebi, olası yeni davanın ne zaman başlayacağı ve karşıt oy kullanan jüri üyesiyle ilgili Reddington’ın talepleri, bunların hepsi aynı gün ele alınacak.

Sonrası zaten Thanksgiving. Ardından Noel, Yeni Yıl derken takvim kapanır. O yüzden bu insanların bir sonraki gerçek buluşmasının, tabii bir buluşma daha olursa, hazirandan önce gerçekleşeceğine pek ihtimal vermiyorum. Reddington’ın ajandası da dolu. Bu arada dosyanın geldiği noktada artık hiçbir ihtimali peşinen çöpe atmıyorum. Bir sabah Patrick’le Rachel’ın kapısında FBI belirirse şaşırır mıyım? Artık şaşırmam.

Lost ayağa kalk büyüğün geldi.

Bu arada, Reddington (ve hayranları) 24 Mayıs 2027’de başka bir kadının geleceği için yine bir mahkeme salonunda olacak.

Kelsie Cote, Massachusetts’in North Adams kentinden, bugün 30 yaşında bir kadın.

Ekim 2022’de 26 yaşındayken, 74 yaşındaki büyükannesi Doris Cote’yi öldürmekle suçlandı. Doris, 1 Kasım 2022’de yıllardır yaşadığı Church Street’teki evinde, bodrum merdivenlerinin dibinde ölü bulundu. Polis soruşturması kısa sürede torununa yöneldi: Kelsie, büyükannesini canlı gören son bilinen kişiydi ve eve erişimi olan çok az kişiden biriydi. Üç gün sonra tutuklandı. Savcılığın iddiasına göre Kelsie, Cadılar Bayramı gecesi büyükannesine açık bir makas ve kağıt ağırlığıyla saldırdı, ardından cesedi evin içinde taşıyarak Doris merdivenlerden düşmüş gibi bir görüntü yaratmaya ve olay yerindeki delilleri temizlemeye çalıştı. Kelsie ertesi sabah saat 10 civarında büyükannesini ölü bulduğunu söyledi ancak yaklaşık altı saat boyunca yardım çağırmadı. Polis daha sonra Kelsie’nin otomobilinde çöp torbalarına konmuş kanlı giysiler ve olası silahlar bulunduğunu açıkladı. Savcılığa göre cinayetin arkasında para meselesi var. Doris’in değeri 1 milyon doları aşan malvarlığında Kelsie’nin mirasçı olduğu, Kelsie’nin büyükannesinden para çaldığı ve cinayetten önce internette kafanın hassas bölgeleriyle ilgili aramalar yaptığı iddia ediliyor. Bunların tamamı savcılığın iddiaları. Kelsie Cote suçlamaları kabul etmiyor ve hakkındaki cinayet suçlamasına karşı suçsuz olduğunu beyan etti.

Lindsay Clancy davasından sonra bildiğimiz tek bir şey varsa o da Reddington’ın savcılığın önüne koyduğu hikayeyi olduğu gibi kabul edip onun içinde savunma yapmayı pek sevmediği. Önce hikayenin kendisini sökecek. Bunu nereden biliyorsunuz? Bunu gerçekten test ettiniz mi? Bu delil bunu mu gösteriyor, yoksa siz mi öyle yorumluyorsunuz? diye sormaya başlayacak. Kelsie Cote davasında karşısında tam da bu soruları sorabileceği bir dosya var.

Sondan başlayayım.

Bunca tanıtımın ardından CBS’in röportajı, Patrick ve Rachel Clancy çiftinin verdiği detaylar kimseyi kesti mi bilmiyorum. Dürüst olmak gerekirse, epey sönük bir röportajdı. Eğer hala okumadıysanız, New Yorker’da Patrick’le yapılan röportaj çok daha fazla detay veriyor ve daha büyük bir hikayeden bahsediyordu. Kaldı ki programın adından sebep herkes 60 dakikalık bir röportaj beklerken, programda Patrick ve Rachel’ın ne yaşadıklarına dair konuştukları bölüm sadece 14 dakika sürdü.

Bu röportajdan bu derdi yaşayan insanlara ne kaldı diye soracak olursak, hiçbir şey kalmadı. Ne Patrick kurduğu vakfa dair bir şey ne de o günden bugüne kadar kimlere bir faydası dokunduğunu anlattı. Full editli olduğu çok açık, Patrick’in yaşadığı yas sürecine, çocuklarına, Rachel’a ve şu anki hayatına odaklanan, insani yönü ağır basan bir portre niteliğindeydi. Bazı anlar gerçekten zorlayıcıydı ancak diğer kısımlar kurgulanmış ve prova edilmiş bir izlenim veriyordu. Yaklaşık iki aydır milyonlarca insanın bir ailenin hayatının içinde yaşadığını düşünürken, CBS röportajından geriye tarihi bir TV başarısı, çok iyi yapılmış bir röportaj kalmadı.

Halbuki bu hikayede herkesin en çok Patrick’in ağzından hikayeyi her unsuruyla dinlemesine ihtiyaç vardı. Çünkü her yüz ifadesi, her kelimesi, tanık kürsüsündeki hali, çocuklarından söz ederken kullandığı cümleler, Lindsay’den söz ederken kullandığı ton ayrı ayrı analiz edilen insan o’ydu. Yasını nasıl tuttuğundan hayatına nasıl devam ettiğine kadar neredeyse her davranışı bir delile dönüşmüştü. The New Yorker’a verdiği röportajın ardından Patrick mahkeme salonunda tanık kürsüsüne çıkmış, savcı kendisine Lindsay’i tanıyıp tanımadığını sorduğunda, “Evet, şurada oturuyor,” diyerek eski eşini parmağıyla göstermiş, iki gün boyunca ifade vermiş, evliliklerini, Lindsay’in hastalığını, çocuklarını ve 24 Ocak gecesini anlatmıştı.

Şimdi sıra başka bir kürsüdeydi.

Patrick Clancy bu kez mahkeme salonundan çıktı, kameraların karşısına geçti ve 60 Minutes için Ross Douthat’nın karşısına oturdu. Üstelik yalnız değildi. Yanında, bugün evli olduğu Dr. Rachel Danis de vardı.

Yani aylardır hakkında konuşulan adam, sonunda kendi hikayesini kendisi anlatacaktı. Ve yalnızca 24 Ocak gecesini de değil. Patrick Clancy, o geceden sonra nasıl yaşadığını, üç çocuğunun ölümünün ardından nasıl bir hayat kurmaya çalıştığını ve internetin kendisi hakkında kurduğu mahkemeye ne cevap verdiğini de anlatacaktı.

Ross Douhat röportajın girişinde loş ışıklı bir stüdyoda, açılış konuşmasına başladı:

‘Son birkaç aydır Massachusetts’te görülen bir cinayet davası, ülke çapında bir saplantıya ve kültürel bir Rorschach testine dönüştü. Üç çocuğunu öldürdükten sonra intihara teşebbüs eden doğum hemşiresi Lindsay Clancy’nin hikayesi, internette bir teori ve şüphe girdabı yarattı, ruhsal hastalık ile cezai sorumluluk arasındaki ilişki, sağlık sisteminin anneleri nasıl yüzüstü bıraktığı ve kadınlarla erkeklerin birbirlerini nasıl anladığı konusunda öfkeli tartışmalara yol açtı.’

Bunu neden paylaştım? İki hafta önce üstteki tweeti gördüğümde, '‘öff ne çok seviyorlar bu tarz tanımlar uydurmayı’’ diye düşünmüştüm (Rorschach testine dair), yani biraz overthink edilmiş bir ifade gibi gelmişti. Ross Douthat da bu tweeti görüp, bu “cultural Rorschach test” ifadesini çok beğenmiş olmalı ki 9 Eylül’de Chris Martenson’ın attığı tweeti alıp giriş konuşmasına koymuştu. Martenson, Lindsay Clancy davasındaki tek erkek jüri üyesi üzerine yapılan tartışmayı tam olarak bu sözlerle tarif ediyordu: “This is quite the cultural Rorschach test.” Aradan 11 gün geçmiş ve Douthat da 60 Minutes’taki Patrick Clancy röportajına neredeyse aynı cümleyle giriyordu. Elbette bu ifade kimsenin tapulu malı değil. Ama aynı dava, aynı kalıp ve 11 günlük mesafe yan yana gelince gözüme takıldı. Neyse, devam edelim.

Lindsay: “Rüya Gibiydi”

2022 sonbaharında, Callan beş aylıkken Patrick, Lindsay’in zorlandığını fark etti.

Patrick Clancy: Ekim ayıydı ve birkaç gece uyuyamadı.

Ross Douthat: O sırada neler yaşadığını size nasıl anlattı?

Patrick Clancy: Bir sabah aşağı indi ve “Dün gece hiç uyumadım,” dedi. Ben de, “Bu çok kötü. Çocukları ben okula götürürüm. Sen sadece uykunu telafi etmeye çalış,” dedim.

Ross Douthat: Bütün bunlar başlamadan önce doğum sonrası ruhsal hastalıklar hakkında herhangi bir şey biliyor muydunuz?

Patrick Clancy: Hayır. Çok, çok kaygılı ya da depresyonda olmanın nasıl bir şey olduğunu az çok anlayabiliyordum ama doğum sonrası bir ruhsal hastalıkla nasıl başa çıkılacağını bilmiyordum. Bence ruhsal hastalıkların trajik biçimde yanıltıcı olabilme gibi bir özelliği var. Bu yüzden benim görmediğim şeyler olduğuna eminim.

Douthat, Patrick’e Lindsay’e çocuklarını neden öldürdüğünü sorup sormadığını sordu. Ancak ilginç olan şu ki Patrick aslında ona bunu sormadığını söyledi. Bunun yerine Lindsay’e olanları hatırlayıp hatırlamadığını sormuştu. Lindsay ona bunun “rüya gibi” olduğunu ve yaşananları, bir insanın uyandıktan sonra gördüğü bir rüyayı hatırladığı şekilde hatırladığını söyledi.

Dikkat çeken bir başka an, Douthat’nın Patrick’e Lindsay’in kendisinden hiç af dileyip dilemediğini doğrudan sormasıydı. “Hayır. Ama ben onu affettim,” diye yanıt verdi Patrick. Patrick’in Lindsay’i çocukların ölümünden dört gün sonra yaptığı bir açıklamayla affettiğini söylemiş, başkalarından da onu affetmelerini istemişti. Patrick, Lindsay’den “Katil Anne”, “Bebek Katili” ve “Canavar” diye söz eden manşetler gördüğünü ve ruhsal hastalığının yaşananlara neden olduğuna inandığı için bu tanımların hiçbirinin doğru olduğunu düşünmediğini söyledi. Patrick’e göre affetmeye kendisinin ihtiyacı vardı. Eğer affedebileceği bir noktaya gelemezse bunun sonsuza kadar kendini içten içe yiyip bitirileceğine inandığını söyledi.

Röportajın izlemesi en zor bölümünde Patrick, hastanede yaşam mücadelesi veren Callan’a dair yaşadıklarını anlattı. Doktorlar Patrick’e Callan’ın kalbini yeniden çalıştırmayı başardıklarını haber vermişti. Patrick o günlerde, “En azından biri bana kalsın. Sadece bir çocuğumu verin” diye düşündüğünü ve Callan’ı büyütürken ağabeyi ile ablasını tanımasını sağlayacağını hayal ettiğini anlattı. Onu en iyi şekilde büyütecekti. Ona çok iyi bakacaktı. Ancak hastaneye geldiğinde doktorların yüzünü görünce durumun iyiye gitmediğini anladığını anlattı. Callan’ın kalbi dört gün daha atmaya devam etti. Patrick bu süre boyunca onun yanına uzanmış ve onunla konuşmuştu. Patrick o günlerde üç çocuğu için anma yazıları yazmaya başlamıştı, bir eliyle Callan’ı tutuyor, diğer eliyle yazıyordu. Patrick, çocuklarının nasıl insanlar olduklarını yazmazsa bir şekilde unutulabileceklerinden korkuyordu. Douthat oğluna neler söylediğini sorduğunda Patrick, ona “Çok üzgünüm dostum” demişti, fakat kurtarılamadı. Patrick, “Ancak Callan kollarımda öldü” dedi.

Bu röportajda öğrendiğimiz bir bilgiye göre bazı karanlık düşünceler ailede bir tek Lindsay’e uğramamıştı. Patrick çocuklarını kaybettikten sonra kendi ruhsal durumunun ne kadar karanlık bir noktaya geldiğini anlattı. Cenazeler ve kamuoyunun ilgisi sona erince, bir baba olarak hayatını tamamlayan bütün rutinler ortadan kalkmıştı. Bir gün çocuklarının okulunun önünden geçti ve tam da arkadaşlarının okula bırakıldığı saate denk geldi. Patrick artık orada bulunamayacağını fark ettiğini söyledi. Patrick, 35. yaş gününü göreceğine inanmadığı bir dönem olduğunu ve intiharı düşündüğünü anlatıyordu.

Patrick sonunda Duxbury’den ayrılarak New York’a taşındı. Orada sokağa karışacak, sıradan biri olarak kalacak ve yas tutmayı öğrenecekti.

Callan’ın birinci yaş günü olacak günde St. Patrick Katedrali’ne gitmiş, bir mum yakmış, oğluna onu sevdiğini söylemiş ve ardından ağlayarak Fifth Avenue’ya çıkmıştı. Kimse ona dikkat etmemişti, Patrick’in tam da buna ihtiyacı vardı. Yabancılarla dolu bir şehirde, herkes onun kim olduğunu ya da ailesine ne olduğunu bilmeden yalnızca yas tutabiliyordu.

Konu duruşmaya ve Patrick’in kürsüdeki soğuk hatta kopuk ve şüpheli olarak yorumlanmasına gelince Patrick, kameraların kendisini göstermediği anlarda çok daha fazlasının yaşandığını anlattı.

Tanıklığının ikinci gününde duruşma, savcıların Patrick’in ailesine ne olduğunu keşfettikten sonra yaptığı 911 aramasını dinleteceği ana yaklaşıyordu. Patrick neyin geleceğini biliyordu. Verilen ara sırasında arka taraftaki bir odaya gitti ve kendi ifadesiyle “çok ağır travmatik bir panik atak” geçirdi. Kalbi hızla çarpıyordu, ambulansa alındı ve sağlık görevlileri kendisine ilaç teklif etti. Patrick ilacı reddetti. Çünkü mahkeme salonuna dönmek, ifadesini tamamlamak ve bu işi bitirmek istiyordu. Ardından içeri döndü ve ifade vermeye devam etti.

(Bir anda bir şeye uyandım. Başıma birebir aynısı geldiği için biliyorum. Birinde sokaktayken ambulans çağrıldı; diğerinde adliyede, tam da bir mahkemeyi takip ederken panik atak geçirdim. Kapının önünde zaten bir ambulans vardı; benim için değil, bir mahkum için bekliyordu. İkisinde de bana aşağı yukarı aynı şey yapıldı: nabız, tansiyon, oksijen. Kimse “anksiyete ilacı ister misiniz?” diye sormadı. Patrick’in anlattığı yerde o yüzden takıldım. Ambulans geliyor, sağlık görevlileri ona ilaç teklif ediyor, o da reddediyor. EMT’ler öyle ellerinde anksiyete ilacıyla dolaşıp panik atak geçiren insanlara dağıtmıyorlar. Hele “bir şey verelim, birazdan uyursunuz” gibi bir sistem hiç değil. Önce sizi değerlendirirler; kalp krizi mi geçiriyorsunuz, başka bir acil durum mu var, ona bakarlar. Tabii Patrick o ambulansa yalnız bindiyse içeride tam olarak ne konuşulduğunu bilmiyoruz. Belki başka bir tıbbi değerlendirme yapıldı, belki farklı bir ilaçtan söz edildi. O kısmın şahidi değiliz. Ama bir başka şey daha var: Patrick’e o sırada verilebilecek sıradan bir anksiyete ilacı da onu oracıkta devre dışı bırakıp saatlerce uyutacak diye bir şey yok. Atları sakinleştiren iğnelerden yapmayacaklarsa dünya dönmeye devam edecekti, Patrick de büyük ihtimalle ifadesini verebilecekti. Dolayısıyla burada ne olduğunu gerçekten bilmiyorum. Yalan söylüyor olabilir. Yaşadığını büyütüyor olabilir. Gerçekten panik atak geçirmiş olabilir ama “ilaç teklif ettiler, ben çocuklarım için güçlü durup reddettim” kısmını sonradan hikayenin içine yerleştirmiş olabilir. Çünkü bu ayrıntının anlatıda yaptığı iş çok açık: yaşananları biraz daha dramatikleştiriyor, sanki yeterince dramatik değilmiş gibi ve Patrick’e de “Her şeye rağmen ayakta kaldım, ilaç bile almadım, gittim ifademi verdim” diyebileceği güçlü baba rolünü veriyor. Hangisi gerçekten yaşandı, hangisi sonradan hikayeye eklendi? Ve o güven bir kere gittikten sonra nasıl geri geliyor, onu bilmiyorum.)

60 Minutes, internette Patrick’i ilgisiz, sadakatsiz ve teorilerin en uç versiyonlarında kendi çocuklarının ölümünden bir şekilde sorumlu biri olarak gösteren iddiaları da ele aldı. Patrick bu suçlamaların “çocuklarımın hatırasına ve mirasına son derece zarar verdiğini” ve bu trajediden çıkması gerektiğine inandığı temel tartışmalardan biri olan doğum sonrası ruh sağlığı meselesinin önünü kapattığını söyledi. Patrick teorileri görmenin acı verdiğini ve toplum içinde bulunmasını zorlaştırdığını söyledi. İnsanlar tekrar tekrar “yalan üstüne yalan üstüne yalan” gördüğünde, sonunda bazıları bunlara inanmaya başlıyor diye bir endişesi vardı.

Patrick, Postpartum Support International’a, psikiyatristlere ve bu alandaki diğer uzmanlara ulaşmaya başladığını söyledi. Onlara son derece basit ama inanılmaz derecede karmaşık bir soru sordu: “Sizce ne oldu?” Bu görüşmelerin oldukça derinleştiğini ve sonunda yaşananları kabullenmesine yardımcı olduğunu söyledi. Patrick’in anlatımına göre bu, sorgulamadan kabul ettiği bir şey değildi. Tanıdığı kadının, asla mümkün olabileceğini düşünmediği bir şeyi nasıl yapabildiğini anlamaya çalıştığı için yıllardır lohusa ve doğum sonrası ruhsal hastalıkları araştıran insanlarla konuştu.

Koşarken aşık olmuşlar

Patrick’in eşi, doğurganlık uzmanı Dr. Rachel Danis. Rachel, Ocak 2024’te New York’taki bir koşu kulübünde tanıştıklarını ve daha sonra kahve içerken birbirlerini tanımaya başladıklarını söyledi. Bu ilk buluşmalardan birinde Patrick hesabı ödemek için telefonunu çıkardığında, Rachel ekranında üç çocuğun fotoğrafını gördü. Kim olduklarını sordu. Patrick, çocukları olduğunu söyledi. Rachel’ın bundan sonra sorduğu soru ise tuhaftı: “Massachusetts’te mi yaşıyorlar?” Patrick de çocuklarının öldüğünü söyledi. (“Kaç yaşındalar?”, “Senin çocukların mı?”, “Neredeler?” demek yerine doğrudan “Massachusetts’te mi yaşıyorlar?” diye sormuş. Neden Massachusetts? Bilmiyoruz. İçine doğmuş olabilir. Şüphelenmek insan ruhuna iyi gelen bir şey değil. Her cümlenin arkasında gizli bir hikaye aramaya başladığınızda da insanın sonu pek hayırlı olmuyor. Ama Rachel’ın anlattığı tanışma hikayesindeki bu ayrıntının manasızlığı da dikkat çekmeyecek gibi değil.)

Birlikte koşmaya devam ettikçe ilişkileri gelişti ve Patrick ile Rachel bu yıl nisan ayında New York’ta evlendi. Patrick, Douthat’ya Rachel’la tanıştığından beri hayatının son derece olumlu biçimde değiştiğini söyledi. Rachel ise Patrick’in hayatı boyunca taşıyacağı yasın yükünün bir bölümünü üstlenmeye çalıştığını, ikisinin bir aile kurmayı plandıklarını anlattı.

Douthat Patrick’e gelecekteki çocuğuna Cora, Dawson ve Callan hakkında ne anlatacağını sordu. Patrick, anne babaların çocuklarının her biriyle farklı ilişkileri olabileceğini ama “hepsinin onun çocukları olduğunu” söyledi. Çocuklarına (Ya 1’den fazla çocukları var ya da Rachel ikizlere hamile, bilemiyorum ama röportajda ‘them’ diyor), “ağabeylerini ve ablasını” anlatmak için sabırsızlandığını söyledi.

Ve bitti. Bütün bir hafta boyunca 60 dakika diye pazarlanan programda Patrick’e ve Rachel’a ayrılan süre 14 dakika 30 saniyeydi. Bu kadar. Çünkü bu kadar reklamı kanallar bir de Super Bowl’da alıyordu.

Patrick, Cora’yla ilgili aklından çıkmayan bir rüyasını anlattı. Rüyasında eski evlerinin mutfağındaydı ve Cora içeri girdi. Patrick ona baktı ve şunu sordu: “Nerelerde kaldın?” Sonra Cora yanına geldi ve ona sarıldı. Patrick bu rüyaların inanılmaz derecede gerçek hissettirdiğini söyledi.

14 Dakika Süren 60 Minutes Röportajının Transkripti

Aşağıda Patrick Clancy’nin 20 Eylül 2026’da Ross Douthat ile 60 Minutes için yaptığı röportajın transkripti yer alıyor. Orijinal transkript CBS News tarafından yayımlandı. Röportajın ve transkriptin tüm hakları CBS News ve 60 Minutes’a aittir.

Patrick Clancy: Ekim ayıydı ve birkaç gece uyuyamadı.

Ross Douthat: O sırada neler yaşadığını size nasıl anlattı?

Patrick Clancy: Bir sabah aşağı indi ve “Dün gece hiç uyumadım,” dedi. Ben de, “Bu çok kötü. Çocukları ben okula götürürüm. Sen sadece uykunu telafi etmeye çalış,” dedim.

Ross Douthat: Bunlar başlamadan önce postpartum ruhsal hastalıklar hakkında herhangi bir şey biliyor muydunuz?

Patrick Clancy: Hayır. Çok, çok kaygılı ya da depresyonda olmanın nasıl bir şey olduğunu bir ölçüde anlayabiliyordum ama postpartum bir hastalıkla nasıl başa çıkılacağını bilmiyordum. Bence ruhsal hastalıkların trajik biçimde yanıltıcı olabilme özelliği var. Dolayısıyla görmediğim şeyler olduğuna eminim.

Patrick ve Lindsay Clancy, Massachusetts’in sahil kasabası Duxbury’de yaşıyordu. Altı yıldır evliydiler. Üçüncü çocuklarının doğumundan aylar sonra Lindsay defalarca acil servise başvurdu. Postpartum depresyon hastaları için bir programa kendi isteğiyle yattı ve bir günlük tedavinin ardından taburcu edildi. Ayrıca kendisine giderek artan sayıda reçeteli ilaç verildi. Patrick, eşinin sağlık sistemi içinde yolunu bulmasına yardım etmekte zorlandığını söyledi.

Ross Douthat: Birkaç ay içinde gelinen en kötü nokta neydi?

Patrick Clancy: Sanırım aralık ayıydı. Aralık onun için gerçekten çok zordu. Çok ciddi bir uykusuzluk, çok ağır depresyon, istemsiz düşünceler vardı ve ayın sonunda hastaneye gitti.

Yılbaşı gecesi Lindsay, McLean Psikiyatri Hastanesi’ne kendi isteğiyle yattı. Depresyon tedavisi gördü ve birkaç gün sonra taburcu edildi. Aile 7 Ocak’ta Cora’nın doğum gününü kutladı.

Ross Douthat: Size eve dönmek istediğini söyledi.

Patrick Clancy: Evet.

On yedi gün sonra düşünülemez olan gerçekleşti. Lindsay, günün erken saatlerinde Cora’yı doktor randevusuna götürdükten sonra Patrick’ten bir işini halletmesini ve akşam yemeğini almasını istedi. Patrick eve döndüğünde Lindsay’i arka bahçede yatarken bulduğunu söyledi. Boğazı ve bilekleri kesilmişti ve üst kattaki pencereden atladıktan sonra felç olmuştu. Bodrumda ise boğulmuş çocuklarını bulduğunu söyledi. Cora ve Dawson ölmüştü. Callan bir şekilde hayatta kalmıştı ve helikopterle Boston Children’s Hospital’a götürüldü.

Patrick Clancy: Callan’ın durumuyla ilgili bütün ayrıntıları bilmiyordum. Sadece kalbini yeniden çalıştırdıklarını biliyordum. O gece gerçekten Callan’ın yaşayabileceğine dair bir ihtimal olduğunu düşündüğümü hatırlıyorum. Sadece, “Bana birini verin. Sadece bir çocuğumu verin. Onu elimden geldiğince iyi büyütürüm ve ona verebileceğim en iyi hayatı veririm. Ona ağabeyini ve ablasını anlatırım,” diye düşündüğümü hatırlıyorum. Buna tutunuyordum. Sonra hastaneye gittiğimde doktoru gördüm. Yüzündeki ifadeyi gördüm ve durumun iyiye gitmeyeceğini anladım.

Callan’ın kalbi dört gün boyunca atmaya devam etti.

Patrick Clancy: Onunla geçirdiğim o dört gün için çok minnettarım. Dayandığı için de çok minnettarım.

Ross Douthat: O dört gün boyunca onunla konuştunuz mu?

Patrick Clancy: Evet.

Ross Douthat: Ona söylediklerinizden herhangi birini anlatabilir misiniz?

Patrick Clancy: “Çok üzgünüm,” dedim. Onu kucağıma alabildim. Yanına uzanabildim. Ve kollarımda öldü.

Callan’la geçirdiği o saatlerde Clancy üç çocuğunun her biri için anma yazıları yazdı; bir eliyle bebeğinin elini tutarken diğer eliyle yazıyordu. Onlar hakkında yazmazsa unutulacaklarından korktuğunu söyledi.

Ross Douthat: Ama mesele yalnızca çocuklarınız değildi. O sırada birçok insanın anlamakta zorlandığını düşündüğüm başka bir şey de vardı. Lindsay hakkında yazdığınız ve onu affettiğinizi söylediğiniz bölüm.

Patrick Clancy: “Katil Anne”, “Bebek Katili”, “Canavar” gibi manşetler gördüm. Bunların hiçbiri doğru değildi. Buna onun ruhsal hastalığının neden olduğuna inanıyorum. Bu yüzden o sözleri paylaştım. Affetme meselesine gelince, eğer o noktaya gelemezsem sonsuza kadar içten içe yiyip bitirileceğimi de hissettim.

Ross Douthat: Lindsay’e bunu neden yaptığını sordunuz mu?

Patrick Clancy: Hatırlayıp hatırlamadığını sordum.

Ross Douthat: Ne söyledi?

Patrick Clancy: Rüya gibi olduğunu söyledi. Uyandıktan sonra bir rüyayı nasıl hatırlarsanız, o da yaşananları o şekilde hatırlıyordu.

Ross Douthat: Bu dönemde herhangi bir şekilde başarısız olduğunuzu düşünüyor musunuz, yoksa elinizden gelenin en iyisini yaptığınızı mı düşünüyorsunuz?

Patrick Clancy: O sırada elimde olanlarla yapabileceğimin en iyisini yaptığımı düşünüyorum. Ve sonucuyla yaşıyorum. Her gün onunla yaşıyorum.

Ross Douthat: Sizden hiç af diledi mi?

Patrick Clancy: Hayır. Ama ben onu affettim.

Trajediden sonraki haftalarda yas tutan kalabalıklar dağıldı ve Clancy’nin dünyası boşaldı. Artık aile rutini, yatmadan önce anlatılan hikayeler ve bir amaç kalmamıştı.

Patrick Clancy: Her şey bir anda durdu. Sonra bir gün gerçekten hiç düşünmeden çocukların okulunun önünden geçtim. Tam da bütün arkadaşlarının okula bırakıldığı saatti. Ve artık orada değildim.

Ross Douthat: Sizin hiç intihar düşünceleriniz oldu mu?

Patrick Clancy: Evet. 35. yaş günümü göreceğimi düşünmediğim bir dönem oldu. Ve bunu tamamen kabullenmiştim.

Nisan ayında Duxbury’de kalamayacağını hisseden Clancy, kimsenin tanımadığı, bilmediği bir insan olma amacıyla New York’a taşındığını söyledi.

Patrick Clancy: New York’a taşındıktan beş hafta sonra, 26 Mayıs’ta, Callan’ın birinci yaş gününü nasıl kutlayacağımı düşünmek zorundaydım. Oğlunuzun ölümünden birkaç ay sonra onun birinci yaş gününü nasıl kutlarsınız? St. Patrick Katedrali’ne gittim. Bir mum yaktım ve “Seni seviyorum dostum,” dedim. Sonra Fifth Avenue’ya çıktım ve hüngür hüngür ağlamaya başladım. Kimsenin umurunda değildi.

Ross Douthat: Bu iyi bir şey miydi? Bunun için minnettar mıydınız?

Patrick Clancy: “Benim olmam gereken yer burası,” diye düşündüm. Burada yas tutabilirim.

Taşınmadan önce Duxbury’deki evi boşaltmıştı, çocuklarının hayatlarına dair en güçlü hatırlatıcılarla dolu bir evdi.

Ross Douthat: Ne tür şeyleri sakladınız?

Patrick Clancy: Bazı oyuncaklarını. Birçok kişisel eşyayı. Bana onları hatırlatan şeyleri.

Bu hatıralar artık Manhattan’daki dairesinin çeşitli yerlerine bilinçli biçimde yerleştirilmiş durumda: Cora’nın her yere yanında götürdüğü oyuncak tembel hayvan, Callan’ın neredeyse kendisinden büyük bir papyon taktığı fotoğraf, Dawson’ın çok sevdiği, hırpalanmış helikopteri. Memleketleri Duxbury’de Clancy onları yakınında tutmanın başka bir yolunu buldu: Her çocuğa ait izler taşıyacak şekilde yapılan yepyeni bir oyun parkı. Kızı için tembel hayvanlar; Dawson için bir itfaiyeci ve ileride Callan için küçük çocuklara ayrılmış bir oyun alanı.

Ross Douthat: Onları rüyanızda görüyor musunuz?

Patrick Clancy: Evet. Sürekli.

Ross Douthat: Güzel bir rüyanızı anlatın.

Patrick Clancy: İlk zamanlarda gördüğüm bir rüyayı hatırlıyorum. Belki altı ay ya da bir yıl sonra. Evde mutfaktayım ve Cora içeri giriyor. Ona bakıyorum ve aslında, “Neredeydin?” diyorum. Sonra yanıma geliyor ve bana sımsıkı sarılıyor. O rüyalar o kadar gerçek ki. O rüyaların içinde sanki bilincim açıkmış gibi.

Bu yıl temmuz ayında Lindsay Clancy üç çocuğunu öldürmekten yargılandı. Avukatları, tehlikeli bir postpartum psikoz yaşadığını ve yaptıklarından sorumlu tutulamayacağını savundu. Dava, jürinin anlaşamamasıyla sona erdi. Bu arada Patrick bir anda TikTok’un yargılamasıyla karşı karşıya kaldı.

İnternetteki dedektifler ve influencerlardan oluşan bir kalabalık, davanın her ayrıntısını didik didik ediyor ve Patrick’i ilgisiz, sadakatsiz hatta kendi çocuklarının katili olarak gösteren teoriler üretiyor.

Ross Douthat: Sizin hakkınızda böyle düşünen insanlara nasıl cevap veriyorsunuz?

Patrick Clancy: Çocuklarımın hatırasına ve mirasına son derece zarar veriyor. Burada gerçekten önemli olan şeyden, yani doğum sonrası ruh sağlığından çok büyük bir dikkat sapması yaratıyor. Ve gerçek insanlara gerçekten zarar verdi. Buna ben de dahilim ama başkaları da var.

Ross Douthat: İnternette yazılanlar sizi doğrudan nasıl etkiliyor?

Patrick Clancy: Görmek acı veriyor. Toplum içinde bulunmayı zorlaştırıyor. İnsanların bazıları yalan üstüne yalan üstüne yalan gördükten sonra bunlara inanmaya başlayabilir ve elimizde kalan da bu olur.

Bu teorilerin ortaya çıkmasını tetikleyen unsurlardan biri, Patrick’in tanık kürsüsündeki görünürdeki soğukkanlılığıydı.

Patrick Clancy: İfade vermek çok zor. İkinci günün büyük bölümü 24 Ocak gecesine odaklanıyordu. 911 aramasını dinletmelerinden hemen önce ara verdik. Bunun korkunç olacağını biliyordum. Arka taraftaki bir odaya gittim ve çok ağır ve travmatik bir panik atak geçirmeye başladım. Kalbim deli gibi çarpıyordu. Beni ambulansa aldılar. Bana ilaç teklif ettiler ama “İstemiyorum çünkü geri dönüp bunu bitirmek ve artık bu işten kurtulmak istiyorum,” dedim. Geri döndüm ve ifademi tamamladım.

Clancy, doğum sonrası sağlık alanında mağduriyet yaşayanlara ve uzmanlara ulaşmanın kendisine yardımcı olduğunu söylüyor.

Patrick Clancy: Postpartum Support International’daki insanlara ulaşmaya başladım. Psikiyatristlere, bu alandaki uzmanlara ulaştım. Onlara, “Sizce ne oldu?” diye sordum. Oldukça derin konuşmalar yaptık.

Bu konuşmalar Patrick’in yaşananları kabullenmesine yardımcı oldu. Doğurganlık uzmanı Dr. Rachel Danis de ona yardımcı oldu. Rachel, Ocak 2024’te New York’taki bir koşu kulübünde tanıştıklarını söylüyor. Kahve içerken birbirlerini tanımaya başladılar.

Rachel Danis: Pat ödeme yapmak için telefonunu çıkardı ve ekranında çocukların çok sevimli bir fotoğrafını gördüm. “Kim bu tatlılar?” diye sordum. Pat, “Onlar benim çocuklarım,” dedi. Sanırım sonra Massachusetts’te yaşayıp yaşamadıklarını sordum ve Pat, “Öldüler,” dedi. Bütün bunlar kasanın önünde oluyor.

Ross Douthat: Peki sonra ne yaptınız?

Rachel Danis: Sanırım çok fazla sorum vardı ama aynı zamanda tam olarak ne sormam gerektiğini bilmiyordum.

Birlikte kilometrelerce koştukça ilişkileri derinleşti. Bu yıl nisan ayında New York’ta evlendiler.

Ross Douthat: Pat’in taşıdığı şeylerden, iyi anılarla birlikte taşıdığı yastan çok konuştuk. Bu yası taşımasına yardımcı olduğunuzu düşünüyor musunuz?

Rachel Danis: Umarım.

Ross Douthat: Onun bu yası taşımanıza yardımcı olduğunu düşünüyor musunuz?

Patrick Clancy: Evet. Evet. Yüzde yüz. Rachel’la tanıştığımdan beri hayatım inanılmaz derecede olumlu yönde değişti.

Rachel Danis: Her zaman Pat’in üzerindeki yükün bir kısmını almaya çalışıyorum. Her zaman bunu yapabilmek için çabalıyorum. Biliyorum, bunu düzeltemem, çocuklarını geri getiremem. Ama onların hatırasını yaşatabilir, Pat’in yas tutmasına izin verirken aynı zamanda bugün de onları onurlandırmaya devam edebilirsem, sanırım yapabileceğim tek şey bu.

Ross Douthat: Ve siz bir aile kuruyorsunuz.

Rachel Danis: Evet.

Ross Douthat: Çocuğunuza ağabeyleri ve ablası hakkında ne anlatacaksınız?

Patrick Clancy: Bence bütün anne babalar şu konuda hemfikirdir: Çocuklarınızın her biriyle farklı ilişkileriniz olur ama hepsi sizin çocuklarınızdır. Ona ağabeylerini ve ablasını anlatmak için sabırsızlanıyorum.

Patrick Clancy & New Yorker

bir not daha:

Bu programın bende bıraktığı izlenimi, Patrick ve Rachel’ın röportajını, söylenenleri, söylenmeyenleri ve özellikle neden bazı anların bu kadar dikkat çektiğini 12 dakikalık videoda anlattım. Yazının ardından izlemek isteyenler için aşağıya bırakıyorum.

Read more

Aiyhh. Acaba hep beraber buluşup çığlık mı atsak? Bu nasıl giderek saçmalayan bir dava. İnanılır şey değil.

Dün CBS’in tanıtımlarında Rachel’ı görünce gerçek bir şok yaşadım. Hiç beklemiyordum. Hani reytingi düşen dizilere birden elinde bavulla yeni bir karakter girer ya. Kapı açıldı, bir baktık içeri Rachel girdi. Biz bir ailenin trajedisine ve onun hukuki sonuçlarına bakarken meğer yeni sezon başlamış bile. Kızılcık Şerbeti’nde her yeni karakter, her yeni skandal, her yeni sezon Nursema’nın başına gelenleri biraz daha geride bırakmıştı ya, bu da Amerika’nın Cranberry Sorbet’si. Yeni karakter Rachel. Yeni evlilik. Yeni bebek. Yeni röportaj derken üç çocuğun öldüğü o ev, annelerinin yaşadığı mental kriz artık biraz daha karanlıkta.

Çünkü yetmedi. Bir trajedi yetmedi. Dava yetmedi. Çıkan kararın yarattığı tartışma yetmedi. Patrick Clancy hikayenin mağduru olmaktan çıkıp yeniden kahramanı olmak istediği için yeniden kadraja girmeye karar verdi. Dramatik bir müzik, YouTube için editlenmiş dramatik kesitler, parkta yürüyüşler, yakın plan çekimler, gözyaşları. Sanki yaşanan şey yeterince büyük değilmiş de biraz daha büyütmemiz gerekiyormuş gibi.

Elbette pazar günü oturup ben de herkes gibi seyredeceğim. Ve yine oturup Patrick’in bir yalancı olup olmadığını düşüneceğim. Ancak bu röportajın bize ve milyonlarca kadına ve bu davaya dair yüzlerce soru işaretine sahip insana bir fayda getireceği konusunda ümidim olmadığı gibi derin şüphelerim ve başka sorularım var.

Neden CBS? Neden şimdi?

Patrick neden şimdi konuşuyor? Daha önemlisi, yeni eşi Rachel’ı neden yanına aldı ve neden şimdi o da konuşuyor?

Biz bu röportajı “yas tutan bir babanın içini dökmesi” diye mi seyredeceğiz? Bunun Patrick’in mi, avukatlarının mı, CBS’in mi, profesyonel bir iletişim ekibinin mi fikri olduğunu bilmiyorum. Bildiğim şey, son derece kritik bir zamanda kurulmuş, son derece kontrollü bir sahneyle karşı karşıya olduğumuz.

Patrick’in çocuklarını özlediğini, yas tuttuğunu, hakkında söylenenlere üzüldüğünü bir daha anlatmasını anladık diyelim. Yeni eşinin taciz edilmesini, tehdit edilmesini, sırf onunla evlendiği için hedef gösterilmesini eleştirme ihtiyacı var diyelim. Elbette bunlara cevap hakkı var ama zamanlamanın ve mecranın ne anlama geldiğini sorgulamak gerek.

Çünkü burası herhangi bir podcast yayını değil. 60 Minutes. Ve CBS. Ve yan yana oturanlar öyle herhangi iki insan değil. Üstelik Patrick’in kamuoyu önündeki konumu artık yalnızca “çocuklarını kaybetmiş baba” konumu da değil. Hastanelere karşı açtığı milyon dolarlık hukuk davaları var. Onun adına konuşan avukatları var, hakkındaki iddialara karşı yürütülen açık bir hukuk savaşı var.

Bari Weiss etkisi

Patrick hayatta kaldı. Yeniden aşık oldu. Yeniden evlendi. Bebeği de olacak. Hala çocuklarını düşünüyor. Hala ağlıyor. Bunların her biri tek başına gerçek ve insani olabilir. Kimsenin yas süresini tayin etmek ya da hayatına nasıl devam ettiğini sorgulamak da haddime değil. Fakat tercih edilen programı, programın erkek sunucusunu, CBS kanalının yönetimindeki ekibin siyasi eğilimlerini, CBS News Genel Yayın Yönetmeni Bari Weiss’ın göreve geldiğinden beri kanalın geçirdiği değişimi yan yana koyduğumuzda başka sorular da ortaya çıkıyor. Bu kanalın tercih edilmesi, Patrick’in dahil olacağı yeni projelerin, yeni belgesellerin, dizilerin, filmlerin, kitapların imza atma töreni olabilir mi?

CBS’in uzun süredir yaşadığı bir kimlik krizi var. Bari Weiss yönetiminde 60 Minutes’ın yapımcıları ve yönetimi değişti, programın tanınmış isimlerinden bazıları ayrıldı ya da görevden alındı. Eski çalışanlar editoryal müdahaleden, sendikalar gazetecilik bağımsızlığı konusunda endişelerden söz ediyor. CBS ise yapılan değişiklikleri ve programı yeni medya düzenine uyarlamak olarak anlatıyor. Ve tam bu yeni dönemin başında önümüze Patrick Clancy geliyor.

CBS’le hedeflenen kitlenin TikTok’ta, Reddit’te, Twitter’da Patrick hakkında saatlerce tartışan insanlar olmadığı da aşikar. Tam tersine davayı uzaktan takip etmiş, ayrıntılarını bilmeyen ana akım Amerikan seyircisi. Patrick hakkındaki kanaati henüz sertleşmemiş, onu mahkemede saatlerce izlememiş, internetteki iddiaların içine girmemiş seyirci.

60 Minutes bunun için olağanüstü güçlü bir sahne. Patrick artık orada yalnızca “Lindsay Clancy’nin eski kocası” değil. Yanında yeni eşi de var. Ve Rachel’lı tanıtım başlığı da şu: “Rachel Danis Clancy Sessizliğini Bozuyor” Acaba şimdi bozmasa mıydı?

Rachel Danis’in ne söylediğinden önce nasıl gösterildiğine de dikkat etmemiz gerektiğini düşünüyorum.

Siz de görmüşsünüzdür. Saçları ensesinde sıkıca toplanmış, at kuyruğu yapılmış. Üzerinde siyah, yalnızca yakası ve kolları beyaz bir elbise var. Küçük küpeler. Yakasında bir broş. Yanındaki Patrick kravatsız, ceketsiz, açık renk kareli bir gömlekle, gösterişsiz ve mahcup bir duruşla oturuyor. çabasıdır. Röportaj başlamadan hemen önce bir görevlinin Rachel’ın yakasını düzelttiği görüntüler var. Her şey sade, ciddi, ölçülü. Üstelik Rachel’ın hamile olduğu da anlaşılıyor. Fakat görüntünün hiçbir yerinde “yeni hayatımız, yeni bebeğimiz, mutluluğumuz” estetiği yok. Tam tersine, yeni hayat mümkün olduğunca sessizleştirilmiş gibi. Bunun profesyonel bir kriz iletişimi kararı olduğunu kanıtlayamam ama ortaya çıkan görüntünün ne söylediğini görüyoruz: “Buraya kutlama yapmaya gelmedik.” Ya da “Bakın, biz de hala yastayız” demenin Amerikancası.

Patrick’in hikayesi “Ben hala üç çocuğumun babasıyım; onlarla her gün konuşuyorum, onlardan yardım istiyorum, onlarla bağımı sürdürüyorum” üzerine kuruluyorsa Rachel bu anlatının neresinde duracak? Dünyaya Patrick’in ne kadar güzel bir kalbi olduğunu mu anlatacak? Bunun yaşanan trajediye faydası ne olacak? Ya da Rachel, bir kadın doğum uzmanı olarak, Lindsay’in doğumdan sonraki aylarda geçtiği döneme dair ne söyleyecek? Yaşadıklarını anlayabildiğini, olanlara üzüldüğünü söyleyecek mi? Üç çocuğunu kaybetmiş, karısı cinayetle yargılanmış bir adamla yeni bir aile kurmanın nasıl bir şey olduğunu anlatacak mı? Bu evliliğin içine yalnızca Patrick’le değil, Cora, Dawson, Callan’la girdiğini anlatacak mı?

Bu bir romantik komedi mi?

Yoksa bu videoda olduğu gibi, New York’ta soğuk bir günde, Central Park’ta koşarken, tesadüfen ‘‘Pat’’le tanışmasını mı dinleyeceğiz? Ne bu romantik komedi audition’ı mı?

“Ben sadece Central Park’ta koşarken bir adamla tanışan bir kızdım. Bunun neresi yanlış anlamıyorum. Ayrıca hikayenin nasıl bu kadar çarpıtıldığını da anlamıyorum” demesi (bütün dünyanın takip ettiği bir cinayet davası başlamadan 4 ay önce davanın merkezindeki biriyle evlenmiş insanın söyleyeceği şey mi bu?), Patrick’in tanıdığı en özverili baba, en destekleyici eş olduğuna dair atılan o süslü tiratlar, daha programın ilk dakikalarında kendi ayaklarına sıktıkları kurşunlara dönüşüyor. Patrick destekçileri Patrick’in mutlu olması için dua ederken, internette bu hikayenin çok da alıcısının olmadığı ortada. Çünkü ne Rachel Julia Roberts ne de Patrick Hugh Grant.

Ortada üç yıl süren, kanlı ve karanlık bir hukuk mücadelesi var. Ortada üç öz çocuğunu boğarak öldürmüş bir kadın var. Bu trajedinin sonunda ya ağır bir ceza alacak ve hapishaneye gidecek ya da bir akıl hastanesi duvarına bakıp duracak. Gerisi, o Central Park karşılaşmaları, o ‘kendi halindeki kız’ anlatıları, o stüdyo ışıkları altında parlatılmaya çalışılan ‘yeni başlangıç’ estetiği sadece kriz masasında kurgulanmış, gerçeklikle bağı kopuk kişisel bir PR projesinden ibaret.

Jüri havuzu’na ne oldu?

Bu arada bu olayın hukuki bir açmazı var ki nasıl sonlanacak merakla bekliyorum. Çünkü Rachel ve Patrick kameralara kendilerini anlatırken, Lindsay Clancy’nin davası hala ikinci raundu bekliyor. Ortada ne bir hüküm var, ne beraat, ne mahkumiyet. 29 Eylül davanın geleceğini doğrudan ilgilendiren duruşmanın tarihi. Yani yeni bir jüri kurulması hala mümkün.

O jüri nereden bulunacak? Başka bir gezegenden mı getirilecek? Çünkü o insanlar da televizyon seyrediyor. YouTube’a giriyor. TikTok kaydırıyor. Haber okuyor. Market sırasında telefonuna bakıyor. Ve şimdi karşılarına Amerika’nın en köklü haber programlarından birinde, davanın en önemli tanıklarından Patrick ve Rachel çıkacak.

Bir sonraki dava görülürse, o mahkeme salonuna girecek yeni jüri havuzunun bütün bunlardan tamamen yalıtılmış olmasını nasıl bekleyeceğiz?

Tüm bu engellere rağmen hikayenin diğer tarafı nasıl oluyor da çoktan bir sonraki bölüme geçiyor? Bu neyin acelesi?

Lohusa psikozu yaşayan kadınların yeni sözcüsü Patrick mi?

Çocuklarının ölümünden sonra bir vakıf kuran, annelerin ve kadınların doğum sonrası ruh sağlığı için çalışacağını söyleyen Patrick Clancy o günden bugüne bu konuda ne yaptı? Bilen var mı? Maratonlarda koşmaktan başka mesela? Vakıf hangi kadınlara ulaştı, hangi programı finanse etti, hangi hastaneyle çalıştı, hangi değişiklik için mücadele etti?

Patrick gerçekten kadınların doğum sonrası ruh sağlığının sözcülüğüne talipse, mesela bu programda Amerikan sağlık ve sigorta sistemine dair bir şey söyleyecek mi? Kadınların psikiyatri randevusu bulamamasını konuşacak mı? Sigortanın hangi tedaviyi, hangi hastaneyi karşıladığını sorgulayacak mı? Acil servisten psikiyatriste, psikiyatristten başka bir hastaneye, hastaneden eve gönderilen kadınların kaybolduğu boşlukları konuşacak mı? Çünkü kadınların ruh sağlığı konusunda konuşmak istiyorsan konu budur.

Ve mesela Patrick adalet sisteminden birilerine seslenecek mi? Plymouth County Bölge Savcısı Tim Cruz’a dönüp “Lütfen yeter. Lindsay’i bir daha yargılamayın. Ben de çocuklarımın babası olarak ikinci bir dava istemiyorum” diyecek mi? On bir jüri üyesinin Lindsay’in cezai sorumluluğu olmadığı sonucuna vardığı bir davanın bir kez daha görülmesinin kendi ailesine, Lindsay’e ve kamuoyuna ne kazandıracağını soracak mı?

Patrick, “Çocuklarımla her gün konuşuyorum” diyormuş. Onlardan yardım istiyormuş. Devamı? Devamı yok. Mesela, ‘‘Sizi özlüyorum. Sizi seviyorum. Keşke sizi koruyabilseydim. Beni affedin. Keşke o gece evden çıkmasaydım. Keşke sizi yalnız bırakmasaydım.’’ gibi bir şey var mı? Yok.

Ben bu röportajın Patrick açısından bir iletişim zaferinden çok yeni ve daha büyük bir iletişim krizine dönüşeceğini düşünüyorum. Faydasından çok zarar getirme ihtimali var. Çünkü cevaplamaya çalıştığı her soru, şimdiye kadar sorulmayan yeni soruların kapısını açacak.

Ama Amerika’da trajedinin bile bir sonraki aşaması var: içeriğe dönüşmesi. Dava bitmeden belgeseli, yas bitmeden özel röportajı geliyor. Acının kendisi yetmiyor, anlatılması, paketlenmesi, izlenmesi ve mümkünse para kazanması gerekiyor.

Anlat Patrick. TikTok seni bekliyor. Spoiler’dan anladık ki yine kendini anlatacaksın. Üç çocuk öldü, Lindsay sustu, hikayenin başrolü yine sensin.

Para aldılar mı?

CBS News, bu tarz haber röportajları için insanlara para ödemeyen bir kanal. Televizyon gazeteciliğinde büyük röportajlarla bağlantılı lisans hakları, masraflar ve diğer düzenlemeler konusunda geçmişte tartışmalar yaşanmış olsa da bu röportajın hangi koşullarda yapıldığını bilmiyoruz. Patrick ya da Rachel’a 60 Minutes’a çıkmaları karşılığında para ödendiğine dair herhangi bir kanıt yok.

Bir de aklıma gelmesine benim bile şaşırdığım bir bir ihtimal var. Ya bunlar doğum tarihini hesaplamış bir çiftse? Ya Rachel bebeğini 24 Ocak tarihinde doğurursa? Sen o zaman gör kıyameti.

Trumpçı Jüri Üyesine Para Yağıyor

Nancy Mae: “Lindsay Halkın Önünde İnfaz Edilmeli”

Bu arada, Lindsay Clancy davasında 11 kişiye karşı tek başına “suçlu” kararında kalan jüri üyesi Michael P. de anlatmaya devam ediyor. Trump destekçisi ve muhafazakar bir Cumhuriyetçi olduğunu açıklayan jüri üyesinin avukatı Edward Paltzik de Michael’ın “Amerikan kahramanı” ve “adaletin savunucusu” olduğunu açıkladı.

Bu arada Güney Carolina Temsilciler Meclisi üyesi Nancy Mace, Lindsay Clancy’nin idam edilmesi gerektiğini açıkça söyledi. Üstelik yalnızca idam değil, halka açık bir infaz istedi. Mace, TMZ’ye, “Çocukları öldü. O da ölmeli,” dedi.

Bu noktadan sonra Trump’tan Lindsay lehine siyasi bir müdahale beklemek, Trump’ın “Yargılama bitmeden insanları darağacına göndermeyelim, hukuk devleti diye bir şey var” demesini beklemek gibi bir şey.

Lindsay Clancy davasındaki kararda direnen jüri üyesi için açılan yardım kampanyasındaki rakam her geçen gün biraz daha artıyor. Siyah, muhafazakar, Katolik, Trump destekçisi, 11 kişiye karşı fikrini değiştirmeyen, ölüm tehdidi aldığı söylenen Michael P. güvenli bir yerde tutuluyor.

(bitmedi, devam edecek)

10 Şubat 2018 günü Ankara’da oynanan Gençlerbirliği-Trabzonspor maçından geriye çok az kişinin hatırladığı bir görüntü kaldı. Sahanın kenarında top toplayıcı bir çocuk heyecan içinde maçı takip ediyordu. Trabzon’un kazandığı penaltıda, Kırmızıkara’ların kalecisi Hopf’a ‘Sağ tarafa atla’ diye seslendi. Hopf, penaltıyı kurtadı. Maçın sonunda dört farklı oyuncudan forma istese de abilerinin hiçbiri durmadı, hiçbiri göz göze gelmedi, hiçbiri Arda’ya formasını vermedi. Arda Güler şaşkın, biraz da dargın bir ifadeyle bakarken kameranın kadrajına yakalanıyordu. Futbolun garip bir adalet duygusu vardır ve sevdiğimiz hikayeler manşetlerde değil, kadraja tesadüfen giren çocuklarda başlar. Kimseden forma alamayan Arda yıllar sonra dünyanın en büyük kulübünün formasını giyeceğini, milyonlarca çocuğun sırtında kendi adını taşıyacağını bilmiyordu. Her iyi hikaye gibi Arda’nın hikayesi de sahnenin ortasında değil, kenarında başlamıştı.

Türkiye son Dünya Kupası’nı oynadığında Arda Güler henüz doğmamıştı. Milli takımımızın 3-2 kazandığı maçta İlhan Mansız son golü Güney Kore ağlarına gönderdiğinde, Rüştü Reçber eldivenlerini çıkardığında, Türkiye üçüncülük kürsüsüne çıktığında Arda diye bir futbolcu yoktu. Dünya Kupası onun çocukluğunda yaşanmış bir anı değil, YouTube’dan izlenen bir hikayeydi. Şimdi ise Türkiye yıllar sonra aynı sahneye dönerken gözler onun üzerinde olacak. Çünkü Arda yalnızca bir futbolcu değil, futbolun bir çocuğun hayatını değiştirebileceğine dair inancın da taşıyıcısı.

Arda’yı ilk keşfeden kişi bir scout ya da büyük bir kulübün gözlemcisi değildi. Mahmut Hoca’sıydı. Okuldaki öğretmenleri ona ‘10-A’nın Messi’si’ diyordu. Ne var ki yetenek, hikayenin kolay kısmıydı.

Arda’nın ailesi Ankara’da küçük bir dükkan işletiyordu. Bir yanda antrenmanlar, diğer yanda geçim derdi vardı. Sonra Fenerbahçe geldi. Ali Koç’un yıllar sonra anlatacağı gibi, Arda’yı 250 bin liraya alan kulüp Fenerbahçe oldu. İstanbul’a doğru yola çıkarken ablası kardeşinin kulağına eğilip yalnızca bir cümle söyledi: ‘O buzdolabını doldur Arda.’ Bu bir tavsiyeden çok sorumluluktu.

Spikerin ilk kez “Genç Arda” diye anons ettiği resmi maçta henüz 16 yaşındaydı. Onu sahaya süren teknik direktör Vítor Pereira’ydı. Ama Arda’nın kariyerine asıl eşlik edecek kelime başka olacaktı: Beklemek. Jorge Jesus döneminde haftalarca forma bulamadı. Bir gün duran top çalışmasında iki takım kuruldu. Arda tek başına köşe vuruşu çalıştı. Eve döndüğünde ağladı. O gün kendine bir söz verdi. ‘Bir daha bu duyguyu yaşamayacağım’. O günden yaklaşık bir yıl sonra, 6 Temmuz 2023’te Real Madrid internet sitesine üç kelime yazıyordu. “Comunicado Oficial: Arda Güler.” İmza töreninde ilginç bir şey oldu. Florentino Pérez konuşurken Arda bir anda ayağa kalktı. Başkanın kendisini çağırdığını sanmıştı. İspanyolcası henüz yeterli değildi. Salondakiler güldü. Arda da güldü. Annesi gözyaşlarını tutamamış ağlarken Arda dönüp ona sarılıyordu. O gün Valdebebas’ta tanıtılan şey yalnızca bir yetenek değil büyümekte olan bir gençti.

Arda’nın Madrid’deki ilk günlerinde verdiği röportajlardan biri İspanyol basınında geniş yankı uyandıracaktı. 18 yaşındaki Arda’nın önünde Modric vardı. Kroos vardı. Valverde vardı. Birçok kişi onun bir sezonluğuna başka bir kulübe kiralanacağını düşünüyordu. Arda ise başka bir şey söyledi: ”Kiralık gitmeyi düşünmüyorum. Real Madrid efsanesi olmak istiyorum.” İspanyol gazeteleri bu sözleri manşet yaptı. Kimi bunu cesaret olarak gördü, kimi ise genç bir futbolcunun kurduğu fazla büyük bir cümle olarak. Çünkü Real Madrid’in tarihi, bekleyemeyen harika çocuklarla doluydu, sabırları tükenmiş, Bernabéu’nun ağırlığı altında kaybolmuşlardı. Arda beklemekten korkmuyordu. Fenerbahçe’de beklemişti. Şimdi Madrid’de bekliyordu.

İlk sezonunda peş peşe üç sakatlık yaşadı. Aylar geçti. Maçlar geçti. Şampiyonlar Ligi geceleri geçti. Türkiye’de her hafta aynı soru soruluyordu: ‘Arda neden oynamıyor?’ Arda sırasını bekliyordu. Sonra bir gün Şampiyonlar Ligi kupası kazanıldı. Kutlamalarda Carlo Ancelotti mikrofonu eline aldı ve taraftarların önüne çıkmak istemeyen genç oyuncuyu işaret ederken, ‘Öne çık çocuk’ dedi. Arda birkaç cümle kurdu ve mikrofonu hızla geri verdi. Ancelotti karşısındaki binlerce taraftara, ‘Çok utangaç ama onu tanıyacaksınız’ diyordu.

İki Arda vardı. Birisi bekleyen, sessiz, ölçülü, dikkat çekmeye çalışmayan, sakin Arda’ydı. Büyük harflerle konuşmayan, basın toplantılarında manşet üretmeyen, röportaj verirken başını hafifçe öne eğen, kameraların karşısında, ona sorulan soruların büyüklüğünden neredeyse mahcup olan, ses tonundaki nezaketi hiç bozmayan, Modric’e, Kroos’a ‘Abi’ diyen Arda. İkincisi ise top ayağına geldiği anda ortaya çıkıyordu. Real Madrid tesislerinde çalışan bir görevli onu şöyle tarif ediyordu, ‘Etrafta yuvarlak bir şey varsa onunla oynamak istiyor. Topla özel bir ilişkisi var. Topa dokunuşu eşsiz. Bu onun hayatı.’ Xabi Alonso’nun ona ‘Sahada bir savaşçı olduğunu biliyorum’ demesinin nedeni de buydu. Büyük maçlardan, büyük yıldızlardan korkmayan, topu istemekten ve 70 metreden şut çekmekten çekinmeyen Arda. Herkes güvenli seçeneği ararken o en zor pası gören de o’ydu. Risk alıyordu. Bazen bir asist bazen bir gol, bazen de sahada yaptıklarını anlatmaya kelimeler yetmeyince Real Madrid attığı bir tweetle golcülüğün adını ‘Arda GÖler’ olarak değiştiriyordu.

Yıllar sonra Players’ Tribune’de yayımlanan mektubunda çocukluğuna döndü. İstanbul’a gitmeden önce ablasının kulağına fısıldadığı o cümleyi hatırladı. Sonra altına iki kelimelik bir cevap yazdı: ‘Buzdolabı doldu.’ Belki de kariyerindeki hiçbir gol, hiçbir transfer haberi, hiçbir manşet bu iki kelime kadar şey anlatmıyordu.

Başarı büyüdükçe insanların hafızası küçülebilirdi. Arda’nınki küçülmedi. Babası ona bir defter hediye etmiş, hayallerini ve yol boyunca kendisine yardım eden insanların isimlerini yazmasını söylemişti. Listenin başına bugün hayatta olmayan Mahmut Hocası’nı yazdı. Devamında hayatına değen insanlar duruyordu. Modrić bunlardan biri. Kimseler görmeden Arda’ya 10 numaralı formasını hediye eden Modrić. Şimdi Modrić vedaya hazırlanırken, Arda hayatının ilk Dünya Kupası’na çıkacak. Bir köşede ona sabretmeyi öğreten Ancelotti duracak. Bir başka köşede, herkes dakika hesabı yaparken ona güvenmeyi seçen Montella. Bu kez sahanın kenarında Arda Güler olmak isteyen çocuklar olacak.

(BBC Türkçe için yazıldı. 2026, 10 Haziran)

Lindsay Clancy davasının bitmediğini biliyorduk. Ama mahkeme salonundan çıktıktan sonra bu kadar hızlı televizyona taşınacağını bilmiyorduk. Pazar akşamı Patrick Clancy, 60 Minutes’a çıkıyor. CBS dün 13 saniyelik tanıtımı yayınladı. Patrick bir sandalyede oturuyor, yakasına mikrofon takılıyor. Ekrana önce adı geliyor: Patrick Clancy. Sonra: This Sunday. Ve son olarak: Only on 60 Minutes. “Patrick Clancy, kendi sözleriyle.”

CBS’in tanıtım metni

Patrick, yaşadığı yas hakkında açıkça konuşacak ve Cora, Dawson ve Callan’ın anılarını yaşatacak. Soruşturma ve dava boyunca sosyal medyayı kaplayan komplo teorileri ve spekülasyonlarla doğrudan yüzleşecek. Ayrıca jürinin bir karara varamamasının ardından, yaşanan her şeyi ilk kez televizyonda kendi açısından anlatacak.

Bütün bu süreç boyunca Lindsay’in yanında duran adam.

Onun lehine ifade veren adam.

911 aramasındaki sesi, kaydı dinleyen her jüri üyesinin zihnine kazınan adam.

Şimdi konuşmaya hazır.

Muhtemelen Patrick artık susmanın kendisini korumadığına karar verdi, çünkü sen anlatmazsan hikayeni başkaları anlatıyor. Patrick’in başına gelen bu. Üç çocuğunu kaybetmiş bir babayken, bir cinayetin baş şüphelisi durumuna düştüğü için şimdi kendi hikayesinin kontrolünü geri almaya çalışacak. Ve bunu herhangi bir yerde de yapmıyor. 60 Minutes’ta yapacak. Amerikan televizyonunun en eski ve en güçlü haber markalarından birinde. Hem de tam CBS’in reytingleri yerlere çakılırken. Üstelik konuştuğu gazeteci de ilginç: Geçtiğimiz aylarda CBS’e transfer olan Ross Douthat.

Douthat klasik bir adliye ya da true crime muhabiri değil. Yıllarca New York Times’ta siyaset, din, ahlak, aile ve Amerikan kültürü üzerine yazdı ve uzun söyleşiler yaptı. Bu sezon 60 Minutes’a katılan yeni isimlerden biri. Dolayısıyla pazar gecesi izleyeceğimiz şeyin yalnızca “24 Ocak gecesi ne oldu?” röportajı olmayacağını düşünüyorum. Büyük ihtimalle bir insanın üç çocuğunu kaybettikten sonra nasıl yaşamaya devam ettiğini, bu davanın önemini, doğum sonrası ruh sağlığının önemini, Lindsay’i nasıl affettiğini, yasını, çocuklarını ve kendisi hakkında yayılan iddialara dair cevaplarını anlatacak. İlk kez Patrick, Patrick hakkında konuşacak.

İki gün sürdüğü söylenen röportajın Lindsay Clancy’nin bir sonraki duruşmasından dokuz gün önce ekrana gelmesi de önemli. Lindsay hakkında aktaracakları bir sonraki duruşmanın gidişatını etkileyebilir. Patrick, “Lindsay çocuklarını seviyordu, hastaydı, sistem onu yüzüstü bıraktı” derse, bu Lindsay’in savunmasının kurduğu lohusa psikozu teorisini güçlendirebilir. Ama Patrick, ‘‘Onu affettim fakat çocuklarım öldü, bunun bir karşılığı olmalı’’ gibi bir yere giderse yeniden yargılama ya da olası pazarlık tartışmaları sürerken bunun etkisi farklı olur. Bir üçüncü ihtimal ise Lindsay hakkında mümkün olduğunca az, çocuklar hakkında mümkün olduğunca çok konuşacaktır. (Duruşmada yaptığı gibi)

Röportaj henüz yayımlanmadı ama hakkında küçük ayrıntılar gelmeye başladı. Patrick’in konuşurken zaman zaman gözyaşlarına boğulduğu, Cora, Dawson ve Callan’ın tişörtlerinden kendisine yastıklar yaptırdığını anlattığı aktarılıyor.

Patrick röportajı aynı zamanda Ross Douthat’ın da 60 Minutes’taki sınavı olacak. Douthat karşısına oturup yalnızca yasını anlatan birisini mi dinleyecek, yoksa zor alanlara da girecek mi? Patrick’e sempati duyan bir portre mi çıkaracak, yoksa Patrick’in bugüne kadar cevaplamadığı soruları da soracak mı? Pazar gecesi göreceğiz.

Yeni bir Scott Peterson vakası mı?

Bu arada Amerikan suç tarihinin arşivinde, “Hakkımda herkes konuşuyor, artık ben konuşacağım” diye büyük bir televizyon röportajına çıkan başka bir koca daha var. Scott Peterson.

Peterson’ın hamile eşi Laci Peterson 2002’de Noel arifesinde ortadan kayboldu. Başta eşini arayan endişeli koca olarak kamuoyunun karşısında olsa da evlilik dışı ilişkisi ortaya çıkmıştı ve şüpheler giderek Scott’ın üzerinde toplanıyordu. Scott büyüyen şüpheleri durdurmak ve kendi hikayesini anlatmak için büyük bir televizyon kanalını seçti. Ocak 2003’te Diane Sawyer’ın karşısına oturdu. Laci’nin kaybolmasıyla hiçbir ilgisi olmadığını söyledi, evliliklerini anlattı, Amber Frey’le ilişkisini açıklamaya çalıştı. Kamuoyunun bütün dikkatini kendisine çevirmesinin Laci’yi bulma çabalarına zarar verdiğini savundu. Mekanizma tanıdıktı. Sessizlik işe yaramayınca, bir de beni dinleyin demişti. Elbette Patrick Clancy ile Scott Peterson arasında büyük bir fark var. Scott o röportajı verdiğinde karısının kaybolmasındaki başlıca şüphelilerden biriydi, daha sonra Laci ve doğmamış oğulları Conner’ı öldürmekten mahkum edildi. Patrick Clancy ise çocuklarının öldürülmesiyle suçlanmış değil. Lindsay’in çocukları öldürdüğü de tartışma konusu değil. Patrick’in derdi: “Beni bu hikayenin görünmez sanığı yapmayın.” Umarım benzerlikleri, Scott Peterson’ın da röportaj boyunca gözyaşlarına boğulmasıyla sınırlı kalır. Peterson 2003 yılında bu yanda hapiste ve şartlı tahliye imkanı yok.

Hediye abonelik verin

Yorum bırakın

Birkaç gündür yazamadım. Ev topluyorum. Anne evi. Allah ömür versin. Ama size sıradan bir ev toplamaktan söz etmiyorum. Kardeşimle benim doğumumuzdan kalma kağıtlar, ilk doktorumuz Nedime Hanım’ın yazdığı reçeteler, yeğenime aldığımız ilk zıbın, anneannemin eşarpları, babaannemin elbiseleri, babamın cüppeleri, annemin lohusalık gecelikleri, evini değil hepimizin hatıralarını sırtında taşıyan bir Yengeç burcunun evini topluyorum.

Read more

Olga Freeman, Londra’da yaşayan 40 yaşında bir anneydi. 10 yaşındaki oğlu Dylan Freeman ağır otizm, Cohen sendromu, global gelişimsel gecikme ve ciddi iletişim sorunları nedeniyle 24 saat bakıma ihtiyaç duyuyordu. Normalde haftada beş gün özel okula gidiyordu. Covid kapanmasıyla okul ve destek sistemi ortadan kalkınca bakımın büyük kısmı Olga’nın üzerine kaldı. 2020 yazına gelindiğinde çevresindekiler Olga’nın ruhsal durumunun ciddi biçimde bozulduğunu görmeye başlamıştı. Depresyon geçmişi vardı ve antidepresan kullanıyordu. Arkadaşına kendisinin “ikinci İsa” olduğuna benzer şeyler söylüyor, dünyayı kurtarmaktan ve mesih olmaktan söz ediyordu.

15 Ağustos 2020 gecesi Olga oğluna uyuması için ilaç verdi. Ardından bir süngeri Dylan’ın ağzına yerleştirerek hava yolunu kapattı. Dylan boğularak öldü. Sonrasında oğlunu yatağa yatırdı, üzerini örttü ve oyuncaklarını yanına yerleştirdi. Bir arkadaşını arayıp oğlunu öldürdüğünü söyledi; arkadaşı geldikten sonra birlikte polis karakoluna gittiler. Olga polise ne yaptığını anlattı.

Olga başlangıçta cinayetle suçlanıyordu. Ancak Ocak 2021’de cinayet suçlamasını reddetti ve cezai sorumluluğunun azalması nedeniyle adam öldürme suçunu kabul etti. Ve savcılık bu savunmayı kabul etti. Psikiyatristler ağır stres altında psikotik belirtiler geliştirdiği konusunda hemfikirdi. Suçunu kabul ettiği için cinayet davası yapılmayacak ve jüri kararı verilmeyecekti.

Mrs. Justice Cheema-Grubb, Olga’ya upuzun bir mektup gibi yazdığı kararını okumaya başlayıp bitirdiğinde bu kararın tarihi bir dönüm noktası olduğunu söylemek abartı olur. Ancak Ama Lindsay Clancy davasını Amerikan mahkemesinde aylarca izledikten sonra, iki hukuk sisteminin dili arasındaki fark dikkat çekiciydi. Zaten dava boyunca sık sık aynı soru soruldu: Lindsay Clancy İngiltere’de yargılansaydı ne olurdu? Olga Freeman kararı bu sorunun birebir cevabı değil; ama İngiliz hukukunun ağır ruhsal hastalık, annelik ve cezai sorumluluk meselesine nasıl yaklaşabildiğini gösteren iyi bir örnek.

CEZA KARARI

Olga Freeman, 10 yaşındaki oğlunuz Dylan’ı kasten öldürme niteliğinde olmayan adam öldürme suçundan suçunuzu kabul ettiniz. 15 Ağustos 2020’de onun hayatına son verdiniz.

Yaptığınızı, ağır bir ruhsal hastalığın etkisi altındayken yaptığınız açıktır. Hala son derece ağır hastasınız.

Sizinle görüşüp sizi değerlendiren uzman psikiyatristlerin, şu anda tutulduğunuz Batı Londra’daki St Bernard’s Hastanesi, Orchard Güvenlikli Birimi’nde sizi tedavi eden psikiyatrist de dahil, tamamı şu konuda hemfikir:

Bu, kendini çocuğuna adamış bir ebeveynin, akli melekelerini bütünüyle yitirmiş haldeyken, değerli, masum ve çok sevilen çocuğuna karşı dehşet verici bir şiddet eylemi gerçekleştirdiği o nadir ve tarifsiz derecede üzücü vakalardan biridir.

1989 yılında Rusya’da doğdunuz. Hırslı ve azimliydiniz, bu özellikleriniz sizi hukuk alanında profesyonel bir kariyere taşıdı. Dean Freeman’la tanıştınız ve İngiltere’ye taşındınız. 2006 yılında evlendiniz. 3 Ocak 2010’da oğlunuz Dylan dünyaya geldi.

Oğlunuzun gelişimi beklendiği şekilde ilerlemedi ve birbiriyle bağlantılı çok sayıda ciddi rahatsızlığı vardı. Bunların arasında otizm özellikleri, ciddi öğrenme güçlüğü, nötropeni (bir kan hücresi bozukluğu) ve Cohen sendromu bulunuyordu.

Cohen sendromu, kas tonusunun düşüklüğü ve görmenin giderek azalması dahil olmak üzere çeşitli fiziksel ve zihinsel belirtilere yol açan, son derece nadir görülen genetik bir hastalıktır.

Oğlunuzu sevdiğinizden ve onun için kendinizden fedakârlık ettiğinizden hiçbir kuşkum yok. Ağır engelli bir çocuğa bakmanın yükünü, annelerin yaptığı gibi, sevgi ve görev duygusuyla; o çözülmez bağların gereği olarak üstlendiniz.

Bunu görebiliyorum. Ve bu sorumluluğu yıllar boyunca ne kadar sadakatle yerine getirdiğinizi de görebiliyorum. Oğlunuzun mümkün olan en iyi desteği alabilmesi için mücadele ettiniz ve kendi hayatınız onun hayatının sınırları içinde şekillendi. Fakat bu, sizden çok ağır bir bedel alan bir yüktü.

Dylan bunu size söyleyebilecek durumda değildi ama onun tarafından sevildiğinizden eminim. Gördüğüm aile fotoğraflarının da gösterdiği gibi, birlikte sürdürdüğünüz hayatın içinde kuşkusuz pek çok mutluluk da vardı.

2012 yılında Dylan’ın babasından ayrıldınız ve birkaç yıl önce boşandınız. O, İspanya’ya taşındı. Dylan 2018 ve 2019 yazlarını babasıyla geçirdi; bu da size bir süreliğine nefes alma imkanı sağladı. Dean Freeman’ın oğlunu çok sevdiğinden eminim. Avukatının onun adına mahkemede okuduğu açıklama, hissettiği kaybın derinliğini son derece dokunaklı biçimde anlatıyor.

Kaygı ve depresyon geçmişiniz bulunuyor. Bunların ilk teşhisi 2006 yılında konuldu. Size antidepresan ilaçlar reçete edildi ve psikoterapi gördünüz. Hayatınızdaki stresli dönemler belirtilerinizi ağırlaştırdı.

2018’in başlarında Dylan’la birlikte Acton, W3’teki Cumberland Park’ta iki yatak odalı bir daireye taşındınız. Dylan’ın babası elinden geldiğince yardımcı oluyordu, ancak maddi durumunuz sıkışıktı; özellikle de o yıl işinizi kaybetmenizden sonra. Bütün bunlara rağmen oğlunuza tam bir adanmışlıkla annelik yaptınız ve ağır sorunları bulunan bu çocuk için evinizdeki hayatın merkezine Dylan’ı yerleştirdiniz.

Fakat Dylan 2020 yılında 10 yaşına geldiğinde dahi kendi bakımını yapabilecek durumda değildi ve günün 24 saati yardıma ihtiyaç duyuyordu. Ealing Sosyal Hizmetleri haftada 16 saat destek sağlıyordu. Dylan bazı yiyecekleri elleriyle kendi başına yiyebilse de ana öğünlerinin kendisine yedirilmesi gerekiyordu. Bez kullanıyordu ve gece altını kirlettiğinde bezinin değiştirilmesi gerekiyordu.

Son yıllarda Dylan’ın davranışları da giderek zorlaşmıştı. Uzun süre çığlık atması ve uyku sorunları bunların arasındaydı. Reçete edilen ilaçları kullanmasına rağmen uykuya dalması uzun sürebiliyor ve geceleri sık sık uyanıyordu. O uyumadan siz de uyumuyordunuz.

Beklendiği üzere Dylan’ın görme yetisi giderek kötüleşiyordu. Düzeltici gözlük ve özel ayakkabılar kullanıyordu. Uzun süre yürüyemiyordu ve çoğu zaman sonunda onu siz taşımak zorunda kalıyordunuz.

Dylan, Ealing’deki Mandeville School’da bire bir özel eğitim alıyordu ve onun mümkün olan en fazla desteği alabilmesi için sürekli mücadele ettiniz. Hatta bir aşamada bu konuda bir mahkemeye/kurula başvurarak hukuki süreç yürüttünüz. Covid pandemisi başladığında, aile hekiminiz başlangıçta size Dylan’ın bağışıklık sisteminin zayıf olması ve buna bağlı olarak enfeksiyona açık bulunması nedeniyle evde korunması gerektiğini söyledi. Okul bazı ekipmanlar sağladı fakat Dylan’la bire bir ilgilenecek kimseyi sağlayamadı.

Ve oğlunuzun hafta içinde okula gitmesinin size sağladığı molalar ortadan kalkınca, ona vermek istediğiniz yoğun ve sürekli ilgiyi tek başınıza sürdürmenin yüküyle baş etmekte zorlandığınıza hiç kuşku yok.

2020’deki ilk kapanma sırasında büyük bir metanet ve sabır gösterdiniz.

Fakat sonunda Dylan’ın okula dönmesini istediniz. Size, okulun özel koruyucu önlemler sağlayabilmesi halinde bunun güvenli olabileceği söylendi. Okul bunu sağlayamadı. Bunun sonucunda Dylan, evden uzaklaşmanın kısıtlandığı ve ziyaretçilerin sınırlandırıldığı 2020 ilkbaharı ve yazı boyunca sizinle birlikte evde kaldı.

Komşularınızın ifadelerini okudum. Bunlar, gördüğüm diğer bütün delillerle de uyumlu. Dikkat çekici olan şu ki, tek bir kişi bile oğlunuza karşı sabrınızı kaybettiğinizi duymamış.

Tek bir kişi bile sizden, Dylan’a duyduğunuz sevgi ve onun hayatını iyileştirme konusundaki kararlılığınız dışında bir şey duymamış. Ancak 2020 yazına gelindiğinde sizi tanıyan bazı insanlar, tükendiğinizi ve artık eskisi kadar iyi baş edemediğinizi fark etmeye başlamıştı. Geçen yaz öyle bir noktaya geldiniz ki, artık dayanma gücünüzün sonuna gelmiş ve tamamen tükenmiş görünüyordunuz.

Buna rağmen Dylan’a bakmayı sürdürdünüz. Dylan sık sık çığlık atıp kollarını ve bedenini kontrolsüz biçimde savururken bile dışarıdan bakıldığında sakin görünüyordunuz. Bir komşunuza, Dylan’ın babasını görmek için İspanya’ya yapmayı planladığınız yaz tatilinin iptal edildiğini ve zorlandığınızı söylediniz.

Ayrıca komşular arasında yaşanan bir anlaşmazlığa dahil oldunuz. Bu da ağır engelli bir çocuğu tek başına büyüten bir anne olarak üzerinizdeki baskıyı daha da artırdı.

Dylan’ın son bakıcısı Edita Surpickaja, 2020’nin ortalarında Dylan’ın davranışlarının yarattığı güçlükler konusunda ayrıntılı ifade verdi. Sizin yakın arkadaşınız da olan Edita, size destek olabilmek için sık sık ücret aldığı saatlerden daha uzun süre kalıp yardım ediyordu. Oğlunuz, istediği şeyi elde etmek için bazen bezini çıkarıyor ve idrarını ya da dışkısını etrafa yayıyordu. Çok yüksek ses çıkarabiliyor, uzun süre çığlık atabiliyor ve eşyaları kırabiliyordu. Kapanma sırasında Dylan okula gitmeyi bırakınca hiçbir dinlenme fırsatınız kalmadı ve kendinize ayırabileceğiniz neredeyse hiç zamanınız olmadı.

Çünkü başlangıçta, güvenlik gerekçesiyle bakıcı bile eve gelmeye devam edememişti. Bakıcının anlattığına göre sizin buna verdiğiniz karşılık şuydu: Dylan’ın giderek kötüleşen görme yetisine yardımcı olabilmek için evi daha aydınlık hale getirmek üzere ilave aydınlatmalar yaptırdınız.

Ona bir trambolin aldınız. Bir hamak aldınız. Bahçeye salıncaklar kurdunuz. Ona mümkün olan en sağlıklı yiyecekleri ve içecekleri vermeye çalıştınız.

Kısacası, her anne gibi siz de, kapanmanın getirdiği bütün yoksunluklara rağmen oğlunuz için en iyisini istediniz.

Sizinkine benzer koşullarda yaşamış olanlar dışında hiç kimse, göstermek zorunda kaldığınız karakter gücünü gerçekten anlayamaz. Dylan’ın gittiği okulda tanıdığınız diğer ebeveynlerden tek bir kişinin bile, yaşananlardan sonra size karşı şefkat ve anlayış dışında bir şey göstermemiş olmasını özellikle anlamlı buluyorum.

Bayan Surpickaja ruh sağlığınızdaki kötüleşmeyi fark etti. Siz de birden fazla yerden yardım aradınız.

26 Haziran 2020’de Ealing Belediyesi’yle iletişime geçerek Dylan’a bakmanın yarattığı sürekli stresi ve kendi artrit rahatsızlığınız nedeniyle yaşadığınız güçlükleri anlattınız. Artık Dylan’a bakamayacak hale gelirseniz ona ne olacağı konusunda endişeliydiniz. O tarihe gelindiğinde bakıcınız haftada 30 saatin üzerinde çalışıyordu ve siz, çalıştığı bu ilave saatlerin ücretinin de kendisine ödenmesini talep ettiniz.

Acton’daki aile hekimliği merkezinizden de yardım istediniz. Dylan temmuz ayında kulak enfeksiyonu geçirdi. Doktor, onun bakımını sürdürmekte ne kadar zorlandığınızı gördü. Görme ve hareket sorunları nedeniyle yaralanma riski taşıdığı için uyanık olduğu her an onu gözetmek zorundaydınız. Geceleri de bezini değiştiriyordunuz. Yeterince uyuyamıyordunuz. Dylan’ı taşımak zorunda kaldığınız için dizlerinizdeki ağrı da ağırlaşmıştı. Doktorunuz, tahammül edilemez düzeyde stres altında olduğunuzu gördü ve Sosyal Hizmetler’e, size ayrılan bakım saatlerinin artırılmasını talep eden son derece güçlü ifadeler içeren bir mektup yazdı.

Doktor mektubunda durumunuzu şöyle tarif etti:

“Oğlunun bakımını sürdürmekte gerçekten çok zorlanıyor. Rahatlamak için küvette oturduğunda uyuyakalmaktan endişe ediyor. Daha fazla destek alamazsa tükenmekten de korkuyor. Dylan okula dönemediği sürece kendisine ayrılan bakım saatlerinin artırılması yönündeki talebini kuvvetle destekliyorum. Umarım bu konuda kendisine yardımcı olabilirsiniz.”

Sizin ve doktorlarınızın yaptığı bütün yardım talepleri, ruh sağlığınızın ani ve yıkıcı biçimde kötüleştiği sırada hala belediye tarafından değerlendirilmekteydi. 9 Ağustos Pazar günü Bayan Surpickaja, telefonda kendisiyle “büyük değişiklikler” hakkında konuşmanızın ardından bir şeylerin ters gittiğinden “yüzde 100 emindi.” Dairenize geldiğinde ona “ikinci İsa” olmaktan söz ettiniz. Ruhsal durumunuzdan öylesine endişelendi ki, size yardım alabilmek amacıyla kullanabileceğini umarak söylediklerinizi gizlice birkaç kez kaydetti. Herkesin yapması gereken bir işi, belirli bir amacı olduğunu ve bazı şeylerin artık zihninizde açıklığa kavuşmaya başladığını söylediniz. Tuhaf şeyler olduğunu ve önünüzde sizi bekleyenlerin ağırlığı altında ezildiğinizi anlatıyordunuz.

13 Ağustos Perşembe günü, bir mektubun “kafanızı karıştırdığından” söz ediyordunuz.

“Dünyayı kurtaracağınızı” söylediniz ve Mesih’ten bahsettiniz.

Tanrı’nın sizin bedeninizde vücut bulduğuna ve size birtakım bilgiler ve talimatlar verildiğine inanıyordunuz. Telefonunuz aracılığıyla size mesajlar gönderildiğine ve bu mesajların size cevaplar verdiğine inanıyordunuz.

“Bizimle internet aracılığıyla iletişim kuruyorlar. Yalnızca belirli bir ruh halindeysen alabileceğin şifreli mesajlar var. Zihnimde birden resimler ve görüntüler beliriyor. İçimdeki bir tür bilgi bana yol gösteriyor.” diyordunuz.

“Sihir ve Matematik Fakültesi”nden söz eden bir bülten aldığınızı anlattınız; tarot okumalarından ve içinizde gerçekleşen büyülü eylemlerden bahsettiniz.

Son derece sıra dışı dini iddialarda bulundunuz. Kendinizden “bir sonraki İsa” olarak söz ettiniz. Yaklaşmakta olan bir kıyametten ve dünyayı kurtarmakla görevlendirildiğinizden bahsettiniz. Bayan Surpickaja’ya Rusya’daki bir şehre gitmek istediğinizi söylediniz. 14 Ağustos Cuma sabahı bir komşunuza WhatsApp mesajları göndererek Tanrı tarafından dünyayı kurtarmak için seçildiğinizi ve artık “harekete geçme zamanının geldiğini” söylediniz.

15 Ağustos Cumartesi günü Bayan Surpickaja sabah saatlerinde Dylan’ın bakımına yardımcı oldu. Siz kendisine kalması için yalvardınız. Ancak işe gitmek zorunda olduğu için yaklaşık 14.30’da evden ayrıldı. Günün geri kalanında Dylan’la yalnızdınız. Saat 23.49’da Bayan Surpickaja’yı aradınız ve:

“Gel, beni al.”

dediniz.

Ardından:

“Gelip beni götürmen gerekiyor… evden.”

Bayan Surpickaja sizi desteksiz biçimde yalnız bırakamayacağına karar verdi ve Acton’a doğru yola çıktı.

Yaklaşık aynı saatlerde bir komşunuza WhatsApp’tan:

“Ben bittim. Neredesin?”

mesajını gönderdiniz.

Gece saat 01.00’den hemen önce Bayan Surpickaja’yı eve aldınız.

Ancak ona Dylan’ın yatak odasına girmemesini söylediniz.

Sonra hezeyanlı biçimde konuşmaya başladınız.

Kendinizin ve onun Kudüs’e gitmesi gerektiğini söylüyordunuz.

Ona:

“Yaptığımı yaptım. Bazen bir şeyler iyi olduğunda, aslında gerçekten, gerçekten kötü olabilir.”

dediniz.

Hayatınızın bir kabus olduğunu ve hapishanenin sizi korkutmadığını söylediniz. İsrail’e iki adet gidiş-dönüş uçak bileti ayırttınız ve parasını ödediniz. Biletlerden biri onun, diğeri sizindi. Şöyle dediniz:

“Bizi bekliyorlar. Benim bir görevim var ve bu görevin varacağı son nokta Kudüs.”

Bayan Surpickaja sizi kaydetti. Mesajlar aldığınızı söylüyor ve bütün yaşamı, bütün doğayı ve doğal afetleri yaratan kişinin siz olduğunuz yönünde büyüklük sanrıları dile getiriyordunuz.

Şöyle dediniz:

“Şimdi, Mesih’in amacı kendi çocuğunu öldürmekti… Bunu ancak bugün öğrendim; ne yapmam gerektiğini bugün öğrendim. Bir rüya gördüm. Evet, korkunçtu…”

Ardından:

“Ne yaparsam yapayım, ‘olması gereken bu’. İyi gibi görünen kötülük yok edilmek zorunda.”

Cinayeti itiraf ederken şöyle söylediniz:

“Olup biten her şeye tanık oldun… Yaptığım her şeye… Her şeyi sevgiyle yaptım…”

Ardından Dylan’ı öldürdüğünüz anı anlattınız:

“Onu boğduğum süre boyunca her saniye dua ediyordum, çünkü bunun yapılması gerekiyordu. Benim görevim bu: Bu dünyada bir denge yaratabilmek için sevgili çocuğumu kurban etmek. Ben Tanrı-insanım. Bu bir akıl hastalığı değil. Bu tamamen başka bir şey. Bugün yaptığımı yaptım. Bu şaka değil. Önce hemen polise gitmeyi düşündüm ama biliyorsun, bunu yaptıktan sonra polise gitmemem gerektiğini, İsrail’e gitmem gerektiğini fark ettim, çünkü beni orada bekliyorlar.”

Bu kayıtların yazılı dökümleri hazırlandı.

Bu sabah mahkemede bir adli psikiyatri uzmanı, kayıtların cinayet sırasında aşırı derecede psikotik olduğunuzu ve sanrısal düşüncelerin zihinsel süreçlerinizi ele geçirdiğini gösterdiğini söyledi.

Bayan Surpickaja’yla yaptığınız bir konuşmanın ardından şöyle dediniz:

“Haklısın, burada kalmalıyız. Hadi yürüyüşe çıkalım. Polise gidelim.”

Acton Polis Karakolu’na doğru giderken, kaldırım üzerinde işaretler olduğuna inandığınız bazı şeyleri gösterdiniz. Anlaşıldığı kadarıyla bunlardan bazılarının fotoğrafını telefonunuzla çektiniz. Saat 02.16’dan kısa bir süre önce polis karakoluna vardınız. Nöbetçi polis kapıyı açtığında ona:

“Çocuğumu öldürdüm.”

dediniz.

Polisler daireye gitti. Dylan’ın cansız bedenini sizin yatağınızda buldular. Sırtüstü yatıyordu. Yorgan boynuna kadar çekilmişti. Üzerinde beyaz bir tişört ve bez vardı. Ölüm katılığının belirtileri başlamıştı ve gözbebekleri genişlemişti. Solunum desteği verme çabaları sonuçsuz kaldı ve kalbi durmuş halde kaldı. Acil sağlık ekiplerinin bütün çabalarına rağmen Dylan’ın hayata döndürülmesi artık mümkün değildi. Saat 02.55’te resmen hayatını kaybettiği ilan edildi.

Dylan’ın beyninde, boğulma nedeniyle beynin oksijensiz kalmasıyla uyumlu hasar belirtileri vardı. Dylan’ın uyumasına yardımcı olmak amacıyla reçete edilmiş melatonin adlı ilacın toksikolojik incelemedeki seviyesi normal tedavi sınırlarının üzerindeydi, ancak bu ilaç ölümüne katkıda bulunmamıştı.

Ölüm nedeni, “Yabancı cisim nedeniyle üst solunum yolunun tıkanması” olarak belirlendi.

Polise olayın gece yarısından önce gerçekleştiğini söylediniz.

Onu “yumuşak bir şekilde öldürmeye” çalıştığınızı ve kendisine reçete edilmiş uyku ilacından çok miktarda verdiğinizi anlattınız.

Şöyle söylediniz:

“Ona çok fazla tablet verdim ama işe yaramadı. Sonra bunu gerçekleştirmek için sütyenimi kullanmak zorunda kaldım. Mümkün olduğunca nazik olmaya çalışıyordum ama uyku sorunları ya da her ne sorunu varsa, uyuyamadı. Söylediğim gibi sütyenimi kullanmak zorunda kaldım ve evet, daha çabuk gitmesine yardımcı olmak için ağzına bir sünger koydum. Sonra onu oyuncaklarıyla birlikte, uyumayı sevdiği yere, mümkün olan bütün haysiyet ve şefkatle yerleştirdim.”

Cinayet suçlamasıyla tutuklandınız. Kendi değerlendirmenize göre ruhsal açıdan sağlıklı olduğunuzu düşünmenize rağmen, sizinle ilgilenen kişiler açısından bir ruh sağlığı krizi yaşadığınız açıktı. Daha sonra Haziran 2020’den itibaren internette yaptığınız aramalar incelendiğinde, bunların da ruhsal hastalığa doğru gidişinizi doğruladığı görüldü.

16 Ağustos günü saat 23.39’da cinayetle suçlandınız.

Eylül ayında hastaneye sevk edildiniz ve o tarihten bu yana antipsikotik ve antidepresan ilaçlarla tedavi ediliyorsunuz.

Mahkemede suçlamaya cevap verebilecek ve yargılanabilecek ruhsal yeterliliğe sahip olduğunuz tespit edildi.

Böylece bu mahkemeye ilk kez çıktığınız 25 Ocak 2021 tarihinde, Dylan Freeman’ı azalmış cezai sorumluluk suçuyla öldürdüğünüzü kabul ettiniz. Savcılık bu suç kabulünü kabul etti.

Dolayısıyla şimdi size verilecek cezayı belirlemek benim görevimdir.

Zihnin ve iradenin nasıl ve neden ruhsal hastalık tarafından ele geçirildiğini ya da ona teslim olduğunu hiç kimse bilmiyor. Bazen bunun içinde tespit edilebilir kimyasal değişiklikler vardır; ancak hala gizemini koruyan çok şey bulunmaktadır. Sizin uzun süredir depresif hastalığa yatkınlığınız vardı. Psikiyatristler, sizi cinayete kadar götüren bu çöküşün nedenini bize söyleyemiyorlar. Bilmiyorlar. Raporlarında, 2020 yılındaki hayatınızın koşullarının pek çoğunu ve benim de burada özetlediğim koşulları, yaptığınız şeyin bağlamı olarak anlatıyorlar. Ancak insan beyni tarif edilemeyecek kadar karmaşıktır ve beynin, eylemlerimizi ileriye iten ve yönlendiren motor olan irademizle ilişkisi yüzyıllardır tartışılmaktadır.

Mahkemelerin ilgilendiği meseleler sorumluluk ve kusurluluktur. Mahkemeler aynı zamanda ceza ve rehabilitasyon konusunda karar vermekle yükümlüdür.

Ruhsal hastalık bir insanın hayatına müdahale ettiğinde, kusurluluğun bulunup bulunmadığını, nerede bulunduğunu ve ne ölçüde olduğunu değerlendirmeleri için psikiyatri uzmanlarından yararlanırız.

Adil olarak hangi sonuçların mümkün olabileceği konusunda onların profesyonel görüşlerini alırız. Ancak bunun gibi trajik bir davada adaletin nerede bulunduğuna nihayetinde hakim karar verir.

Dylan’ı tanıyan ve seven insanların yüreklerinde en çok istedikleri sonuç elbette onun geri gelmesidir. Ve bunu hiçbir mahkeme gerçekleştiremez.

Üç adli psikiyatri uzmanının, Dr. Lock, Dr. Baird ve Dr. Bhattacharaya’nın, raporlarını ayrıntılı biçimde inceledim.

Bütün uzmanlar şu konuda hemfikir: Yıllardır tekrarlayan depresif bir hastalığınız vardı.

Oğlunuzu öldürmenizden kısa süre önce bu hastalık, psikotik belirtilerin eşlik ettiği ağır bir depresif hastalığa dönüştü.

Covid-19 kapanması ve Dylan’ın okuluna gidememesi ise durumu birkaç kat daha kötü hale getirmişti. Hastalık zihninizi öylesine bozmuştu ki, mantıklı kararlar verme ve kendinizi kontrol etme yeteneğiniz ciddi ölçüde zayıflamıştı. Yaptığınız eylemlerin niteliğini ve mahiyetini anlıyordunuz. Bu nedenle oğlunuzu öldürdüğünüz sırada hukuki anlamda bilinciniz bozuk değildi. Ancak ruhsal hastalığınızın ağırlığı nedeniyle eylemlerinizden doğan sorumluluğunuz önemli ölçüde azalmıştı. Ruhsal hastalığınız ile Dylan’ı öldürmeniz arasında nedensel bir bağ bulunmaktadır.

Uygun olduğu durumlarda verilecek cezanın cezalandırıcı bir unsur taşımasının önemini göz önünde bulundurmak zorundayım. Ağustos ortasına giden süreçte size reçete edilmiş antidepresan ilaçları kullanmadığınızı dikkate alıyorum; oysa temmuz başında doktorunuzdan bu ilaç için reçete almıştınız.

Ayrıca elbette, eylemlerinizin sonucunda bir insan öldüğünde, ortaya çıkan zarar mümkün olan en ağır zarardır. Bununla birlikte uzman tanıkların hiçbiri ilaçları bilinçli veya kasıtlı biçimde kullanmadığınızı söylemiyor. Antidepresan ilacı kullanmış olmanız halinde gelişen ağır hastalığın önlenmiş olacağını söyleyen de yok. Ayrıca hiçbiri, kusurluluğunuz böylesine önemli ölçüde azalmış olduğu için bu davada cezalandırıcı bir unsurun gerekli olduğunu düşünmüyor.

Ancak onların görüşleri beni bağlamaz. Kendi kararıma varmak zorundayım.

Bu davada bunu yapmak zor değil.

Şundan hiçbir kuşkum yok:

Birden fazla baskı sizi alt edene ve zihniniz ağır psikotik unsurlar taşıyan yıkıcı bir depresif hastalık tarafından istila edilene kadar, savunmasız bir çocuğa karşı olağanüstü sevgi dolu ve kendini adamış bir anneydiniz.

Daha önce hiçbir tür şiddet olayınız olmadan, kusursuz, hatta takdire değer bir hayat yaşamıştınız. 15 Ağustos’ta Dylan’ı kasten öldürmeniz hayatınızın olağan akışından bütünüyle kopuk bir sapmaydı. Tam olarak ölçülmesi mümkün olmayan bir ölçüde, Dylan’ın da Covid-19 pandemisinin normal hayatı kesintiye uğratmasının dolaylı bir kurbanı olduğu kabul edilmelidir. Size atfedilebilecek kalan sorumluluğun düşük olduğu sonucuna varıyorum. Çünkü Dylan’a yaptığınız şey, hastalığınızdan bağımsız bir davranış değil, hastalığınızın bir dışavurumuydu.

O sırada içinde bulunduğunuz ruhsal bozukluk, bu cinayeti büyük ölçüde ve belki de tamamen açıklamaktadır. Şunu da gözden kaçırmıyorum: Siz de oğlunuzu kaybettiniz.

Antipsikotik tedaviyle ilerlemeniz son derece yavaş oldu. Bununla birlikte artık tedaviye yanıt vermeye başladınız ve sanrılar yaşamıyorsunuz. Ancak hala son derece hastasınız, tehlikelisiniz ve daha fazla tedaviye ihtiyacınız var.

Bu tedavi sağlanabilir durumdadır. Bu aynı zamanda toplumu da koruyacaktır. Bunun iki nedeni vardır. Birincisi, bu karar potansiyel olarak ömür boyu sürebilir. İkincisi, ileride serbest bırakılmanız halinde uygulanacak gözetimin niteliği, uzman psikiyatristlerin sürekli sürece dahil olmasını gerektirir. Tıbbi durumunuz kötüleşir ve hastalığınız tekrar ortaya çıkarsa yeniden hastaneye yatırılmanız mümkündür. Antipsikotik ilaçlara muhtemelen hayatınızın geri kalanında ihtiyaç duyacağınız düşünüldüğünde bu özellikle önemlidir.

Ayrıca, 1983 Ruh Sağlığı Yasası’nın 45A ve 45B maddeleri uyarınca bir hastane kararı ve sınırlama talimatıyla birlikte ömür boyu hapis cezasının, cezanızı belirlerken yerine getirmem gereken amaçlara daha uygun olup olmadığını da değerlendirdim. Ancak bunun uygun olmadığına eminim.

KARAR

Dolayısıyla, 1983 Ruh Sağlığı Yasası’nın 37. ve 41. maddeleri uyarınca, süre sınırı bulunmayan bir kısıtlama kararıyla birlikte hastaneye yatırılmanıza karar veriyorum.

MRS JUSTICE CHEEMA-GRUBB DBE
11 Şubat 2021

İtiraf etmeliyim ki büyük bir davadan sonra en sevdiğim bölüm karar açıklandıktan sonra (ya da bu davada olduğu gibi karar çıkmadıktan sonra) jüri üyelerinin çıkıp anlatmaya başladıkları bölümdür. Fakat ben bu kadar türbülansa gireceğimizi de tahmin etmemiştim. Çünkü şu anda neredeyse herkes konuşuyor. Herkes ama. Önce üç jüri üyesi çıktı karşımıza. Ardından diğerlerine göre daha genç bir jüri üyesi konuştu. Sonra başka bir erkek jüri üyesi… Derken yedi gün boyunca o odada olup bitenleri kimseye anlatmadan taşıyan, birbirleriyle tartışan, birbirlerine kızan, bazen birbirlerini ikna etmeye çalışan ve belli ki hep birlikte travmaya benzeyen bir şeyin içinden geçen insanların dillerinin bağı çözülmeye başladı.

“Bu dava artık sıktı” diyenleriniz varsa çok iyi anlıyorum. Gerçekten anlıyorum. Ama benim bir tarafım da bu davanın sessizce kapanıp gitmesine razı değil. Çünkü Lindsay Clancy davası artık yalnızca Lindsay Clancy’nin başına ne geleceği meselesi olmaktan çıktı. Amerika özelinde, kadınlar özelinde; hamile kalanlar ve kalmayanlar, doğum yapanlar, lohusalık depresyonundan geçenler ya da hiç geçmeyenler, ruhsal hastalığın neye benzediğini bilenler ve bilmeyenler, bir derdin yükünü birlikte taşımaya çalışan aileler, kocalar, anneler, babalar özelinde kocaman bir yaraya dokundu. Yara çok büyük ve bir mahkeme kararıyla kapanacak gibi de değil, birbirine dolanmış çok mesele var.

Reddington Bütün Tuşlara Basıyor

Üstelik jüri konuştukça dava kapanmak bir yana sanki yeniden açılıyor. O odadan çıkan her yeni ayrıntı savcılığın da savunmanın da bundan sonra ne yapacağını belirliyor. Ve bu arada Kevin Reddington jüri eve gönderildiğinden beri önündeki bütün tuşlara basıyor.

Önce Trump kartını oynayan avukat, dün (9 Eylül 2026), herkes yeniden Yargıç Sullivan’ın mahkeme salonunda, 29 Eylül tarihinde biraraya geldiğinde, Lindsay hakkındaki davanın çifte yargılama yasağı (double jeopardy) gerekçesiyle tamamen düşürülmesini isteyeceğini söyledi.

Bunu nasıl isteyebiliyor? Çünkü Reddington’a göre hakimin ilk davada hemen ‘mistrial’ açıklaması hatalı. (Aslında hemen mistrial açıklamadı, üç kere denedi, üç kere o jüriyi geri gönderdi ve en sonunda kararını sonuçsuz kalan yargı olarak açıkladı.)

Fakat Reddington ısrar etmeye devam ediyor ve şunu diyor: Hakim Sullivan önce talimatlara uymayan jüriye dair ne yapacağına karar vermeliydi, vermedi. Bu dava o esnada kaçınılmaz biçimde çıkmaza girmiş değildi. Reddington davanın mistrial olarak duyurulmasına, yargının sonuçsuz kalmasına itiraz ettiği halde, hakim jüriyi dağıttı ve “Bu jüri anlaşamıyor” diyerek herkesi eve gönderdi. Bu yüzden devletin yargısı şimdi çıkıp, “İlkinde başaramadık, bir daha deneyelim” diyemez. Yani Reddington kısaca “Lindsay ikinci davada beraat etsin” demiyor. Daha büyük bir şey istiyor: “İkinci dava hiç başlamasın.”

Ancak özellikle jürili görülen davalarda dikkat edilmesi gereken nokta şu’dur: Jüri üyelerinin birbirleriyle anlaşamaması, tek başına jüri görevinin ihlali ya da usulsüzlük değildir. Üstelik mahkemeler, jüri odasında yaşananları son derece sıkı biçimde korur. Dolayısıyla bugün jüri üyelerinin kamuoyu önünde karşı oyda kalan jüri üyesini eleştiriyor olması, Reddington’ın hukuken haklı olduğunu kendiliğinden kanıtlamaz.

Reddingtonca okursak avukat şunu savunuyor: Eğer hakim karşı oyda kalan jüri üyesinin gerçekten hukuku ve mahkemenin talimatlarını uygulamayı reddedip reddetmediğini araştırsaydı, jüri kitlenmeden önce, bir içeri bir dışarı gidip gelirken ve makul şüphe konusunda hakimden talimat isterken, bu jürinin derdini net anlasaydık, bütün davayı sona erdirmek yerine o jüri üyesinin jüriden çıkarılması için hukuki bir zemin doğabilirdi.

Çünkü Lindsay Clancy düşmanları tarafından o jüri üyesi kahraman ilan edilse de ve sağduyunun sesi gibi övülse de, jüri üyesinin itiraz gerekçesini ortaya koyamamış olması aslında görevini yerine getirmemiş olması anlamına geliyor. Ve ortada cevapsız kalan başka bir soru da şu: Karşı oyda kalan jüri üyesi hukuki bir değerlendirme mi yapıyordu, yoksa ahlaki bir yargıyla mı hareket ediyordu? Bilmiyoruz.

Massachusetts hukukunda bunun önemi büyük ve jüri talimatı da açık. Bir jüri üyesinin sanığın cezai sorumluluğu konusunda makul şüphesi varsa, “cezai sorumluluğunun bulunmaması nedeniyle suçsuz” kararı vermesi gerekiyor.

Burada ortaya çıkan şey Amerikan jüri sisteminin açmazları.

Çünkü mahkemeler, jüri odasında yaşananları araştırmak konusunda hep geride durur. Jürinin kimliğini, odadaki müzakereleri, karar verirken izledikleri zihinsel süreçler dahil hepsini korur. Buna ancak dışarıdan bir müdahale olduğuna dair bir kanıt, bir tehdit olursa, jüri seçimi sırasında jüri yalan söylediyse ya da bilerek yanlış bilgi verdiyse ya da önyargılı davranıyorsa mahkeme müdahil olur. Bu jüri içerde neyi yanlış yaptı, neyi doğru yaptıyı konuşmak için çok geç olsa da hakim Reddington’ın itirazını kabul edebilir. Baş savcılık bu talebi kabul edip davayı 2. kez görmemeyi tercih edebilir. Bu tartışmanın varacağı noktayı 29 Eylül’de anlayacağız, kim bu işin Vakko’su, kim değil göreceğiz.

Dr. Mack’in tanıklığı berbattı, Savcılığın Merhametsizliği Geri Tepti, Reddington’ın Şefkati Hepimizi Etkiledi

Gelelim konuşan jürilere. NBC Boston’dan Sue O’Connell’ın jüri üyeleriyle yaptığı röportajın ikinci bölümü ve daha uzun versiyonu yayınlandı. İlk bölümde daha çok karşı oyda kalan jüri üyesi ve odadaki gerilim konuşulurken, ikinci bölüm bize diğer 11 kişinin o yedi günü nasıl geçirdiğine dair daha iyi bir fikir veriyor.

O’Connell’ın anlattığına göre jüri, önlerindeki muazzam miktardaki delili yeniden incelemiş, bunları belli bir düzen içinde ele almış, anlamadıkları ya da yeniden görmek istedikleri yerlerde sorular sormuş. Birbirlerini gerçekten dinlemeye, kendi görüşlerini gerekçeleriyle anlatmaya ve karşılarındakinin neden başka türlü düşündüğünü anlamaya özellikle dikkat etmişler. Kısacası, kendilerine verilen işi son derece ciddiye almışlar.

Belki de tam bu yüzden, yedi günün sonunda o odadan bir karar çıkaramamak onlara bir başarısızlık gibi gelmiş. Oysa anlattıklarından benim anladığım, o odadan eli boş çıkmadıkları. Birbirlerine çok yaklaşmışlar, iyi dost olmuşlar ve kolay kolay unutamayacakları, yer yer travmatik bir süreci beraber yaşamışlar. Yedi gün boyunca bir karara varamamış olabilirler ama belli ki birbirlerini bırakmadan o odadan çıkmayı başarmışlar.

“Bu dava Büyük Britanya’da görülseydi farklı ele alınabilir, hatta farklı sonuçlanabilirdi. O halde bizim sistemimizde bir yanlışlık mı var?” sorusuna jüri üyelerinin tamamı, jüri sistemini ne kadar sağlıklı bulduklarını anlatarak cevap veriyor. “Birbirimize yardım etmeliyiz,” diyorlar ve jüri üyeliğini bunun bir parçası olarak görüyorlar.

Lindsay’in felç olması, tanıklıklar sırasında ağlaması, uzmanların birbirinden farklı ve zaman zaman birbiriyle çelişen görüşleri jüri üyelerinin üzerine fazla yük bindirmiş olabilir mi? Buna da “Hayır” diye cevap veriyorlar. Aralarında “Bir daha asla jüri üyesi olmam” diyenlerin bulunduğunu anlatıyorlar ancak kendileri aynı fikirde değil: “Bu bizim vatandaşlık görevimiz.”

Davada Patrick’in annesi Sue Clancy’ye Katoliklik ve “ölümcül günah” hakkında sorulan soru ise jüri üyelerinin son derece canını sıkmış. Hatta içlerinden biri, o noktadan sonra not almayı bıraktığını anlatıyor. “Çünkü biz bu sorunun cevabını vermek için orada değildik,” diyor. Onlara göre ahlak ile olguları birbirinden ayırmak zorunda oldukları bir davada böyle bir soru son derece yersizdi. Yani savcılık bir şekilde papazı Lindsay’in elinde bırakmaya çalışırken, anlaşılan oyundan düşürdüğü taraf jüri olmuş.

Reddington’ın Lindsay’e gösterdiği şefkat de jüri üyelerini etkilemiş. Elini tutması, sık sık sırtını sıvazlaması, Lindsay’in gerçekten hasta olduğuna inanmalarında etkili olmuş.

Bu arada müzakereler başladığında jüri içinde Lindsay’in hasta olmadığına, psikoz geçirmediğine inanan dört jüri üyesi varmış. Müzakereler ilerledikçe bu dört kişiden üçü fikir değiştirmiş ve diğerlerinin tarafına geçmiş. Dava sona erdiğinde de onlara teşekkür ederek, “Bizi yanlış bir karardan döndürdünüz,” demişler.

Dr. Mack Left The Chat

Jürinin en etkisiz bulduğu tanık ise Dr. Avram Mack olmuş.

Read more

Dava bitti tartışması bitmedi. Davanın kapanış biçimi aslında masadaki kartların henüz tükenmediğini, aksine oyunun yeni başladığını gösteriyordu. Dünden beri herkes konuşmaya başladı. Düne kadar davaya teğet geçenler olduysa artık onlar da artık ‘‘Lindsay Clancy kim?’’ diye sormaya başladı. Çünkü Lindsay’in avukatı Kevin Reddington’ın 7 dakika süren Good Morning America röportajında Donald Trump’a yaptığı “Lindsay’i affedin” çağrısı bir anda bütün manşetlere oturdu.

Reddington kısacık röportaja, Lindsay’nin nasıl biri olduğunu ve neden onu savunmaya devam edeceğini sığdırdı, ardından hiç beklenmedik bir hamleyle Trump’ı da hikayenin içine çekti. Bir eyalet davasında başkanlık affının hukuken mümkün olmadığını elbette Reddington da biliyor. Ama zaten istediği şey Lindsay Clancy davasını mahkeme salonunun dışına çıkarmak ve dosyayı kamuoyunun ve Başkan Trump’ın vicdanına bırakmak.

Reddington’ın çağrısı oldukça hesaplı bir çağrı. Kazancı ortada. Amerika yeniden Lindsay Clancy’yi ve “Bu kadını neden bir kez daha yargılıyoruz?” sorusunu tartışırken aldığı risk de aynı ölçüde büyük. Çünkü son derece kutuplaştırıcı bir siyasi figürü davanın içine sokuyor ve esasen psikiyatri ve ceza hukuku üzerinden yürüyen tartışmayı siyasallaştırıyor ve bu arada Lindsay taraftarı olan ancak Trump karşıtı olanları da bu süreçte kaybedebilir.

Reddington, Trump’ın Lindsay’yi affedemeyeceğini elbette biliyor. İkinci davanın kaderini belirleyecek kişi de Trump değil, Bölge Savcısı Tim Cruz. Fakat Trump’ın bu dava hakkında kuracağı tek bir cümle, Cruz’un vereceği kararın siyasi maliyetini bir gecede değiştirebilir. Reddington’ın aynı röportajda Trump ile Cruz’un Cumhuriyetçi olduklarını özellikle hatırlatması da bu yüzden tesadüf değil. Trump’tan gelecek bir cümle yeterli.

Patrick Cephesi: Artık Yeter

Lindsay tarafı ikinci davayı engellemek için bir yandan mahkemeye, bir yandan kamuoyuna ve Trump’a seslenirken, Patrick Clancy de aylardır sosyal medyada kendisi hakkında söylenenlere karşı başka bir cephe açmaya hazırlanıyor.

8 Eylül 2026: Patrick’in avukatı Howard Cooper bir açıklama yayınladı ve Patrick Clancy ve ailesinin aylardır giderek büyüyen ve yıkıcı hale gelen bir karalama kampanyasının hedefinde olduğunu söyledi .

Cooper’a göre bu dezenformasyon kampanyasını yürütenler arasında küçük çaplı ünlüler, kendilerini influencer olarak tanımlayan kişiler ve açıkça komplo teorileri yayan hesaplar var. Cooper, Patrick’in artık sessiz kalma seçeneğinin kalmadığını ve “Artık yeter” dediklerini, bu iddiaları yayanlara karşı hukuki yollara başvurulacağını ve kolluk kuvvetlerinin de durumdan haberdar edildiğini söylüyor.

Ancak burası Amerika, ifade özgürlüğünün en geniş korunduğu ülkelerden biri. İnsanların Patrick’i eleştirmesini, davranışlarını tartışmasını, hatta ondan hiç hoşlanmamasını bir avukat mektubuyla yasaklaması mümkün değil. Ancak “Çocukları Patrick öldürdü” gibi doğrudan suç isnadı içeren iddiaları yayanlara karşı dava açarsa kazanma ihtimali elbette var. Fakat eleştiri, yorum ve şüphelerin hangisi sadece teori hangisi iftira buna mahkeme karar verecek.

Ancak Patrick Dedektifleri Uyumuyor

Avukatının açıklamasına rağmen, internetin başka bir köşesinde bu kez Patrick’e ait olduğu iddia edilen eski bir Reddit hesabı ile aynı kullanıcı adıyla açılmış bir Twitter/X hesabı ortaya çıkarıldı. (Hesaplar kısa süre içinde gizliye alındı.)

Ancak hesabı Patrick’e bağlayanların dayanağı yalnızca paylaşımların içeriği değil. İddiaya göre hesabın sahibi, Reddit’te teknik bir soru sorarken mesajın içine kendi e-posta adresini de yazdı ve bu adres Patrick Clancy’ye ait. Geriye dönük taramalarda da aynı kişinin Reddit ve Twitter/X’te WillyDreamwold kullanıcı adını kullandığı ileri sürülüyor.

Hesabın geçmişine gidildiğinde ise özellikle 2022’nin son aylarında bambaşka bir tablo çıkıyor. Hesabın sahibi, eşinin başına ne geldiğini anlamaya çalışırken tekrar tekrar Reddit’te akıl sormuş, oradaki diğer kullanıcılara eşinin durumunu anlatan paylaşımlarda bulunmuş.

Doğum sonrası depresyon topluluğunda “Bir koca olarak nasıl yardımcı olabilirim?” ve “Bunu atlatanların tavsiyesine ihtiyacım var” başlıkları açmış; bu gönderiler daha sonra moderatörler tarafından silinmiş. AskDocs’ta Zoloft’tan sonra başlayan ağır uykusuzluğu, Ativan ve Klonopin kullanımını, antidepresan bağımlılığının ve yoksunluğunun nasıl bir şey olduğunu, Seroquel kullanımını ve doktorların gündeme getirdiği bipolar bozukluk ihtimalini sormuş. Paylaşımlar tek seferlik bir meraktan çok, eşinin hızla değişen ruhsal durumunu anlamaya çalışan bir kocanın tuttuğu bir günlük gibi.

Fakat bu hesabın dava açısından belki de en ilginç gönderisi çocukların ölümünden bir yıl sonra, 2 Şubat 2024’te gelmiş. Hesabın sahibi hukuki bir soru sormuş ve “Bir savcı mahkemede yalan söylüyorsa ya da tutuklama sırasında yalan söylediyse, mahkemeye ve jüriye onun yalan söylediğini söyleyebilir miyim? Ben yalnızca ifade verecek bir tanığım” yazmış.

Eğer hesap Patrick’e aitse Patrick daha 2024’te savcılığın mahkemede anlattığı bir şeyin doğru olmadığını düşünmüş ve ileride tanık kürsüsüne çıktığında bunu jüriye söyleyip söyleyemeyeceğini araştırmış.

Jüri Üyeleri Anlatıyor: 911 Aramasını ve Patrick’in Çığlıklarını Asla Unutamayacağız, Savcılık Empatiden Yoksundu, Reddington Kibirli ve Eğlenceliydi.

Günün en çok malzeme veren gelişmesi ise NBC10 Boston’dan Sue O’Connell’ın röportajı oldu. O’Connell bir tweet atmış ve konuşmak isteyen jüri üyeleri olursa kendisine ulaşmasını istemişti. Bu talebe cevap jüri başkanı Roni Carlson ve diğer üyelerden Kellie Farina ve Paula Devlin’den geldi. Üç kadın bir saatten uzun süren röportajda yedi günlük müzakerenin nasıl ilerlediğini, fikirlerin nasıl değiştiğini, savcılık ve savunma hakkında ne düşündüklerini ve sonunda ortaya çıkan 11’e 1 bölünmenin nasıl oluştuğunu anlattı.

Bu röportaj öncelikle şu yanlış anlaşılmayı düzeltti. Jüri müzakereye 11’e 1 başlamamıştı. Delillere yeniden baktıkça, kayıtları tekrar dinledikçe ve birbirleriyle tartıştıkça oylar değişti. Üç jüri üyesi müzakere sırasında Lindsay’nin akıl hastalığı nedeniyle cezai sorumluluğunun bulunmadığı görüşüne geçti. Yani 11’e 1, baştan beri var olan bir saflaşma değildi.

Jüri sözcüsü Roni Carlson’a göre jürinin çözmeye çalıştığı mesele Lindsay’nin çocuklarını öldürüp öldürmediği değil. Bunun üzerinde bir anlaşmazlık yoktu, Lindsay çocuklarını öldürmüştü ve bunu inkar etmiyordu. Önlerindeki hukuki soru, o sırada doğruyla yanlışı ayırt edip edemediği ve dolayısıyla cezai olarak sorumlu olup olmadığıydı. Carlson, duruşmada dinledikleri tanıkların, günlüklerin ve aile üyelerinin anlattıklarının Lindsay’nin çocuklarını sevdiği konusunda kendisinde bir şüphe bırakmadığını söylüyor. Onun vardığı sonuç, Lindsay’nin o gece ruhsal olarak bir noktada koptuğu yönünde.

Üç jüri üyesi avukatları da değerlendirdi. Carlson, Kevin Reddington’ı eğlenceli bulmuş. Bu kadar ağır bir davada zaman zaman onun mizahına ihtiyaç duyduklarını söylüyor. Paula Devlin’in tarifi daha karışık, ona göre Reddington hem kibirli hem eğlenceli gelmiş. Fakat Lindsay’ye yaklaşımındaki şefkatin kendisini etkilediğini özellikle söylüyor.

Savcılık için söyledikleri ise daha sert. Kellie Farina, daha açılış konuşmasından itibaren Lindsay’ye karşı empatiden ve şefkatten yoksun bir yaklaşım gördüğünü anlatıyor. Savcılığın Lindsay’yi kötü ya da yetersiz bir anne olarak göstermeye çalıştığını düşünmüş ama haftalar süren duruşmada onu kötü bir anne olarak tanımlayan bir tanık dinlemediklerine dikkat çekiyor.

Paula Devlin ise savcılığın kullandığı bazı delillerin kendisinde amaçlananın tam tersi bir etki yarattığını söylüyor. Lindsay’nin Dawson’ın davranışları hakkında Facebook’ta başka annelerden yardım istediği paylaşım bunlardan biri. Savcılık bunu Lindsay’nin anneliğine ilişkin anlatısının bir parçası olarak kullanırken Devlin başka türlü okumuş: “Bu bana onun kötü değil, daha iyi bir anne olduğunu gösterdi.”

Patrick’in 911 araması ise üçünün de hala zorlandığı delillerden biri. Müzakereler sırasında kaydı yeniden dinlediklerini ve bazı jüri üyelerinin sesi bir kez daha duymamak için kulaklarını kapattığını anlatıyorlar. Kellie Farina, Patrick’in sesini artık zihninden çıkaramayacağını söylüyor.

Müzakerelerin kendisi de sakin geçmemiş. Tartışmalar zaman zaman bağırışmaya ve birbirlerine isim takmaya kadar varmış, dışarıda bekleyen yedek jüri üyeleri içerideki sesleri duyabiliyormuş. Fakat üç kadın içerde yaşananların başka bir tarafını da anlatırken, birbirlerine sarıldıkları, birbirlerini kolladıkları ve ortak bir karara ulaşabilmek için çok uğraştıklarını da ekliyor.

Sonunda 11 kişi aynı kararda buluşmuş, bir erkek jüri üyesi karşı oyda kalmış.

O jüri üyesini özellikle Paula Devlin oldukça sert tarif ediyor. Devlin’e göre kibirli davranıyor, diğerlerinin söylediklerini dikkate almıyormuş. Jüri üyeleri, Judge Sullivan’ın makul şüphe tanımını kendisine defalarca okuduklarını anlatıyor. Bir noktada karşı oyda kalan jüri üyesi hakimin gelip talimatı yeniden okumasını istemiş, diğerleri ise aynı talimatın zaten yazılı olarak önlerinde bulunduğunu söylemiş. Anlaşılan, sürekli hakime bir şey sorma meselesinde odadakilerin sabrı da epey taşmış.

Ancak! Bu jüri üyesi kibirli mi yoksa gerçekten inatçı mı? Ya da odadaki yüksek tansiyona, çoğunluğun baskısına karşı da sertleşmiş olabilir. “Kibirli” olduğu konuşan jüri üyelerinin onun hakkındaki değerlendirmesi. Ancak burada kişilik tartışmasından çok daha önemli bir hukuki mesele var. Jüri sözcüsünün anlatımına göre karar formları imzalanıp tam hakime gönderilmek üzereyken bu jüri üyesi, makul şüphe bulunduğunu kabul ettiği halde hukuku uygulamayı reddettiğini söylüyor.

Amerikan hukukunda “jüri hükümsüzleştirmesi” (jury nullification) denen şey, jürinin sanığın suçu işlediğine inandığı halde kanunu uygulamayı reddedip beraat vermesidir. Burada anlatılan ise bunun tersi: Makul şüphe olduğunu kabul ettiği halde Lindsay hakkında mahkumiyet istiyor. Hukukçuların “tersine jüri hükümsüzleştirmesi” (reverse jury nullification) dediği tartışma tam da bu. Çünkü makul şüphe varsa jüri üyesinin önünde hukuken “yine de suçlu” deme seçeneği yok. Dolayısıyla mesele artık bu adamın zor, kibirli ya da inatçı olup olmadığı değil. Asıl soru şu: Bir jüri üyesi makul şüphe bulunduğunu açıkça kabul ettiği halde bunun gerektirdiği hukuki sonucu uygulamayı reddederse hakim ne yapabilir? Onu görevden almak jüri odasının bağımsızlığına müdahale mi olur yoksa odada tutmak, sanığın lehine hukukun uygulanmasını mı engellemektir? İki ucu.. değnek. Lindsay Clancy davasından sonra hukukçuların tartıştığı esas düğüm şimdi burada.

Röportajdan çıkan yeni bilgilerden biri de jüride hemşirelerin bulunması. Bu ayrıntı özellikle ilaçlar tartışılırken ortaya çıkıyor. Paula Devlin’in anlatımına göre karşı oyda kalan jüri üyesi ilaçlarla ilgili bir soru sorduğunda South Shore Hospital kayıtlarına ve toksikoloji raporuna dönmüşle, odadaki hemşireler de tıbbi bilgileri çerçevesinde rapordaki meseleyi açıklamış. Devlin, karşı oyda kalan jüri üyesinin buna rağmen verilen bu bilgiyi de dikkate almadığını söylüyor.

Buna gerçekten çok şaşırdım. Çünkü jüri üyeleri seçilirken son derece ayrıntılı bir sorgulamadan, voir dire sürecinden geçiyorlar, özellikle de böyle tıbbi ve psikiyatrik delillerin davanın merkezinde olduğu bir yargılamada meslekleri ve uzmanlıkları önem taşıyor. Öte yandan jüride hemşirelerin bulunması iki tarafın da bilinçli olarak kabul ettiği bir tercih olabilir. Sonuçta jüri seçimi sırasında hem savcılık hem savunma adayların mesleklerini biliyor ve onları ayrıntılı biçimde sorguluyor. Bu davada ilaçlar, psikiyatrik tanılar, hastane kayıtları ve Lindsay’nin doğum sonrası ruhsal durumu başından beri dosyanın merkezindeydi. Savunma, sağlık çalışanlarının bu karmaşık tıbbi tabloyu daha kolay anlayacağını ve psikoz ihtimaline daha açık yaklaşacağını düşünmüş olabilir, savcılık ise aynı kişilerin tıbbi kayıtları daha soğukkanlı değerlendireceğini, akıl hastalığı ile cezai sorumsuzluk arasındaki farkı daha iyi ayıracağını hesaplamış olabilir. Yani aynı hemşireyi iki taraf da kendi açısından “iyi jüri üyesi” olarak görmüş olabilir. Ama bir savunma avukatının bana söylediği cümleyi tekrar etmek isterim: Jüri hakkında tahminde bulunmamak birinci kuraldı, çünkü jüri ayakkabı gibidir. Ne zaman ayağını vuracağını bilemezsin.

Juror Nr. 5 anlatıyor: ‘Suçludan suçsuza döndüm’

Dün Sue O’Connell’a konuşan üç jüri üyesinin ardından, jüri odasından dördüncü bir ses daha geldi.

WBZ’den Kristina Rex’e konuşan ve adının açıklanmasını istemeyen 5 numaralı jüri üyesi, jürinin en genç üyelerinden biri. ‘‘Benim bir çocuğum yok, torunum yok, dolayısıyla bu davayla en alakasız insandım. Ama annemle acaba jüriye seçilir miyiz?’’ diye konuştuklarını anlatan ve sonunda kendini jürinin arasında bulan genç bir kadın. Onun anlattıkları diğer üç jüri üyesinin çizdiği tabloyu bütünüyle bozmuyor ama o odayı ve yalnız kalan jüri üyesini biraz daha farklı tarif ediyor.

Her şeyden önce, bu genç kadın müzakere odasına Lindsay’in suçlu olduğunu ve yaptıklarından cezai olarak sorumlu tutulması gerektiğini düşünerek girmiş. Hatta bugün bile bu düşüncesinden tamamen vazgeçmiş değil. Lindsay’nin çok ağır bir ruhsal kriz yaşadığına inanıyor, onun için “O kadar derine batmıştı ki artık çıkış yolunu göremiyordu” diyor, fakat ‘‘suçlu’’ kararını değiştirmeye makul şüphe noktasında karar veriyor. Müzakereler ilerledikçe savcılığın anlatısında kendisi açısından kapanmayan çok fazla alan olduğunu fark eden 5. no’lu jüri üyesi davada, bütün bu şüpheleri ortadan kaldıracak o kesin delili bulamamış. Kendi ifadesiyle ortada “çok fazla gri alan” varmış.

5 numaralı jüri üyesinin anlattıklarının asıl ilginç tarafı ise tek başına karşı oyda kalan erkek jüri üyesi hakkında söyledikleri. “Onu bir noktada savunacağım.” diyor. Çünkü ona göre jüri odasında karşı tarafın söylediklerini dinlemekte zorlanan tek kişi o değilmiş. Her iki tarafta da daha ilk günden kanaatine sıkı sıkıya tutunan, güçlü ve baskın karakterler varmış. Ancak inat eden jüri üyesiyle ilgili problem farklı düşünmesi değil, vardığı sonucu hukuki olarak açıklayamamasıymış.

Dava bittikten sonra internete girdiğinde Patrick hakkında dolaşan komplo teorileriyle de karşılaşan 5 no’lu jüri, Patrick’in çocukların ölümünde rolü olduğuna, hatta çocukları kendisinin öldürüp Lindsay’i bunu onun yaptığına ikna ettiği iddialarına inanmıyor. Çünkü Patrick’in çocuklarını bulduğu anda çıkardığı sesi dinlemiş. O çığlığı “insanın içinden gelen, kan dondurucu” bir ses olarak tarif ediyor ve bunu o şekilde taklit edebilecek bir aktör olmadığını, o noktada rol yapılamayacağını düşünüyor.

Bu arada NTV yıllarından arkadaşım, Türkiye’nin en iyi gazetecilerinden biri olduğunu düşündüğüm Mirgün Cabas Şunu Bana Bir Anlat programına konuk oldum. Lindsay Clancy davasını, Amerika’daki jüri sistemini, davanın bundan sonra nereye evrilebileceğini; lohusa depresyonu ve lohusa psikozu hakkında gerçekten ne kadar bilgi sahibi olduğumuzu ve Amerika’da takip ettiğim diğer davaları konuştuk. İzlemek isterseniz linki burada.

Hediye abonelik verin

Substack App’inde elif key’den daha fazlasını keşfedin

iOS ve Android için kullanılabilir

App’i edinin

İstanbul’a indim ve ayağımın tozuyla Maslak’a gittim. Melissa Vargas röportajına. Aradan geçen üç yılda, o gün bildiğimi bugün seyrediyorum. Bazı şeyleri bilmek için falcı olmaya gerek yok. Daha o zaman “Dünyanın en büyüğü olacak” diye yazmışım. Ki onu 14 yaşında görenler de böyle diyordu.

Vargas dün gece İtalya’yı 3-2 yenerek üst üste ikinci kez Avrupa şampiyonu olan takımın yine başrolündeydi. Dev finalde fileye bıraktığı 28 sayının ardından, turnuvanın “En İyi Pasör Çaprazı” ve “En Değerli Oyuncusu” (MVP) unvanlarını da kendi müzesine ekledi. Üstelik bu yaz ikinci kez MVP oluşu. Temmuzda Türkiye, Brezilya’yı yenip Milletler Ligi’ni de ikinci kez kazandığında turnuvanın en değerli oyuncusu yine Vargas’tı.

Daha ne kadar büyük, daha ne kadar efsane bir sporcu olacak merakla bekliyorum. Aşağıdaki satırları vaktiyle bir dergi için kaleme almıştım. Bugün, yeniden paylaşıyorum. Sebebi çok basit: Melissa Vargas.

Unutulmayacak bir yazdı. Onlar olmasaydı kimbilir belki de 2023 yılı milyonlarca insan için kırık dökük bir yıl olarak, 6 Şubat depreminden sonra kopartılmamış takvim yaprakları olarak bitip gidecekti. Uzun yıllardır aynı şeye sevinmeyi ve üzülmeyi unutan milyonlar için kızların başarısı dev bir yara bandına dönüştü.

Onların başarısından rahatsız olanlara, bu rahatsızlığı kolayca dile getirenlere rağmen milyonlarca kız çocuğu başka hayaller kurmaya başladı. Evinin koridoruna ip gerdirip orada Hande gibi, Vargas gibi zıplayıp smaç çalışan küçük kızların videoları dolaşmaya başladı.

Yaz bitti, alınacak maçlar bitti, başka alınacak kupa da kalmayınca altın madalyalar yatakların başucuna asıldı ve herkes birer birer takımlarına ve rutinlerine geri döndü. Uğurladıklarımızdan biri de Vargas oldu.

Türkiye’den 7 bin 158 km uzaklıktaki Tianjin’de, Türkiye’den beş saat ilerideki hayatına geri dönse de kendisi gitti gölgesi kaldı. Bu yazının zamansızlığı da ondan.

Ona, sporculuğuna, gücüne yapılacak iltifatlar, övgüler de muhtemelen ileriki yıllarda yetersiz kalacak. Dünyanın en büyüğü olacak. Bizim aklımızdaysa; geç de olsa onu tanıdığımız, başka bir milli takımın formasını giyse, başka bir ülkenin Vargas’ı olsa hasetten çatlayacağımız, bu alfa-gentlewoman havalarına bayıldığımız, maçtan önce, maçtan sonra, otobüste giderken, otobüsten inerken, arkadaşlarıyla DJ kabinini paylaşırken, İstiklal Marşı’nın ilk iki kelimesini söylerken, Erik Dalı’yla oynarken, havada, karada, yerde gökte çok sevdiğimiz, gülüşüne, sukûnetine hayran olduğumuz 2023 yazı kalacak.

Bir sonraki buluşmamız, Eyfel’in gölgesinde, Paris 2024 Olimpiyatları’nda. Dünyanın en iyi voleybol takımları sıralamasında birinci sıraya oturan takım büyük ihtimalle Eyfel’in de üzerinden atlayacak, yine şampiyon olacak. Şimdilik ayrılsak da beraber şarkısı söylenirken, Vargas gözden ırak olanın gönülden de ırak olduğunun tersini kanıtlarcasına, bir inat gibi kayıtlara geçiyordu.

28 Eylül 2014.

Bir Youtube videosu. 2.5 milyon defa seyredilmiş bir video. Yorumlar Vargas’a yazılmış aşk mektuplarıyla dolu. O zamanlar 14 yaşındaki Vargas’a, İtalya’da düzenlenen Kadınlar Dünya Şampiyonası’nda Azerbeycan’a 3-1 mağlup olan Küba milli takımının ikinci tura çıkamayışını soruyorlar. (orijinal röportaj youtube’dan silinmiş ama röportaj birebir bu) Vargas, donuk bir ifadeyle, ‘Çok şey öğrendik ama kaybettik, ikinci tura kalamadık’ diyor. Uzun sorulara verilen kısa, kesik cevaplarla tam bir sporcu, tam bir Vargas röportajı. Lakin röportajda garip olan da zaten Vargas’ın ses tonu, bakışları, boyu sebebiyle spikerlere tepeden bakması değil, acayiplik spikerlerin Küba’nın turnuvadan elenmesine dair hiçbir şey sormayıp, sadece Vargas’ın hikayesini dinlemek istemeleri.

İtalyanların Vargas’ı defterlerine not ettiği ve nereden çıktı bu kız diye sorguladıkları gün. Voleybola ne zaman başladığını, o seviyede voleybolu nasıl oynadığını öğrenmeye çalışıyorlar. Bir nevi Vargas’ın kodlarını çözme gayreti. Vargas yine en küçük sesiyle ve en sıkılgan ve nezaketli tavrıyla voleybola 6 yaşında başladığını, bir spor okuluna devam ettiğini anlatıyor.

Son soru gelecekteki kariyerine dair gelince Melissa tereddütsüz ‘Hayalim çok çalışıp, dünyanın en iyisi olmak’ diyor. Teşekkür edip, vedalaşıyorlar.

O gün, o röportajı yapanlar da, o turnuvayı seyredenler de biliyor. Seyrettikleri o gencecik kız çok büyük bir şey vaat ediyor. Çünkü daha gencecikken dahi izleyeni büyüleyecek bir oyun tarzı var, o zamanlar da havaya sıçrarken, servis atarken Vargas o sahaya çok yakışıyor.

Küba Vargas’ı alıp evine dönüyor, turnuva bitiyor. Herkes biliyor. Vargas, bir gün dünyanın en büyüğü olacak. Dokuz yıl önce görülen ışık şimdi gözleri kamaştırıyor.

Tam 9 yıl sonra. Tesadüf. 28 Eylül 2023.

En çok sonbahara ve İstanbul’a, Boğaz’a yakışan kopkoyu bulutlarla, denizin laciverdinin koyu griye döndüğü bir İstanbul sabahı.

Kimsenin afyonu patlamamışken, bindiğim taksinin şoförünün anlattığı, ‘Bir vakit bir Amerikalıya aşık olmuştum, ailem istemedi, terk ettim, sonra işte herkes gibi ben de evlendim, ama inan ki çok mutluyum, iki çocuğum var ellerinden öper, kız da Teksas’tadır herhalde, adı Mişel’di’ hikayesine kulağımı vermeye çalışsam aklımı veremediğim bir İstanbul sabahı.

Halbuki aşkı Mişel’in peşinden İstanbullara gelmiş ama yobaz ailesini aşkına ikna edemeden dönmüş, aylarca sınırda askerlik yapan sevdiceğini beklerken hukuk okuyan ve avukat olan Mişel’in hikayesini de, Rizeli taksi şoförünün görücü usulüyle zorla evlendirilmesini can kulağıyla dinlemek istiyorum, nihayetinde herkesin hayatı biraz da çekilmemiş bir dizi, yazılmamış bir roman. Ama benim başka heyecanlarım var.

Maslak’taki stüdyonun kapıları ardına kadar açık. Heyecanın dili olsa konuşacak, elele tutuşup, göz göze bakışacak. Voleybol takipçileri hariç dört beş ay öncesine kadar hiçbirimizin bilmediği, tanımadığı, Tiktok’a ismini yazarken yüzlerce fan sayfası tarafından editli videoları çıkan, Instagram’da yüzbinlerce fotoğrafla lovebombinge uğrayan, bizi sadece tipiyle değil, oyunuyla da büyüleyen kadını bekliyoruz.

Her hayran olunan insana bir birim bile olsa gıcık olma ihtimali vardır ya acaba o bir birimlik ihtimal belirecek mi? Yakından da hayran kalacak mıyız? Dövmelerini soracak kadar sığ bir ortamda değiliz ama en azından Küba’dan buraya uzanan hikayesinin Vargas versiyonunu alabilecek miyiz?

Yoksa bizi de az kelimelerle, kurduğu kısa cümlelerle başından savacak mı? Hakkında yazılmış her makaleyi, bütün maçlarını seyredince insanın elinde kalan başarı hikayesinin hiç gölgeli bir alanı yok mu?

Mesela, çocukluğunu nasıl anlatacak? O antreman yollarını kimlerle kat ettiğini, bugünlere nasıl geldiğini, servis atarken yay gibi bükülen, metrelerce havaya sıçrayan, vurduğu smaçlarla hız rekorları kıran, güzel suratlı, güzel gülen, güzel üzülen, bloklardan sonra o kocaman boyuyla dağ gibi yere düşen, düştüğü anda kalkan, tek bir sayı uğruna sahada taklalar atan, uzağına düşen pası kurtarmak için seyircilerin, reklam panolarının üzerinden koşan, atlayan, zıplayan, kazanınca da kaybedince de, en kıymetli oyuncu da seçilse, en çok sayıyı da atsa, maçı alan smacı o vursa da sevincini dozunda yaşayan, pokerci gibi yüzünden hisleri okunamayan kadın hikayesini nasıl anlatacak?

Ekipten birisinin sesini duyuyoruz: ‘Melissa 30 saniye sonra burada diye’ sesleniyor. Nasıl hesapladı bilmiyorum fakat 30 saniyeye şampiyonluk sığdıran birisi için uzun, biz faniler için kısa bir zaman dilimi.

Zamanı büken, kendini büken, her maçta Avatar’a dönüşen, kendi Matrix’ini yaratan Melissa Vargas arabadan inip, çekimlerin yapılacağı stüdyoya giriyor.

Klişelere lanet okutacak bir duruşu, bir ışığı var. Sağlı sollu karşılama komitesi gibi dizilmiş bir insan koridorundan geçerken, herkese tek tek gülümsüyor, el sıkışıyor. Ama bu bir star girişi değil. Sanki yine bir turnuvayı kazanmışlar da maçtan sonra soyunma odasına gidiyormuş gibi. Ve bazen insan sukunetiyle de çok şey anlatır ya, onunki öyle bir hal. Omzunda paralanmış sırt çantasını girişteki banklardan birinin üstüne koyuyor. Hareketleri de kendisi de o cüssesine rağmen bir kuş tüyü kadar hafif.

Bu kızlar çok büyük, insan yakından görünce daha iyi anlıyor. Dev gibi. Ve de aynı zamanda değil. İnsanın ürkebileceği, sesimi duyurabilir miyim endişesi taşıyabileceği boyda bir insanın orada bulunan herkesle aslında aynı boydaymış gibi davranması onun alameti farikası olsa gerek.

Vargas’ın hali tavrı küçük olduğu için otomatikman orada bulunan herkesin davranışları, sesi rahatlayıp, küçülüyor. Onun hafifliği stüdyoyu hafifletiyor. Onun içine kapanık hali tam da dışardaki havayla harika örtüşüyor. Çok yorgun gözüküyor ama mutsuz değil, suratı asık değil, kendinden uzak durulmasını ister bir tavırda hiç değil.

Küçük bir kız çocuğu gibi, uzaklarda tek başına büyümenin verdiği olgunlukla, sessiz sessiz oturuyor. Kendi matriksinde, yerçekimini tanımazdan gelen, her bir smacında metrelerce havaya sıçrayan, sayı almak için topa vurduğunda insanın kulağını dakikalarca çınlatan o sesi defalarca duymamıza sebep olan Vargas’ın kendi sesi her şeyden küçük. Şimdi elinize bir kalem alın ve kağıdın üzerine kalemin ucuyla bir nokta yapın, işte sesi o kadar küçük. Ve hiç ama hiç konuşmuyor. Üç kelime yeterli. Yes, No, Ok. Bir de Thank you. Bu kadar.

Ama sporculuğun verdiği disiplini hesaba kattığınızda, sabahtan akşama kadar direktif almaya alışık her sporcu gibi harika bir dinleyici. Dinleyip, gerektiği kadar cevap veriyor.

Gülümsemesi ise kocaman. Denese harika bir poker oyuncusu olur. Çünkü yüzündeki ifadeden elindeki kağıtları anlamak mümkün değil. Ve meğer anlamadığı veya cevap vermeyi tercih etmediği şeyler olunca gülümsemesiyle meşhurmuş. Çok iyi taktik.

Gerçek gülüşü ise boyu kadar! O Küba’dan ve genetik miras olsa gerek.

Stüdyonun giyinme odasına giriyor, çıkıyor. Her giydiği başka yakışıyor. Sfenks gibi genç bir kadın.

Valentinolar, Balenciagalar, taktığı takılar, saatler, hepsi üzerinde başka duruyor. Üzerine hangi reklam panosu, hangi marka gelirse gelsin dikkat çeken, güzel duran, insanda merak uyandıran Times Square’in en yüksek binası gibi. Tüm bunlar olurken Melissa telefonuna bakıyor. Sakince kendi başına duruyor. Bir köşede çıtını çıkarmadan o koşturmacada sıranın kendisine gelmesini bekliyor. Herkesin bir gram da olsa egosu vardır, ama onun yok. Havadaki duruşuna hayran olduğumuz kadın, yerde de kendine hayran bırakıyor.

James Cameron tanısa Avatar’ı baştan yaratır mıydı? O dünyayı baştan kurgular mıydı? Çünkü Vargas, iki kolunu arkaya doğru çekip, havaya sıçrarken, bir başka varlığa dönüşüyor.

O kadar büyük birisinin en azından kütlesel bir ağırlığı olur değil mi? Yok. Vargas’ta, bir de insanın kendi yatağında uyanmış olmasına benzer bir hafiflik, bir ferahlık var. Yüzü, ifadesi, gözleri, gülüşü, suküneti, hiçbir şey talep etmeyen hali, her şeye uyumlanan, hikayenin içinde su olup akan bir Vargas. İngilizcesi yok denecek kadar az dense de bence epey anlıyor fakat konuşmuyor. Çok zor bir şey olsa gerek, herkesin sana bakması, her hareketinin kayda alınması, herkesin seni görür görmez fısıldaşmaya başlaması, herkesin sana hayranlıkla bakması. Dışadönük birisi olsa çok kolay da Melissa Vargas dünyanın en utangaç insanı. Moda ekibinin seçtiği kıyafetlere bakarken o kadar ufak sesle konuşuyor ki, ‘hepsi çok güzel’ diyor.

Bi̇r stüdyo dolusu insanın ona hayranlıkla baktığı saatlerde Vargas yorulsa da belli etmiyor. Programı çok yoğun, menajerlik şirketi markaların sıraya girdiğini, bir reklam çekiminden diğerine gittiklerini, birkaç haftaya her yerin Vargas’la dolacağını söylüyor. Öyle de oluyor gerçekten, Vargas bir bankanın yüzü, bir vitamin reklamında başka bir hikayenin öznesi, Vargas Mete Gazoz’la.

Biz severiz öyle göğsümüze bastırıp kırmayı. Her şeyi Vargas parantezinde yaşadığımız bir 2023 sonbaharı da yanımıza kar kalacakmış meğer. Memlekette özgürlüğe, dayanıklılığa, sabretmeye dair verilecek ne kadar mesaj varsa ve hatta ‘farklılıklarımıza rağmen’ diye başlayan her cümlenin ardından Vargas’ın adı geliyor. Vargas o kadar güçlü bir imaj ki, cümlenin öznesi Vargas’sa cümlenin yüklemini bulmak zor değil. Üzerine giydiği her markanın önünde kuyruk olacağı kadar güzel kareler veriyor. Bir reklam çekiminden ötekine koşmasının bir sebebi var. Vargas’ın duruşu, doğuştan Avatar’lığı, fiziği onu bir marka mıknatısına çeviriyor.

Bu arada Vargas’ın bir röportaj prensibi var, sözlü mülakat vermiyor. Yani ‘bastım teybe, ben sordum, o anlattı’ demeyi çok isterdim. Sorular yazılı gidiyor, cevaplar yazılı geri geliyor. Çünkü sanılanın aksine anlatacak çok acayip bir hikayesi de yok. En azından ona göre öyle.

‘Küba’daydı, ceza aldı, İsviçre’ye sığınmacı statüsüyle gitti, o esnada Sırbistan onu vatandaşlığa almak istedi, fakat yavaş davrandılar, Türkiye elini çabuk tuttu, belgeleri hazırladı, TC vatandaş oldu, the end.’

Ona sorsak bu kadar. Çünkü herkese acayip gelen şey onun normali, o altı yaşından beri sahada, 13 yaşından beri milli formalarla maçlara çıkıyor, o yıllardır birkaç bavul ve bir sırt çantasıyla geziyor. Ve 24 yaşında, tam da insanın içine içine konuştuğu, aklından geçenleri bazen kendisinin bile anlamlandıramadığı, dünyanın en güzel yaşlarından birinde Vargas.

Fakat insan gelen cevaplarda dahi Vargas’ın yüzünün gülümsediğini görebiliyor, hatta o belli olsun diye, cevapların yanına gülen surat emojisiyle gönderiyor.

Vargas’tan öğrenmeyi istediğim konuların başında ailesi, dibine düştüğü ailesinin hikayesi geliyor. Hakkında birkaç fotoğraf hariç hiçbir şey bilmediğimiz annesini, çocukluğunu merak ediyorum. ‘Kimsesizlerin kimsesi’ Cumhuriyet’in kadınlarından biri ilan ettik güzel fakat ya hikayenin en başı? Boynunda taşıdığı kolyenin bir yüzünde kendi küçüklük halini taşıyan Vargas nasıl bir hikayenin kahramanı?

‘Çok mutlu bir çocuktum’ diye başlamış Vargas cevabına, ‘Arkadaşlarımla bütün gün sokakta oynamayı çok severdim. Büyük bir ailem vardı ve bu yüzden evim her zaman insanlarla doluydu’ diye devam ediyor. Kalabalık ailelerde büyüyen herkes gibi aslında sevilmeyi de hikayenin başından beri biliyor Vargas. Çocukluk dönemini, o pozitif atmosferi, evin içinde geçen mutlu saatleri, müziği ve akşam yemeklerini o günden beri çok sevdiğini de ekliyor. Fakat mesleği yüzünden de en çok ailesini özlüyor. Menajerinin de anlattığına göre, Vargas en sık annesiyle konuşuyor.

8 yaşında keşfedildiğinde de yanında annesi ve ilkokul öğretmeni var. Onu voleybol oynamaya davet eden bu öğretmen ve voleybola da daha ilk antrenmanında kalbini kaptırıyor. İşlerin çok hızlı gelişmesiyle 12 yaşında milli takıma katılıyor ve doğduğu yerden ayrılıp, Cienfuegos’tan Havanay’ya taşınıyorlar. O vakitler ailesi full destek ve her zaman Vargas’ın yanında.

Annesi Oristela Abreu. Vargas’tan annesine dair gelen satırlar onu ne kadar sevdiğini de gösteriyor. ‘Çok nazik ve olumlu bir insandır ve çok hayat doludur’ diyor. Vargas’la profesyonel kariyerinin başında her yere seyahat eden annesi artık Vargas’ı kendi kanatlarıyla uçabilsin diye bırakmış. Bu yüzden Vargas her sezonun ardından Küba’ya gidip ailesiyle vakit geçiriyor. Annesi Oristela Abreu, kızının başardığı her şeyden çok mutlu ve gururlu olduğunu kızına her fırsatta söylermiş.

Fakat Vargas’ın ailesinde bir kişi var ki Vargas’ın kalbindeki yeri apayrı. Üç yıl önce kaybettiği dedesinin en büyük ilham kaynağı olduğunu söylüyor ve şu kelimeleri ekliyor: ‘Dedemin cennetten bana baktığını biliyorum ve bütün bu hikayede en çok aslında onu gururlandırmak istiyorum!’ Vargas, çok genç yaşta profesyonel bir voleybolcu olmak istediğimi bildiğini anlatıyor. Ve çok çalıştığını! Voleybol onun sadece mesleği değil aynı zamanda eğlendiği bir iş. Ama hırsı hem zaferlerle hem de yenilgilerle şekillendirdiğini söylüyor.

Zorlu maçlarda vücuduna yüklenen adrenaline bayılıyor. Rakip ne kadar zorluysa Vargas’ın motivasyonu o kadar yükseliyor. Zamanla önemli olan şeylere odaklanmayı öğrendiğini söylese de kendini aynı zamanda hem kendi oyununa hem de takıma odakladığını ekliyor. Maçlarda bir takımla hareket eden, blokta top bekleyen Vargas var bir de servisler, smaçları sırasında kendi kendine havalanan ve kendi matriksinde karşı tarafı yıkacak hamleler yapan Vargas var. Beraber ve solo uçabilen Vargas havaya üç metre sıçradığında bir şey hissetmediğini, voleybol oynamaya başladığı günden beri bu özelliğinin onunla beraber olduğunu anlatıyor, bir parçası olmuş artık. Elbette bunun servis atarken ve hücumda çok büyük bir avantaj olduğunu kabul ediyor.

Peki Küba hikayesi yarım kalmış bir hikaye mi? Kaldı ki Küba’nın yıllarca şampiyonluklarda büyük başarılara imza atmış kadın voleybol takımı bu sene Paris bileti alan ülkeler arasında yer alamadı ve bu başarısızlığın faturası Küba spor medyasında, Kübalı yetkililere, atılan yanlış adımlara, ve en önemlisi Vargas’ın yokluğuna bağlanmışken, Vargas ne diyor?

Sporcu terbiyesi diye bir şey var. Vargas, ciddi bir omuz operasyonunun ardından Küba’da türlü yaptırımlarla karşılaşmış bir sporcu olmasına rağmen doğduğu yere mesafesini korumayı biliyor. ‘Küba’nın ciddi ekonomik zorlukları var, bu yüzden spora yatırım yapmak zor. En iyi olmak için koşulların da iyileşmesine, genç sporcuların seçiminde ciddi bir organizasyona, en iyi turnuvalara katılmaya ihtiyaç vardır. Küba her zaman yetenekli sporculara sahipti, ancak yetenekleri geliştirmek ve üzerinde çalışmak için uygun koşullar olmadan büyük başarılara ulaşmak çok zor’ diyor.

Maçlara dönüp bir bakın, Vargas en sert servislerini, spikerlerin ‘She did it again’ naraları atarak övmelere doyamazken aldığı sayıları hep o sakatlıktan dönen sağ omzundan aldığı güçle atıyor.

Peki ya takım arkadaşlıkları?

Bu kızları bu kadar pırıl pırıl hale getiren bir sihir var, gizli bir anlaşmaları var ya, birbirlerine verdikleri bir söz varmış gibi maçlardan önce el ele seremonilerde durmaları var ya, ona dair vereceği bir ipucu var mı?

Vargas, hepsinin ülke için en iyi sonucu almayı istediğini söylerken, birbirlerine çok bağlı olduklarını ve çok eğlendiklerini söylüyor. Zehra ve Ebrar’la ise başka bir bağları var. ‘Üçümüz de aynı yaştayız ve aynı şeyler seviyoruz, o yüzden birbirimize çok çabuk bağlandık, ama aslında bütün takım birbirini çok seviyor’ diyor. Santarelli’nin bir payı var mı?

‘Çok kısa süre çalıştım ve bunun büyük bir bölümünde de aslında maçlar sırasındaydı. Hepimizi en iyi şekilde hazırladı ve kendimize güvenimizle sahaya çıktık. Zaten atmosfer de harikaydı’ diye anlatıyor. Evet onu gördük, hem yaşadılar, hem yaşattılar. Çok eğlendiklerini fark ediyorduk, ya Erik Dalı? Harika bir ritmi var dese de meğer erik dalının gevrek olduğundan onun da haberi yokmuş. ‘Şarkı ne diyor bilmiyorum, sözlerini bilmiyorum ama duyduğum anda dans etmek istiyorum’ diyor. Çekimler sırasında da öyle. Melissa, kutlamalarda çaldırdığı şarkısını ya da Sia’nın Unstoppable’ını duyduğu anlarda kendini durduramıyor.

Konu herkesin internette ona ve özel hayatına dair arattığı sorulara gelince, Melissa çok net, ‘Özel hayatımı kendime saklıyorum.’ Çok da iyi ediyor. Herkes işine bakıyor. Yeterince özel hayata istemeden maruz kaldığımız hayatlarımızda, Melissa’nın kalbinin kimin için attığını, gözlerinin kimi görünce parladığını bahis siteleri ve yobazlar ağlayarak günlüğüne not edebilir. Melissa Vargas, sessizlik yasasının gerçek hayatta tezahür bulmuş hali gibi. Öyle sessiz bekledi ki, bu uğradığı haksızlığın, sabretmenin, iki sene süren sessizliğinin gürültüsü.

Bir başka çekime doğru uğurladığımız Melisa’dan ve beraber geçirdiğimiz sekiz saatten geriye bana #4 MVA diye imzaladığı beyaz tişörtüm ve bir fotoğraf karesi kalıyor.

Melissa’nın hayatı ise muhtemelen attığı binlerce imza, çektireceği onbinlerce selfieyle geçecek.

Çekim boyunca, aralarda telefonuna kendi görüntülerini gülümseyerek kaydeden, onu arkadaşlarına gönderen, ünlü olmanın, sevilmenin tadını çıkaran, fısıldar gibi konuşan, füze gibi topa vuran, dünyanın en iyisi olacağına inanan, bunun için çok çalışan bir ikon. Profesyonel sporculuğun büyük tavizler gerektirdiğini bilen, hayallerini peşinde giden, dünyayı ülke ülke gezerken, başka takımlarda başka başarılara imza atan bir kadın.

Bana gönderdiği mesajda ‘Bir sporcunun kariyeri çok uzun yıllar sürmüyor. Her şeyi zamanında yapmam gerekiyor! Ben sadece yeteneğimi erken farkettim. Ama her gün çalışmazsam yeteneğim de çöp olur gider’ yazmış. Bunu yaz sezonunda, milli takımın maçlarında toplam 545 sayı atan Melissa Vargas yazıyor. O 545’in arkasında sabahın körlerinde kalkılıp gidilen, bazen çift antreman yaptığı, kollarının, bacaklarının çürükler içinde kaldığı, iğnelerle maçlara çıkılan günler yatıyor. Bir de ailesinin ve dedesinin sonsuz inancı ve sevgisi.

Vargas’tan gelen son mesajda ise ‘Büyük hayallerim var!’ yazıyordu. O büyük hayallerin birer birer gerçeğe dönüşmesini beraber seyretmek bizim için ne büyük şans.

Paylaş

Bir arkadaşınızı davet edin

Allah’ım.

Bana her istediğimi verme.

Çünkü ben sahiplenmeyi sevgi, ısrarımı sadakat, vazgeçemeyişimi vefa sanıyor olabilirim. Zira ben kapanmış bir kapının önünde kendi inadımı büyütüyor, biraz daha beklersem açılacağına inanıyor olabilirim. Bana ne zaman bekleyeceğimi, ne zaman yürüyeceğimi, ne zaman bütün yükleri sırtımdan atıp arkama bakmadan gideceğimi öğret.

Bana kendi sesimi duyacak kadar derin bir sessizlik ver. Kendi yolumu görecek kadar idrak, o yolda yürümek için bükülmez bir cesaret. Yanlış bir yola girdiğimde sırf “çok yürüdüm” diye orada kalmayacak kadar akıl, geri dönmeyi mağlubiyet değil, kendime varmanın ilk adımı sayacak kadar tevazu ver.

Düştüğümde kendime düşman olmayacak kadar merhamet ver. Geçmişteki hatalarıma bugünkü aklımla tepeden bakmayayım. O gün bildiğimle, korktuğumla, elimden gelenle yaşadığımı unutmayayım.

Kaybetmenin her zaman eksilmek olmadığını öğret. Bazı insanlar gidiyorsa kalbinde yer açılsın diyedir. Bazı hayaller yıkıldığında insan ilk kez önünü görür. Boşalan her yeri telaşla doldurmayayım. Biraz ıssızlık kalsın içeride. Yeni bir şeyin gelebileceği, insanın kendi sesini yeniden duyabileceği kadar.

Özür dilemem gereken yerde boyun bükecek kadar olgunluk, işlemediğim suçlar için eğilmeyecek kadar omurga ver. Bana ait olmayan yükleri, başkalarının öfkesini ve hayal kırıklığını sırtımda taşımayayım.

Kalbimi yumuşak tut Allah’ım ama kapısı menteşesiz olmasın. Her esen rüzgarın, her gelen yabancının dilediği gibi girip çıkacağı bir han olmasın. Sınır koymanın sevgisizlik olmadığını öğret.

Duamı değiştir Allah’ım.

Ben sonucu isterken, beni o sonuca hazır edecek gücü de ver. Ben “Bunu istiyorum,” derken sen “bunu taşıyabilecek misin?” diye sor. Taşıyamayacağım yükü, ne kadar çok istersem isteyeyim, bana verme.

Bazen duamın kabulü istediğimin olması değil, olmaması olsun. Bazen yetişemediğim tren beni yanlış bir yere gitmekten kurtarsın. Bazen kapanan kapı ceza değil, yön olsun. Bazen kaybettiğim şey, taşımaktan kurtulduğum yük olsun. Her istediğimi bana verme. Israrımı değil, bilmediğimi hesaba kat.

Herkesin beni doğru anlamasını beklememeyi öğret. Beni yanlış anlayan herkese kendimi açıklamak zorunda hissetmeyecek kadar huzur ver. Herkesin zihnindeki mahkemede kendimi savunmak zorunda olmadığımı öğreneyim. Ben bileyim. Sen bil. Başkası bilmese de olur.

Affetmekle geri dönmenin aynı şey olmadığını öğret. Öfkemi bırakayım ama mesafemi unutmayayım. Birini affedebilirim ama aynı kapıyı yeniden açmak zorunda olmayayım.

Sözümün değmeyeceği yerde sustur beni, suskunluğumun birine değeceği yerde konuştur. İspat etme ihtiyacımı azalt. Yaşayayım. Bilen bilsin, gören görsün. Kendi emeğimi “şans” diye küçültmeyecek kadar hakkaniyet, şansımı yalnızca kendi marifetim sanmayacak kadar tevazu ver.

Herkesin baharı aynı ayda gelmiyor. Başkasının bahçesine bakıp kendi toprağımdan şüphe etmeyeyim. Onun çiçeğini görüp benim bahçem niye böyle diye hayıflanmayayım. Kimin toprağına ne kadar yağmur düştüğünü bilmiyorum. Bana, kendi mevsimimi bekleyebilecek kadar sabır ver.

Ve bütün bunların arasında Allah’ım, bana biraz da neşe ver. Sebepsiz gülebilecek kadar. Bir sofrada otururken başka yerde olmak istemeyecek kadar. Sevdiğim birinin yüzüne bakarken zamanın geçtiğini unutacak kadar. Güzel bir şarkı çaldığında işi gücü bırakıp dinleyecek kadar. Denizi görünce hala sevinecek kadar. Bir ağacın altında oturmayı vakit kaybı saymayacak kadar.

Özlediğimi ancak karşıma çıkınca anladığım insanlarla, hiç ummadığım çıkmaz sokaklarda karşılaştır beni. Ama her gördüğüme de sarılmayayım. Her karşılaşmayı bir işaret, her yakınlığı kader, her güzel tesadüfü kalıcı sanmayayım. Bazı insanların hayatından yalnızca geçip gitmeyi bileyim. Bazı insanlarla yollarımız kesişsin ama birleşmesin. Bazıları yalnızca geçsin hayatımdan. Bir cümle bıraksın. Bir yanlışımı görmemi sağlasın. Bir kahve içsin. Bir yaz mevsimi kadar kalsın. Sonra gitsin. Bazı hikayelerin birkaç sayfa sürmesine razı olayım. Bazı şeylerin son kullanma tarihini kalbimde değiştirmeye çalışmayayım. Hayal kırıklığı beni şüpheci yapmasın. “Keşke” dediğim yerde biraz durayım ama oraya ev yapmayayım. Bazı sorular cevapsız kalsın. Bazı vedalar yapılmasın. Her şeyin nedenini öğrenmeden de yoluma devam edebileyim.

Kendime karşı kör olduğum yerleri göster bana. Gözümü çektiklerimi, sustuklarımı, işime geldiği için anlamamayı seçtiklerimi, sevgiyi kontrol, ilgiyi sahiplenmek sandığım zamanları. Kendimi kendi hikayemde hep haklı çıkarmama izin verme. Kendimi temize çekmeme yardım et. Büyük cevaplar da istemiyorum. Ekmek kırıntısı kadar işaretler bırak yoluma, dikkat ederim. Geç kaldığım şeyleri karşıma çıkar. Erken vazgeçtiklerimi yeniden sor bana. Yanlış bildiklerimi unuttur. Doğru bildiklerimin arasına küçücük bir şüphe bırak. Ben onu da kaldırıp atmam, yanımda taşırım. Bir gün yanıldığım yere geri dönmenin yolunu belki onunla bulurum. Kırıp döktüklerimi ardımda bırakıp yürümeme izin verme. Dönüp bakmayı, eğilip toplamayı öğret bana.

Allah’ım.

Sınavlarımız biraz kolaylaşsın. Sınandığımız yerlerden hayırla çıkalım. Gözümüzün önünden gitmeyenler yavaş yavaş uzaklaşsın. İçimizde taşıdığımız kırgınlıkların yükü hafiflesin. Kalbimizde yeni odalar açılsın. Gidecek olan gitsin. Kalacak olan kök salsın. Değişmesi gereken değişsin. Bitecek olan güzelce bitsin.

Ne sevgide.
Ne öfkede.
Ne korkuda.
Ne hırsta.
Ne beklemekte.
Ne gitmekte.

Ölçümüz şaşmasın.

Amin.

itiraf: yıllarca doğum günü pastasının tepesindeki muma bakıp “diledim, tamam,” yalanını söyledim durdum. asla dilek dileyemem. doğum günlerinde telefonum uçak modunda durur, ortadan yok olurum. mesela Hıdrellez’de bile yalan söylerim, “hazırladım kağıtları” derim. halbuki bir kağıda sadece “sağlık, huzur” yazarım. hepsi bu. gül ağacına kadar gider, bırakır dönerim. belli ki bir sorun var bende. kendime bir şey istemeyi öğrenemedim (çok şükür). başkaları için dua etmek ne kadar kolaysa ve içimden geliyorsa, sıra bana geldiğinde cümle bile kuramam. bu duaları biraz da bu yüzden yazıyorum. içimden geçenler bir tek bende kalmasın, dönüp dolaşıp okuyanın da belki aklına, fikrine iyi gelir diye.

Bir arkadaşınızı davet edin

Hediye abonelik verin

Jüri odasından gelen son notta, “Oybirliğiyle bir karara varamadığımızı ve varamayacağımızı üzülerek bildiriyoruz” yazıyordu.

Bu noktada Hakim Sullivan başka bir seçeneği olduğuna inanmadığını ve davayı sonuçsuz olarak bitireceğini söyledi.

Bu jüri daha önce iki kez anlaşamadığını bildirmişti. Hakim her defasında onları içeri geri yollamış ve görüşlerinden vazgeçmeden birbirlerini dinlemeye ve yeniden değerlendirmeye teşvik etmişti. Ancak yedi gün ve yaklaşık 38 saatin ardından bir erkek jüri üyesinin yolundan dönmeyeceği netleşmişti. 11’e 1! İnanılmaz bir durum. 11 kişinin hangi suça hangi kararı verdiği detaylı olarak açıklanmasa da şu anlaşılıyordu. 11 kişi Reddington’a inanmış, 1 kişi ise Lindsay’in suçsuzluğuna dair kendini ikna edememişti.

Reddington Bitti Demeden Bitmez

Reddington itirazlarını Zoom görüşmesinden sonra da Hakim Sullivan karşısında da sürdürdü ve jüri üyesi konusundaki pozisyonunu kayda geçirmeye devam ettiyse de artık bu jüriyi bir arada tutabilecek hiçbir hamle kalmamıştı. Sullivan kısa bir süre sonra mahkemeyi yeniden topladı, jüri üyelerini salona aldı ve davanın resmen sonuçsuz kaldığını açıkladı.

Duruşmanın ardından Kevin Reddington pek de yenilmiş gibi konuşmuyordu. Lindsay’i övdü, dava boyunca yaşadıklarından söz etti ve jüriye teşekkür etti ve şöyle dedi: “O bir kişi hariç.” Reddington’a göre o jüri üyesi olmasaydı, karar çıkacak, herkes çıkıp evine gidecekti. Bölge Savcısı Timothy Cruz’un bu davayı yeniden yargılama ihtimalinden söz ederken de Reddington pozisyonunu son derece açık biçimde ortaya koydu. Cruz’un yerinde bir kez daha denemezdi, çünkü kaybedeceklerdi.

Commonwealth, Lindsay Clancy’yi yeniden yargılayacağını henüz resmen açıklamadı. Mistrial duyurusunun ardından Plymouth County Bölge Savcısı Timothy Cruz da gazetecilere, ofisinin davanın yeniden görülüp görülmeyeceği konusunda “herhangi bir karar vermediğini” söyledi. Cora, Dawson ve Callan için adalet aramaya devam edeceğini, kamuoyuna göre karar vermeyeceklerini söyledi. (Reddington, Tim Cruz’un açıklamasını kağıttan okumasını da iğneledi geçti. Bu trajedide ismi geçen insanların adlarını hatırlamak için kağıda bakmama gerek yok dedi. Kroşe reis.)

Peki şimdi ne olacak?

Lindsay, Tewksbury Hospital’da gözetim altında tutulmaya devam ediyor. Reddington bir ikinci dava görülecekse bu davanın hemen görülmesini talep etti. Hakim Sullivan ise tarafları 29 Eylül’de yine mahkeme salonuna çağırdı.

Bu tarihe kadar Commonwealth’in Lindsay’i yeniden yargılayıp yargılamayacağı konusunda daha net bir karara varabilir. Başsavcı Cruz devam etmeye karar verir mi, aynı savcılık avukatlarıyla mı devam eder ne yaparlar göreceğiz. Reddington ise büyük ihtimalle Sullivan’dan suçsuzluk kararı vermesini talep etmeye devam edecek.

Artık bu davadaki bir sonraki büyük tarih: 29 Eylül.

Kuru bir teşekkür, 50 dolar, kendinize iyi bakın, iyi günler

Dava bittikten sonra Reddington’ın söylediği bir cümle ayrıca aklımda kaldı. Bütün davanın kilitlendiği o tek jüri üyesi için, “Onunla tanışmak isterdim,” dedi. Çünkü Reddington hala onun da ikna edilebileceğine inanıyordu. Onun neye takıldığını, neyi kabul etmediğini, hangi cümleyi duysa fikrinin değişebileceğini bilmek istiyordu.

Reddington’ın anlattığına göre jüri üyelerine bütün bunların ardından hiçbir psikolojik destek, hiçbir danışmanlık hizmeti sunulmadı. Günlük 50 dolar aldılar. Sonunda da kendilerine kuru bir teşekkür edildi ve evlerine gönderildiler. Bunca zamandır Lindsay Clancy’nin ruh sağlığını, sistemin onu nerede yakalayıp nerede bıraktığını konuştuğumuz bir davanın sonunda, sistem bu kez jüri üyelerini kapının önünde bıraktı.

O odadan çıkan 12 kişinin, o odaya giren 12 kişi olarak evlerine döndüklerini düşünmek mümkün değil.

Biz bile aynı insanlar değilizdir. Ama toparlarız. Hep beraber.

Trump eksik kalır mı?

Bu arada dava tabii ki Oval Office’e de ulaştı. Trump’a Lindsay Clancy soruldu. Davayı televizyondan büyük ölçüde takip ettiğini söyledi ve yaşananları “korkunç bir trajedi” diye tarif etti ve sonunda Lindsay’in ödeyeceği bir bedel olacağını ekledi: “Akıl hastanesi olur, hapishane olur, başka bir şey olur.”

İnsanoğlu işte, bazen başkası hakkında hüküm verirken, kendi hakkında yıllardır söylenenleri bir çırpıda özetleyiveriyor. Ve bazı cümlelerin sahibini bulmak gibi tuhaf bir huyu vardır. Temenni değil de hayatın dersleri diyelim.

Patrick Clancy’nin açıklaması

Bu arada Patrick cephesinden gelen açıklamada, ikinci bir yargılama ihtimalinin ağırlığı vurgulanıyor.

Clancy’nin avukatı David Meier, davanın sonuçsuz kalmasının ardından Patrick adına bir açıklama yaptı:

“Patrick, mahkemeye ve jüri üyelerine gösterdikleri emek, bağlılık ve sonuna kadar sürdürdükleri çaba için minnettar. Çocuklarını kaybetmek, hayatı boyunca atlatamayacağı bir acı; bu kaybın onun için hiçbir zaman gerçek anlamda bir kapanışı olmayacak. Şimdi aynı trajediyi ikinci bir davada yeniden yaşama ihtimali, Patrick, ailesi ve hepimiz için tarifsiz derecede acı verici.”

Bu davanın sonunda seçilmiş en tuhaf kelimelerden biri “aile”. Üç yıldır dağılan ailesinin en korkunç gecesi bütün dünyanın önünde konuşulmuş, evleri, hayatları, evlilikleri didik didik edilmişken, şimdi kurulan bu cümlede sanki yeni bir sınır çekiliyor: “Artık beni, ailemi daha fazla bunun içine çekmeyin” der gibi.

Oysa bütün bu dava zaten Patrick’in dağılan ailesinin davasıydı. Şimdi “Patrick ve ailesi” denildiğinde hangi aileden söz ediyoruz? Eski aile bütün dünyanın meselesi olmuşken, yeni hayatın kapısına birdenbire “özel alan” tabelası asılmış gibi.

Patrick’in mahkeme salonundaki halinden de çok farklı değil aslında bu mesafelenme: Bir zamanlar tam ortasında olduğu hikayeye artık birkaç adım öteden bakıyor sanki.

Beraber Dava Takip Etmenin Anatomisi ve Bir Teşekkür

Lindsay Clancy davasının bu bölümü bir kararla değil, karar verilemeyişiyle sona erse de bu burada konuştuğumuz şeylerin sona erdiği anlamına gelmiyor.

Kadınların “iyi anne” olma mecburiyetini, yorulmadan, öfkelenmeden, pişman olmadan, hatta bazen hastalanmadan annelik etmelerinin beklenmesini, yardım istediklerinde neden duyulmadıklarını, duyulduklarında neden ciddiye alınmadıklarını konuşmaya devam edeceğiz.

Bir kadının “iyi” sayılmasının nasıl birtakım şartlara bağlandığını, evliyken fedakar eş, boşanınca kindar kadın, çocukları için her şeyden vazgeçtiğinde iyi anne, kendisi için bir şey istediğinde bencil, sustuğunda makbul, konuştuğunda sorunlu, dayanabildiği sürece güçlü, artık dayanamadığında “deli” olan kadınları da.

Bu dava bitti. Ama bunların hiçbiri bitmedi.

İkinci bir Lindsay Clancy davası olacak mı, olursa ne zaman başlayacak, bu dava boyunca yaşananlar öteki davaya nasıl taşınacak henüz bilmiyoruz. 29 Eylül’de veya daha öncesinde de yeni gelişmeler olursa göreceğiz.

Günlerce aynı mahkeme salonuna beraber baktık. Aynı tanıkları dinledik. Reddington’ı çok sevdik. Aramızda Patrick’i has düşmanı ilan edenler, yeni karısı Rachel’ın baş pislik olduğuna kanaat getirenler, savcılığın avukatlarını bir temiz dövmek isteyenler, “Oraya gelip onları yolarım” diye mesaj atanlarınız oldu. Bazı mesajlara gerçekten çok güldüm.

İtiraf edeyim, o savcılık, o ikiz kardeşler, o Dupond ve Dupont beni de yıldırdı. Hırslı insanlar iyidir; hepimize biraz hırs gerekir. Ama hırs başka, sinsilik başka.

O pasif agresif tavırlar, jüriyi etkilemek için yapılan küçük hesaplar, duruşma boyunca araya serpiştirilen küçük numaralar hiçbirimize iyi gelmedi. Bir kurdele takıp jürinin duygusuna dokunabileceğini sanmak, besbelli ağır bir şey atlatmış bir kadını anlamaya çalışmak yerine onu şeytanlaştırmak, yetmezmiş gibi mahkeme salonuna dini, günahı, inancı sokmaya kalkmak. Bunlar iyi savcılık değildi. Aymazlığın son raddesiydi.

Patrick konusunda ise bir itirafım var. Bu yazıları bir gazeteci olarak mümkün olduğunca tarafsız yazmam gerektiği için sizinle Patrick’i istediğim kadar çekiştiremedim. İçimde kaldı. Ama şunu bilmenizi isterim: O koltukta Lindsay’den önce Patrick’i görmeyi çok isterdim.

Hakimle ilgili hislerim daha karışık. Bu davayı yeterince iyi yönetemediğini, sonunda da hakkını veremediğini düşünüyorum. İngiltere’de görülen ve bu davayla çok benzeyen tarafları olan başka bir davada, hakimin sanık sandalyesinde oturan bir kadına yaptığı sayfalarca bir kapanış konuşması var. Roman olsa soluksuz okuruz.

Yani Hakim Sullivan’ın “Jüriye teşekkür et, gönder”i olmadı. Sayın Hakim emekliliğine ramak kalmışken bu davaya damgasını vurabilirdi. Vurmadı.

Ancak ben, beni yalnız bırakmadığınız için; bu dava boyunca burada, benimle kaldığınız için teşekkür ederim.

Başınıza gelenleri, çocuklarınızla birlikte o karanlık günlerden nasıl aydınlığa çıktığınızı anlattığınız e-mailler için, en zor zamanlarınızı benimle paylaştığınız ve en çok da bana güvendiğiniz için, maddi manevi her türlü desteğiniz için minnettarım. Bi’tanesiniz.

Ve bu arada, beni önce tüm Substack’te milyonlarca insanın arasında okunanlar listesinde ilk 10’a taşıdığınız, sonra da ilk 100’ün içinde tuttuğunuz için de çok teşekkür ederim.

Bu dava burada bitti ama Bir Davanın Anatomisi bitmedi. Başka mahkeme salonlarına, başka jüri odalarına, başka dosyaların içine bakmaya devam edeceğim. İkinci Lindsay Clancy davası olursa yine takip edeceğim. Dilerseniz siz de yine eşlik edersiniz.

“Elif, şu davaya baksana” dediğiniz bir dava varsa yorumlara bırakın. Dosyaları önümüze koyup hangisi bizi eğlendirir, hangisi delirtir, beraber bakalım.

iyi ki varsınız. e-mailimi biliyorsunuz.

xo. elif.

Paylaş

Bir arkadaşınızı davet edin

Hediye abonelik verin

Gloria Steinem, My Life on the Road adlı kitabında Smith College’daki öğrencilik yıllarında aldığı jeoloji dersinin Connecticut River Valley gezisini anlatır:

“Büyük bir zorlukla bu kocaman kaplumbağayı aldım ve yavaşça yoldan nehre doğru taşıdım. Tam onu ​​suya bırakıp yüzüp uzaklaşmasını izlerken, jeoloji profesörüm arkamdan geldi. “Biliyor musun,” dedi sessizce, “bu kaplumbağa muhtemelen bir ay boyunca toprak yolda sürünerek yol kenarındaki çamurda yumurtalarını bırakmak için uğraştı ve sen onu tekrar nehre bıraktın.” Kendimi çok kötü hissettim. Ne yaptığıma inanamadım, ama artık çok geçti. Bu utancımı hiç unutmadım. Ve bu olayın bana örgütlenmenin ilk kuralını öğrettiğini anlamam yıllarımı aldı: Her zaman kaplumbağaya sor.”

Gloria’ya göre kaplumbağa yanlış yerdeydi. Yol tehlikeliydi, nehir ise hemen aşağıda, güvenli kucağını açmış bekliyordu. Kendi doğrularıyla hareket etmiş; sormadan, anlamadan, empati kurduğunu sanarak müdahale etmişti. Oysa hayvan kaybolmamıştı; yardıma değil, yalnızca kendi yolculuğuna devam etmeye ihtiyacı vardı. Steinem bu dersi hayatının merkezine koydu: Bir insanın ya da bir toplumun hayatına dışarıdan bakıp onun adına neyin “iyi” olduğuna karar verme. Onu kendi bildiğin güvenli limana taşımaya çalışma. Önce dur ve dinle. Karşındakinin nereye gitmek istediğini öğren.

Hayatının yarısını yollarda geçiren, Amerika’yı bir uçtan diğerine otobüslerle, trenlerle turlayan, mitinglerden üniversite amfilerine, kadın sığınma evlerinden seçim kampanyalarına koşan ve nihayetinde otobiyografisine My Life on the Road adını veren bu kadın, yaşamı boyunca hemen hemen hiç direksiyon başına geçmedi. Bir arabası olmadı. Yıllarca insanlar ona bunun nasıl mümkün olduğunu, koca bir hareketi yönetirken nasıl ehliyetsiz ve arabasız kalabildiğini sordular.

Oysa gençliğinde araba kullanmak, özgürlüğün ta kendisiydi. Ve bu tutkunun kökleri, annesi Ruth’un sessizliğinde saklıydı.

Gloria çocukken direksiyonda gezgin bir antikacı olan babası Leo otururdu. Yan koltukta, gençliğinde gazeteci olma hayalleri kurmuş ama evliliğin ve geçim derdinin gölgesinde ruhsal kırılmalar yaşayarak silikleşmiş annesi Ruth vardı. Gloria ise hep arka koltuktaydı. Aile, mevsimler değiştikçe bir karavana doluşur, Florida’dan California’ya sürüklenirdi. Gloria bazen diğer çocuklar gibi sabit bir evi, mahalle okulu, bahçesinde çiti ve belki bir atı olan “normal” bir ailesi olmasını düşlerdi. Annesinin yolcu koltuğundaki pasif, kararları hep başkasının aldığı o hali, genç Gloria’nın zihnine bir uyarı gibi kazınmıştı.

Lisede sürücü kursuna yazıldığında bir arabası yoktu ama o ehliyet, sadece bir sürüş belgesi değil, annesinin kaderini yaşamayacağının, kendi direksiyonunu kendi tutacağının kanıtıydı.

Fakat hayat, planlandığı gibi gitmedi. 20’li yaşlarının başında bursla Hindistan’a gitti. Ve orada dünyayı görme biçimi kökten değişti.

Kazandığı burs başlangıçta Hindistan’da lisansüstü düzeyde eğitim/araştırma yapmasını finanse ediyordu. Steinem bir dönem Delhi’de Miranda House’da kaldı, ardından ülkeyi dolaştı ve Gandhici taban örgütlenmeleriyle tanıştı. Hindistan’da yaklaşık iki yıl kaldı. Burs bütün iki yılı karşılamıyordu, dokuz aylıktı. Steinem eve dönmek istemeyince Hindistan’da kalabilmek için gazetelere ve dergilere yazılar yazmaya, hatta Indian Airlines için bir rehber hazırlamaya başladı. Ayrıca Steinem o sırada nişanlıydı ve evlenmek istemediğini fark etmişti. Daha sonra Hindistan’ı hem hep görmek istediği bir yer hem de evlenmemesi gerektiğini bildiği “çok iyi ve çekici” bir adamla evlilikten kaçış olarak tarif edecekti.

Hindistan’da Batılıların şoförlü, klimalı, dış dünyayla teması kesen lüks otomobillerine binmeyi reddediyordu. Üçüncü sınıf tren vagonlarına, tıklım tıklım otobüslere bindi. Yol boyunca köylü kadınların yanına oturdu; onların doğumları, kayıpları, yoksullukları ve direnişleri üzerine anlattığı hikayeleri dinledi. Toplu taşıma, onun için bir ulaşım aracı değil, insan ruhuna açılan bir kapı haline geldi.

New York’a döndüğünde ehliyet alma meselesini hep erteledi. “Bir ara alırım” dedi ama hiç ihtiyacı olmadı. New York’ta yürünüyor ya da taksiye biniliyordu, başka şehirlere gittiğinde ise onu zaten havalimanında ya da istasyonda karşılayan örgütçü kadınlar oluyordu. Yollar üzerine bir kitap yazmaya başladığında bir şey fark etti: Hayatı yollarda geçmişti ama bir kez bile direksiyonda o oturmamıştı. Araba kullanmamak, onun dünyayla ve insanla bağ kurma metoduna dönüşmüştü. Birisi yola odaklanırken, o etrafına, hikayeye odaklanıyordu.

Nitekim bir gece New York’ta taksiyle evine dönerken yol kenarında bir Dracula tiyatro afişi gördü. Şoförle konuşmaya başladı: “Vampirlerin insanlara neden bu kadar çekici geldiğini bir türlü anlayamıyorum,” dedi. Şoför Transilvanyalıydı. Yol boyunca Gloria’ya kendi memleketinin efsanelerini, Doğu Avrupa mitolojisini ve Dracula’nın gerçek hikayesini anlattı. Steinem’ın hayat boyunca aradığı şey tam olarak buydu. Eğer direksiyonda kendisi olsaydı, o konuşma hiç gerçekleşmeyecek, o hikaye hiç duyulmayacaktı.

Gloria Steinem’ın 1970’lerde kurucusu olduğu Ms. Magazine dergisinden, Dorothy Pitman Hughes ile birlikte çıktığı konuşma turlarına kadar Amerikan feminizmine yaptığı en büyük katkı da tam olarak buydu: Kadınlara ne düşünmeleri, nasıl yaşamaları ya da nereye koşmaları gerektiğini söylemedi. Kürsüye çıkıp ders vermedi, masa etrafındaki sandalyeleri çoğalttı. Kadınların kendi seslerini duyabilecekleri, kendi hikayelerini anlatabilecekleri alanlar açtı.

Bir kadını kurtarmak için onu kucaklayıp kendi doğru bildiğin nehre taşımak feminizm değildi. Ona göre feminizm, “Nereye gitmek istiyorsun?” sorusunu sormaktı.

Dün, 92 yaşında aramızdan ayrılan Gloria Steinem, ardında yalnızca yazılmış kitaplar değil, dinlemenin, sormanın ve birlikte yürümenin mucizesine inanmış koca bir miras bıraktı. Hayatı boyunca hiç direksiyona geçmedi ama milyonlarca kadına kendi yolunu çizme cesaretini verdi. Güle güle Gloria Steinem. Şimdi gittiğin o sonsuz patikalarda, yine durup kaplumbağalara yönlerini soracaksın, biliyoruz.

Büyük, jürili davalarda, hele haftalarca süren bir yargılamanın ardından jüri müzakere odasına çekildiğinde, tuhaf bir sessizlik başlar. Davayı takip eden gazeteciler koridorlarda bekler, izin varsa duruşma salonunda oturur, kitabını okur, birbirleriyle, güvenlik görevlileriyle sohbet eder. Ama öyle “Merhaba, bugün nasılız?” gibi bir sohbet değildir bu. Zaten haftalardır bir arada olan insanlarsınızdır. Artık herkes kimin çocuğunun okula başlayacağını, hangisinin dişinin düştüğünü, yuvanın kaç para olduğunu, ucuz domatesin nerede satıldığını, karşısındakinin akşam ne yemek yapmayı düşündüğünü bilir.

Sonra jüri odasından bir haber gelir.

Bazen bir soru. Bazen bir delili yeniden görmek istediklerini söyleyen bir not. Bazen de yalnızca birkaç kelime:

Kararımızı verdik.

Read more

Lindsay Clancy davasında bugün artık başka bir yerdeyiz. Jüri beş gündür, yaklaşık 30 saattir müzakere ediyor. İlk kez salı günü hakime gönderdikleri notta “Oybirliğine ulaşamıyoruz.” yazıyordu. Hakim William Sullivan onları yeniden jüri odasına gönderdi. Çarşamba günü ikinci not geldi: “Uzun müzakerelerin ardından hala oybirliğine ulaşamıyoruz.”

Bu kez Sullivan, Massachusetts hukukunda çıkmaza giren jürilere verilen Tuey–Rodriguez talimatını okudu. Bazen buna çok daha açıklayıcı bir isimle, “dynamite charge” (dinamit talimatı) deniyor. Jüri yeniden içeri girdi. Bir süre daha konuştu. Sonra eve gitmek istedi. Bugün altıncı kez yeniden o odaya girecekler.

Dinamit talimatının mantığı şu: Jüri “Oybirliğine ulaşamıyoruz” dediğinde hakim hemen yargılamayı sonuçsuz bırakmak yerine onlara kabaca şunu söyler:

Bir kez daha deneyin. Birbirinizin görüşlerini gerçekten dinleyin. Kendi düşüncenizi yeniden sorgulayın. Ama sırf bir karar çıkarmak uğruna vicdanen inandığınız görüşten vazgeçmeyin.

Adındaki “dinamit” de tam buradan geliyor: Talimat, günlerdir yerinden kıpırdamayan bir jüriyi yeniden harekete geçirip çıkmazı kırmak, o kilitlenmiş odayı bir karara doğru yönlendirmek için veriliyor.

Bir jüri beş gün boyunca yaklaşık 30 saat müzakere etmiş ve hakime iki ayrı kez “Oybirliğine ulaşamıyoruz” demişse, onları altıncı gün yeniden aynı odaya göndermek hala müzakere midir, yoksa bir noktadan sonra karar çıkarmaları için üzerlerinde baskı yaratmaya mı başlar?

Müzakerenin amacı insanların birbirlerini ikna etmesi, kendi kanaatlerini yeniden sınaması. Dolayısıyla bir jüri üyesinin beş gün boyunca “Ben bu delillerle birinci derece cinayet diyemiyorum” deyip altıncı gün fikrini değiştirmesinde tek başına tuhaf bir şey yok. Belki daha önce önemsemediği bir delili başka türlü görür. Belki başka bir jüri üyesinin söylediği bir şey sonunda yerine oturur. Belki gerçekten ikna olur. Ama bunun tam tersini hiçbir zaman bilemeyiz. **Belki de fikri değişmemiştir; yalnızca o fikri savunacak gücü kalmamıştır. **Çünkü beşinci, altıncı günde o odada yorgunluk vardır, hayal kırıklığı vardır, aynı insanlarla aynı tartışmayı tekrar tekrar yapmanın bıkkınlığı vardır. Eve gitme isteği, bu işin artık bitmesini istemek ve sonunda “Bir şekilde buradan çıkalım” duygusu da o müzakerenin bir parçası haline gelir.

Daha önce bu kadar uzun süre kilitlenen jüriler oldu mu?

Şimdi ne olabilir?

Bugün jüri odasında aslında üç ihtimal var. Birincisi, konuşmaya devam ederler ve biri gerçekten fikrini değiştirir. Bir karar çıkar. İkincisi, konuşmaya devam ederler ve hiçbir şey değişmez. Üçüncüsü, hakime yeniden: Hala anlaşamadıklarını iletirler.

İşte o üçüncü not gelirse Lindsay Clancy davası mistrial (sonuçsuz kalma) sınırına dayanmış olacak. Hakim jürinin gerçekten ve kalıcı biçimde kilitlendiğine karar verirse dava bu aşamada bir hüküm olmadan sona erebilir. Bu Lindsay Clancy’nin beraat ettiği anlamına gelmez. Suçlu bulunduğu anlamına da gelmez. Sadece bu on iki kişinin oybirliğiyle bir sonuca ulaşamadığı anlamına gelir. Savcılık daha sonra yeniden yargılama isteyebilir.

Mahkeme dışında yaşananlar

Dün adliyede bulunan ve beraber başka büyük davaları da takip ettiğim gazeteci arkadaşlarımın bana aktardığına göre, mahkeme salonunun dışında da en az içerisi kadar hareketli bir gün yaşanmış. Koridorlar kameralarla, gazetecilerle ve yalnızca Lindsay’i bir kez görebilmek için adliyeye gelen insanlarla dolup taşıyormuş. Dün, jürinin ikinci kez çıkmaza girdiği günün sonunda bu kalabalık iyice büyümüş. Savcılık ekibi adliyeden çıkarken dışarıda bekleyen Lindsay destekçilerinden bazıları savcıları görünce “Utanın! Utanın!” diye bağırmaya başlamış. Anlatılanlara bakılırsa davanın başından beri adliye önünde büyüyen Lindsay desteği de artık başka bir yere evriliyor. Yalnızca Lindsay’e gösterilen bir dayanışma değil bu, davayı açan ve sürdüren savcılığa yönelen öfke de giderek daha görünür hale geliyor.

Bu arada bu ilginin ne kadar hassas bir noktaya geldiğini gösteren en çarpıcı olay hatırlarsanız bir gün önce yaşanmıştı ve Lindsay’i görmek için adliyeye geldiğini söyleyen 56 yaşındaki emekli hemşire Dawn Light, jüri üyeleri binadan ayrılırken onları görüntülediği iddiasıyla gözaltına alınmıştı.

Dün hakim karşısına çıkan Light’la ilgili savcılığın avukatları, Light’ın yalnızca görüntü almakla kalmadığını, adliyenin çalışanlara ayrılmış yasaklı bölümüne de girdiğini ileri sürdü. Polis daha sonra telefonunda silinmiş görüntüler arasında jüri üyelerinin videolarını buldu. Light ise jüriyi çekmeye çalışmadığını, tek amacının Lindsay’i görebilmek ve fotoğrafını çekmek olduğunu söyledi.

Savcılık olayın yargılamanın güvenliğini ve jürinin korunmasını tehlikeye attığını söyleyerek 50 bin dolar nakit kefalet talep etti. Hakim bu talebi Dawn Light’ın emekli bir hemşire olması ve sicilinin temiz olması sebebiyle kabul etmedi ve Light’ı kefaletsiz serbest bıraktı, ancak ciddi kısıtlamalar getirdi.

Light artık kendi duruşmaları dışında adliye binası ve çevresine yaklaşamayacak, Lindsay Clancy davasındaki jüri üyeleri ve tanıklarla hiçbir şekilde temas kuramayacak. O gün çektiği fotoğraf ve videoları yayımlaması da yasaklandı, elindeki görüntüleri ve diğer olası delilleri koruması emredildi. 15 Ekim’de yeniden hakim karşısına çıkacak. Light, kendi duruşmasından çıktıktan sonra kameralara, “Lindsay’i görmek için geldim ve onu gördüm.” dedi.

Bu arada, jüri üyelerini görüntülemek, özellikle bu kadar hassas bir davada elbette hafife alınacak bir şey değil ancak şeyle talep edilen yaptırım arasında da bir ölçü olması gerekiyor. Lindsay’i görmek için adliyeye gelmiş 56 yaşındaki bir kadının yaptığı bu ihlal karşısında 50 bin dolar nakit kefalet talep etmek bana inanılmaz sert, hatta acımasız geliyor.

Savcılığın bu davanın etrafında büyüyen öfkeyi neden anlamakta zorlandığını düşünürken, bence bu 50 bin dolarlık talep de o hikayenin küçük ama oldukça açıklayıcı bir parçası. Savcılığın yol boyunca yaptığı tercihlere de bakmak gerekiyor. Davanın rüzgârına kapılıp Lindsay’i görmek için adliyeye gelen bir kadından 50 bin dolar nakit kefalet istemek bunlardan biri. Adliyenin dışında savcılara neden “Utanın!” diye bağırıldığını anlamaya çalışacaksak, biraz da bu ölçüsüz sertliğe bakmak gerekiyor.

Amerikan cinayet davaları ucuz değil

Bir de bütün bunların görünmeyen bir tarafı var: Bu davaların faturası. Amerika’da büyük bir cinayet davasının maliyetini yalnızca mahkeme salonunda gördüğümüz savcılar ve hakim oluşturmaz. Polislerin ve adliye personelinin mesaileri, güvenlik, jüri, bilirkişiler, adli tıp incelemeleri, dijital uzmanlar, seyahatler, mahkeme tutanakları ve kamu tarafından karşılanıyorsa savunma giderleri de sonunda vergi mükellefinin önüne gelir. Yakın tarihli Karen Read davası bunun iyi bir örneği. İlk yargılamanın kamuya gerçek maliyetinin yaklaşık 700 bin dolar olduğu hesaplandı. İkinci yargılamada ise yalnızca savcılığın belgelenmiş harcamaları 1,4 milyon doları geçti, buna yaklaşık 295 bin dolarlık eyalet polisi güvenlik maliyeti gibi başka kamu giderleri de dahil değildi. Lindsay Clancy davasının toplam maliyeti henüz açıklanmış değil. Ama altı haftadır devam eden, 80’den fazla tanığın dinlendiği, çok sayıda psikiyatri ve adli tıp uzmanının ifade verdiği böyle bir davanın ucuz olmadığı açık. Benzer Massachusetts davalarının kamuya açıklanan giderlerinden hareketle kaba bir hesap yaptığımızda, bu ilk yargılamanın maliyetinin 750 bin ila 1,25 milyon dolar arasında, muhtemelen 1 milyon dolar civarında olması şaşırtıcı olmaz.

Ve eğer bu jüri anlaşamazsa mesele yalnızca “Lindsay Clancy yeniden yargılanacak mı?” olmayacak. Bir başka soru da şu olacak: Massachusetts aynı davayı baştan sona bir kez daha görmek için ne kadar para harcamaya hazır?